Zondag 27/09/2020

Failed state België?

12 partijvoorzitters: "Slachtoffers van beleid zijn nu slachtoffers van stakingsgolf"

PS-voorzitter Elio Di RupoBeeld photo_news

Is België mislukt? 'Danken' we die titel aan de regering of aan de oppositie? En kan een nieuwe staatshervorming het land redden? Deze even simpele als dwingende vragen legt De Morgen voor aan alle (twaalf) partijvoorzitters. Tussen hun antwoorden zit alvast geen communautaire breuklijn.

Elio Di Rupo (PS): "Regering heeft geen voeling met alle Belgen"

1. Is België een falende staat?

"België kent een aantal moeilijkheden, maar is niet mislukt. Dat kun je toch niet zeggen van het land met de vijftiende economie ter wereld? Met een van de beste systemen van sociale zekerheid? Met een hoofdstad waar, ondanks het drama van 22 maart, constant staatshoofden samenkomen zonder grote problemen?"

"De regering laat te weinig ruimte voor overleg, wat werknemers en gepensioneerden nerveus maakt. Zo raken die moeilijkheden niet opgelost. Wij kennen echt niet meer problemen dan pakweg Spanje of Frankrijk. Veel buitenlandse commentatoren hebben overdreven na de aanslagen, en ons land onrechtvaardig behandeld."

2. Wat zijn de grondoorzaken van de vastgestelde gebreken?

"Het basisprobleem is dat deze regering zelf mee het beeld creëert van een 'mislukte staat'. De moeilijkheden die we kennen, schuift ze volledig af op de vorige regeringen. Met de PS in de regering hebben we wél geld in politie en Justitie geïnvesteerd. Dat verwijt slaat dus nergens op."

"Ex-justitieminister Laurette Onkelinx (PS), om maar een voorbeeld te geven, is gestart met de bouw van gevangenissen, heeft het OCAD opgericht en de middelen van de Staatsveiligheid drastisch verhoogd. Ook de informatisering van Justitie heeft ze voortgezet."

3. Wat is de verantwoordelijkheid van de huidige federale regering?

"De rechtse regering doet alsof zij al die zogenaamde misstanden zal kunnen herstellen. Maar haar 'hervormingen' zijn slechts besparingen. Ik zeg dit niet omdat ik in de oppositie zit en makkelijk praten heb. Wat deze regering mist, is voeling met álle Belgen. Was er onder mijn premierschap een revolte van de magistraten? Van de cipiers? Van de spoorbonden? Ik dacht het niet."

4. Kan defederalisering of juist herfederalisering het falen verhelpen?

"We hebben geen zevende staatshervorming nodig, we hebben geen structureel probleem. We moeten nu bezig zijn met sociaal-economische hervormingen. Waar we wel nood aan hebben, is dat deze federale regering beter samenwerkt met de regio's. Toen ik premier was, had ik respect voor de N-VA-ministers uit de Vlaamse regering en luisterde ik. Zou deze regering dat alsjeblieft ook willen doen?"

"Het Overlegcomité, waar alle regeringen samenzitten, moet naar behoren gaan werken. In de diepte. Dat cdH en PS in de regering zitten in Wallonië en Brussel, mag geen verschil meer maken. Waals minister-president Paul Magnette (PS) voelt zich daar niet gerespecteerd."

"Met een zevende staatshervorming ga je de strijd tegen het terrorisme ook niet opdrijven. Dat is een prioriteit van een federale regering en moet dat blijven. De regio's spelen daar een ondergeschikte rol. Ook Brussel, ja. Ministers mogen zich ook niet achter structuren verstoppen om hun verantwoordelijkheid te ontlopen."

5. Is er ook een probleem met burgerzin, gezien de vele protestacties en stakingen?

"Mag ik eerst en vooral het cliché doorbreken dat ik de stakingen in gang zet? Dat ik vakbondsmensen ophits? Ik wil Bart (De Wever, TP) en zijn N-VA niet aanvallen, maar dat houdt echt geen steek. Hij zegt dat enkel om de publieke opinie te plezieren. Wij luisteren naar de vakbonden, maar zullen hen nooit dictaten opleggen. Aan elke staking zit een politiek aspect, want ze richt zich tegen een bepaalde politiek, maar dit is geen communautaire staking. Er wordt in Wallonië misschien meer gestaakt omdat maar een kwart van de Walen voor deze regering heeft gestemd. Zij voelen zich niet vertegenwoordigd."

