Donderdag 22/04/2021

NieuwsPolitiek

16-jarigen krijgen (een beetje) stemrecht

null Beeld Wannes Nimmegeers
Beeld Wannes Nimmegeers

Groen en Open Vld maken werk van de aangekondigde verlaging van de kiesleeftijd. In 2024 zullen jongeren vanaf 16 jaar kunnen meebeslissen wie in Europa aan zet komt.

Bij de volgende stembusslag zullen voor het eerst jongeren vanaf 16 jaar kunnen stemmen, zij het enkel voor de Europese verkiezingen. Dat plan werd eind vorig jaar afgeklopt in het federale regeerakkoord, en wordt nu concreet gemaakt. Wie jonger is dan 18 jaar zal niet zomaar naar het stemhokje kunnen gaan. Zij zullen zich voor verkiezingsdag moeten inschrijven in het kiesregister.

Voor de Vivaldi-partijen maakt de verlaging van de stemgerechtigde leeftijd deel uit van de ‘democratische vernieuwing’, een pakket maatregelen die het vertrouwen in de politiek moeten herstellen. “Het is een ronduit positieve keuze: voor meer democratie, voor meer Europa en voor de jonge generaties”, zegt Kamerlid Kristof Calvo (Groen).

De hervorming moet er daarnaast voor zorgen dat de bezorgdheden van jongeren meer gewicht krijgen in de besluitvorming. “Onze 16-jarigen hebben al veel rechten en plichten. Ze mogen werken en dus ook belastingen betalen, maar ze mogen niet stemmen. Dat is niet logisch”, klinkt het bij Open Vld-Kamerleden Egbert Lachaert en Patrick Dewael.

De groenen en liberalen ijveren al veel langer voor een lagere kiesleeftijd. Sommige onderzoeken suggereren dat dat vooral voor de groenen ook winst zou opleveren, omdat zij een jong kiespubliek aantrekken. “Maar dat is erg moeilijk hard te maken, omdat politieke peilingen bij ons enkel bij volwassenen gebeuren”, zegt politicoloog Stefaan Walgrave (Universiteit Antwerpen).

Het effect op de verkiezingsresultaten zal wellicht net heel klein zijn, zegt Dieter Stiers, onderzoeker aan de KU Leuven en gespecialiseerd in stemgedrag. “In het hele electoraat vertegenwoordigen 16- en 17-jarigen maar een paar procenten. Zelfs als ze massaal voor een paar partijen stemmen, is de impact beperkt.”

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

Dat de vernieuwing beperkt blijft tot de Europese verkiezingen, en jongeren zich op voorhand moeten registreren als kiezers, draagt daar eveneens toe bij. “Hoe moeilijker het is om te gaan stemmen, hoe minder het gedaan wordt.”

Klimaatbeleid

Stiers ziet een groter mogelijk effect bij de jongeren zelf, op hun maatschappelijk bewustzijn. “De voorwaarde is dan wel dat het niet beperkt blijft tot die ene verkiezingsdag, maar dat bijvoorbeeld de scholen dit gebruiken om jongeren te leren hoe de EU werkt en wat Europa voor hen doet. Dan wordt de hervorming ingebed in een groter kader.”

De volgende Europese verkiezingen vinden plaats in 2024. Datzelfde jaar staan er ook federale, regionale én lokale verkiezingen gepland. De verlaging van de kiesleeftijd zorgt er met andere woorden voor dat jongeren over drie jaar enkel hun zegje zullen kunnen doen over het politiek niveau dat het verst van hen af staat, en dat ook relatief weinig te zeggen heeft over pensioen en woningmarkt. Op vlak van klimaatbeleid heeft Europa dan weer wel meer macht.

Het is een publiek geheim dat de groenen en liberalen de kiesleeftijd graag voor alle niveaus omlaag willen. De belangrijkste reden dat het enkel voor de Europese verkiezingen gebeurt, is politiek van aard: enkel voor een aanpassing van de Europese kiesleeftijd volstaat een gewone meerderheid. Voor de federale verkiezingen bijvoorbeeld moet de grondwet gewijzigd worden, en daarvoor is een tweederdermeerderheid nodig. Die hebben de regeringspartijen niet: ze bezetten 87 van de 150 zetels in de Kamer.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234