Woensdag 21/04/2021

1918-2013 Robert Senelle

undefined

Hij was rechter, kabinetschef van premier Achille Van Acker, grondwetspecialist en onverbiddelijk politiek commentator. Robert Senelle overleed twee weken geleden. Voor Canvas gaf hij eind januari zijn laatste interview voor een documentaire reeks over Boudewijn.

Hartje winter. Het had gesneeuwd, en de vierennegentigjarige Robert Senelle kwam een uur te laat thuis - een uitgelopen lunch in Brussel. Aan de arm van zijn chauffeur schuifelde hij, voetje voor voetje, over de bevroren ondergrond van zijn oprit. Hij zag er breekbaar uit in zijn iets te grote pak, dat zijn scherpe en knokige gestel nauwelijks verhulde. Maar toen hij op een stoel in de salon had plaatsgenomen, verdween de indruk van breekbaarheid op slag. Met priemende blik monsterde hij de televisieploeg, wilde weten welke vragen hij straks over Boudewijn zou krijgen, en begon daarna ongevraagd over Fabiola te peroreren. Het waren de dagen dat het nieuws over haar stichting was uitgelekt.

"Een spijtige geschiedenis", zei Senelle als intimus van het hof. "Een dame van 85, die elk jaar een belastingvrij vermogen van één miljoen euro beurt, schenkt dat zomaar weg aan familie en katholieke doelen in het buitenland. En het ergste is: koning Albert wist van niks. Hij was volkomen verrast door het nieuws." Op de vraag hoe Senelle dat zelf wist, volgde een bestraffende vinger: "Dat ga ik u niet zeggen!"

Schrandere geest

Grondwetspecialist Robert Senelle was tot het laatst een schrandere geest. Hij zal de geschiedenis ingaan als de man die in het BRT-journaal de regering Martens IX liet vallen over de uitvoer van Waalse wapens naar de Perzische Golf, kort na afloop van de Eerste Golfoorlog. Het compromis tussen Vlaamse en Waalse socialisten om de wapenhandel te regionaliseren, sabelde hij in primetime neer met een paar welgemikte zinnetjes: "Deze regering speelt met vuur. Als we zo voortgaan, haalt België het jaar 2000 niet." Enkele dagen later bood Martens het ontslag van zijn regering bij koning Boudewijn aan: Senelle had gesproken.

Met koning Boudewijn heeft Senelle lange gesprekken gevoerd over de voortschrijdende federalisering van dit land. "Meneer Senelle", vroeg de vorst dan, met een ondertoon van onrust in zijn stem, "waar gaat dat eindigen met al die staatshervormingen?" Helaas was Senelle er de man niet naar om de koning gerust te stellen.

Senelle: "Momenteel staan we er slechter voor dan ten tijde van Boudewijn omdat de staatshervorming onafgewerkt blijft. Je kunt een staat niet blijven hervormen, we moeten een definitief staatsbestel uitdenken. In een multicultureel land moet je deelstaten maken, met de talen als grenzen: Vlaanderen, Wallonië, Duitstalig België en een speciaal statuut voor Brussel. Men heeft de deelstaten in gemeenschappen en gewesten opgesplitst, maar dat is een onding."

Senelle was een overtuigd republikein. Alleen, voor België leek de monarchie hem de best mogelijke oplossing. Hij was, hoezeer hij dat ook bestreed, gehecht aan ons koningshuis. In die mate zelfs dat hij toestemde om aan het begin van de jaren negentig Boudewijns gedoodverfde opvolger, prins Filip, te onderrichten in het grondwettelijk recht. Maar Boudewijn overleed plotseling, en de kaarten werden herschikt: niet prins Filip, die 'te jong' werd geacht, maar Albert volgde Boudewijn op als koning der Belgen.

Koningen en hun genen

Senelle: 'Ik heb gedurende twee jaar aan prins Filip les gegeven. Een vriendelijk man. Hij heeft zijn persoonlijkheid, maar het is gevaarlijk nu al over iemand te oordelen die in de toekomst nog een belangrijke functie moet vervullen. In het Frans zegt men: 'La profession fait l'homme.'

Kent u het verhaal van keizer Karel? Keizer Karel was meerderjarig met achttien. Hij heeft meteen zijn moeder, die met de kist van zijn vader door Europa toerde, in een klooster opgesloten en zijn vader begraven. Hij regeerde met de steun van de Croÿ, de heren van Chièvres, enfin, de adel van die tijd. Je mag niet vergeten: keizer Karel is een afstammeling van de Bourgondiërs, die politieke genieën waren. Het zat in zijn genen. Zo is dat met koningen: het zit erin of het zit er niet in."

En Filip, zit het er bij hem in? Er vertrok geen spier in het gelaat van Senelle: "Dat zal moeten blijken."

Vrijdenker

Op het eind van het gesprek bleek de strenge rechtsgeleerde toch niet helemaal immuun voor emotie. Het gesprek was weer bij Fabiola en haar strikte religieuze overtuiging uitgekomen. En het gemoed van de vrijdenker laaide op.

"Je mag niet vergeten dat de katholieke kerk eeuwenlang een grote invloed op de Spaanse politiek heeft gehad. Wij zijn in de zestiende eeuw zelf het slachtoffer geworden van de diepgelovige vorst Filips II. Die ging slapen in een kerk om dichter bij ik-weet-niet-wat te zijn. Dat soort fanatisme kennen wij niet, maar de Spanjaarden met hun flagellanten dus wel. Mensen die ervan overtuigd zijn dat het geloof geen privé- maar een staatszaak is. En Fabiola is een van hen."

Senelle noemde het niet-ondertekenen van de abortuswet een dommigheid van zijn vriend Boudewijn. En de mogelijke zaligverklaring van de vorst 'gezever'. "Dat had hij zélf niet gewenst. Een koning die heilig wordt? De katholieken hebben al heiligen genoeg: één per dag zal wel volstaan, zeker."

Senelle schrok van zijn woorden. Hij corrigeerde zich snel: "Maar ik ben niet objectief, natuurlijk: ik ben een Voltairiaan."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234