"Opnieuw is het de regering die hier een valse, communautaire tegenstelling van probeert te maken. Het heeft geen zin om van mij te verlangen dat ik de vakbonden tot de orde roep, want zij zijn totaal onafhankelijk. Weet u wie hier leiderschap moet tonen? De premier. Hij moet het overleg naar zich toe trekken. Wat ik wel nog duidelijk wil stellen, is dat geweld totaal onaanvaardbaar is. On ne touche pas aux gens. Wie het ook is."

CD&V-voorzitter Wouter BekeBeeld photo_news

Wouter Beke (CD&V): "Politiek mist consequentie"

1. Is België een falende staat?

"Helemaal niet. We staan op de Global Peace Index, de veiligheidsindex, op de veertiende plaats. Voor Nederland, Duitsland, Frankrijk en ook de Verenigde Staten. België is geen falende staat. Dat deze vraag nu continu opduikt, is omwille van de aanslagen. Maar als we dit objectief bekijken dan is ons onderwijs echte wereldtop. Net zoals de gezondheidszorg. We hebben het hoogste beschikbare inkomen van heel Europa. Een aantal hervormingen zijn nodig, maar laat ons niet vervallen in simplismen."

2. Wat zijn de grondoorzaken van de vastgestelde gebreken?

"Op het journaal zag ik dinsdag een vrouw waaraan werd gevraagd of ze de regeringsmaatregelen in haar portemonnee voelt. 'Nee, ik voelt dat helemaal niet', vertelde ze, 'maar ik wel ben bang voor de toekomst van mijn kinderen.' Ik begrijp die ongerustheid. Maar dat is nu net de reden waarom we aan het hervormen zijn. Waarom we de privatisering van de gezondheidszorg en de publieke diensten willen stoppen. Waarom we de organisatie van de gevangenissen aan het verbeteren zijn."

"Soms mist de politiek hier consequentie. Hoe verklaar je anders deze paradox: in het parlement is iedereen het er over eens dat er extra investeringen in de gevangenissen nodig zijn, maar eens ze op hun stad- of gemeentehuis komen blokkeren ze de bouw van nieuwe gevangenissen. Eenzelfde paradox zie je bij mobiliteit: België heeft een gigantisch dicht netwerk aan wegen en spoorlijnen, maar we moeten er aandacht aan geven."

3. Wat is de verantwoordelijkheid van de huidige federale regering?

"Om een overheid te kunnen laten werken moet belastinginkomsten hebben: die dienen om je apparaat te doen draaien. De beste manier om hiervoor te zorgen is mensen aan het werk krijgen. We komen uit een periode, 2013 en 2014, waar er tienduizend jobs gesneuveld zijn in de private sector. Vorig jaar zijn meer dan dertigduizend jobs bijgekomen. Dat is noodzakelijk, dat is de basis waar deze regering op inzet."

"De kritiek dat deze coalitie onvoldoende een eigen project uitdraagt volg ik niet. Wanneer het over 'projecten' gaat vind ik dat sowieso marketingachtig klinken. De zorgen van de mensen gaan hieraan voorbij. Het belangrijkste is concrete antwoorden geven op de vertwijfeling van de burgers. Gaan ze nog een pensioen hebben? Gaan ze hun job houden?"

4. Kan defederalisering of juist herfederalisering het falen verhelpen?

"Verdere defederalisering kan helpen. Dat heeft het verleden bewezen. Door de wafelijzerpolitiek hebben we bruggen aangelegd waar er geen autostrades liepen, havens gebouwd waar er geen boten passeerden. Van zodra de zesde staatshervorming werd gestemd heb ik onmiddellijk gezegd dat dit een belangrijke stap voorwaarts is, maar niet de laatste."

5. Is er ook een probleem met burgerzin gezien de vele protestacties en stakingen?

"Als je ziet hoe een politiecommissaris wordt neergeslagen, dat trekt op niets. Tegelijk merk je dat het afgrijzen voor zo'n actie enorm is. Net zoals voor de vrouwen die zijn lastig gevallen op de betoging. Ik voel echt dat meer en meer mensen vinden dat protesteren kan, maar alleen op een respectvolle manier. Het gevoel dat we beter kunnen samenwerken in plaats van mensen tegen mekaar opzetten is in opgang."

N-VA-voorzitter Bart De WeverBeeld Eric de Mildt

Bart De Wever (N-VA): "Niet onder de indruk van 60.000 betogers"

"Men doet alsof het land plat ligt. Feitelijk gaat het om een aantal, vooral openbare sectoren. Dat daar weerstand bestaat omdat het zogezegd verworvene wordt afgebouwd, dat zal wel. En ik ben ook niet onder de indruk van 60.000 betogers. Tegen de regering-Di Rupo hebben er 80.000 mensen betoogd. Terwijl die weinig hervormd heeft. Eigenlijk helemaal niets. In bepaalde sectoren staan ze nu eenmaal te springen om te betogen."

Open Vld-voorzitter Gwendolyn RuttenBeeld photo_news

Gwendolyn Rutten (Open Vld): "Slechts een land in verandering"

"Wij zijn geen falende staat, wij zijn een land in verandering. Wie dit land bekritiseert, heeft geen zicht op wat er in de rest van de wereld gebeurt. We mogen ons geen collectieve depressie laten aanpraten. Kijk naar onze levenskwaliteit, ons onderwijs, onze gezondheidszorg. Wil dat we zeggen dat we niet beter kunnen? Uiteraard niet. We hebben een socio-economische omslag nodig. N-VA probeert hier een communautair thema van te maken, maar dat is nu eenmaal de essentie van hun wereldbeeld."

sp.a-voorzitter John CrombezBeeld belga

John Crombez (sp.a): "Alleen minister Geens stelt zich redelijk op"

"De enige die zich redelijk opstelt, is Justitieminister Koen Geens (CD&V). Hij treedt in dialoog met de cipiers. De andere ministers vergroten de tegenstellingen en reageren niet op de verzuchtingen van de mensen. Dat doet de boel escaleren."

MR-voorzitter Olivier ChastelBeeld photo_news

Olivier Chastel (MR): "Géén zevende staatshervorming"

"Wij willen geen zevende staatshervorming. Institutionele hervormingen gaan geen enkel verschil maken. Ik ben er wel van overtuigd dat er beter samengewerkt kan worden tussen de federale en de regionale regeringen. Maar het is gewoon een kwestie van rond de tafel gaan zitten en ernstig praten. Dat heeft veel te maken met politieke maturiteit. Ik stel vast dat de PS en cdH die niet aan de dag leggen."

Vlaams Belang-voorzitter Tom Van GriekenBeeld belga

Tom Van Grieken (Vlaams Belang): "Vele vakbondseisen zijn terecht"

"De verandering die de federale regering beloofd heeft, voert ze niet door. Er is een communautaire stilstand, waardoor de transfers gewoon doorgaan. En wat krijgen we ervoor terug? Spoorstakingen en agressieve syndicalisten.
"Ook de sociaal-economische beloftes worden niet nagekomen. Het boeltje van deze 'herstelregering' is niet in orde. De staatsschuld stijgt en de begroting is problematisch. De mensen hebben hier hun buik vol van, zeker na alle onverwachte belastingver­hogingen."

Groen-voorzitter Meyrem AlmaciBeeld belga

Meyrem Almaci (Groen): "Vakbond vervreemdt mensen van zich"

"Wat de stakingen betreft, merk ik dat de vakbond de mensen van zich vervreemdt. De slachtoffers van het regeringsbeleid zijn nu ook nog eens de slachtoffers van de stakingsgolf. De Franstalige vakbond mag niet langer olie op het vuur gooien. In de gevan­genissen en bij het spoor halen ze hun inspiratie duidelijk in Frankrijk. Ik geloof niet in stakingen om regeringen te doen vallen. Ik verkies dialoog boven polarisatie."

PVDA-voorzitter Peter MertensBeeld belga

Peter Mertens (PVDA): "Frankrijk tonen hoe het wel moet"

"België kraakt als staat, maar dat heeft alles te maken met het anorexiadieet van deze regering. Onderwijs, Justitie, de zorgsector: ze lijden allemaal onder de onderfinanciering. De mensen komen terecht in opstand, maar ook de verdeeldheid binnen de vakbond is nefast voor het land. Niet elke staking is een goede staking."

"Dat aan Franstalige kant eenzijdig acties worden uitgeroepen, daar komen we niet veel verder mee. Het zijn eerder de regionalistische krachten binnen de PS die hier samen met een deel van de socialistische bond op aansturen. Ze spelen zo een een-tweetje met N-VA om de communautaire spanning op te bouwen. Dat pad willen we zeker niet inslaan."

"Wij ondersteunen enkel het nationale actieplan van de bonden. Zonder Vlaamse steun zal het verzet niet werken. Ook spontane acties werken niet. Je haalt de goodwill van de mensen onderuit. In die zin besmeuren ze het imago van ons land. Frankrijk toont hoe het wel moet. Het eensgezinde verzet geeft een vonk van hoop."

CDH-voorzitter Benoit LutgenBeeld belga

Benoit Lutgen (cdH): "Vroeger waren we land van pedofielen"

"Ik ben Donald Trump niet, we moeten ernstig blijven. In de jaren 90 zeiden ze in het buitenland dat we een land van pedofielen waren. Jaren hebben we erover gedaan om dat hatelijke beeld van ons af te schudden. Maar het is gelukt. Toch moeten we toegeven dat onze overheid op meer dan één vlak faalt. Niets is erger dan de waarheid niet onder ogen zien. Onze veiligheid, infrastructuur en Justitie schieten tekort. Het is tijd dat we allemaal samen weer opstaan."

"Maar het is niet door een institutioneel nummertje op te voeren dat we erbovenop komen. Als een staatshervorming een wondermiddel was, dan leefden we in de hemel. In plaats daarvan komen we telkens dichter bij de hel. Het maakt enkel separatisten blij, en de burger moet telkens meer betalen. Daarom hebben we een pact voor België nodig, voor meer samenwerking over de verschillende niveaus heen."

"De wilde stakingen doen ook geen goed. Daarom moet er in het parlement werk worden gemaakt van minimale dienstverlening. Op die manier kan er worden geprotesteerd zonder de hele maatschappij lam te leggen."

Défi-voorzitter Olivier MaingainBeeld photo_news

Olivier Maingain (Défi): "Ambtenaren houden ons land recht"

"België is geen falend land, wel een land van falende politici. Op elk niveau en in elke partij zitten mensen zonder enig staatsgevoel. Ze denken alleen aan hun lokale en regionale belangen, maar hebben jarenlang politie en Justitie verwaarloosd, federale bevoegdheden dus. De enige reden waarom het land nog draait, is omdat we beschikken over uitstekende openbare diensten en de ambtenaren die daar werken. En net daar wil de regering nu besparen."

"Een nieuwe staatshervorming? We hebben daar in het verleden al zo veel tijd mee verloren. Maar zoals de regering nu bezig is, zal de discussie over het nut van de Belgische staat opnieuw oplaaien. De besparingen bij politie en Justitie zijn dan wel teruggedraaid sinds de aanslagen, maar door de staat uit te kleden, stel je het hele model in vraag. Een nieuwe staatshervorming wordt daardoor hoe dan ook hét thema bij de volgende verkiezingen."

Ecolo-voorzitter Zakia KhattabiBeeld belga

Zakia Khattabi (Ecolo): "Iedereen legt de schuld bij een ander"

"MR en Open Vld willen minder staat, de N-VA wil helemaal geen Belgische staat. Het is door die ongeziene alliantie dat ons land nu in de knoop zit. De onderinvestering in de overheid en het gebrek aan visie bij de traditionele partijen zijn niet nieuw, maar de ontmanteling van de staat is onder deze regering in een stroomversnelling terechtgekomen."

"België is geen falende staat, maar de Belgische lasagne brengt heel wat onduidelijkheid en inefficiëntie met zich mee. Daardoor kan iedereen politieke spelletjes spelen door de schuld bij een ander niveau te leggen. Het overleg tussen het regionale en het federale niveau kan veel beter, maar een nieuwe staatshervorming is niet aan de orde."

"Om België weer te laten werken, moet premier Charles Michel (MR) de tegenstellingen overstijgen, in plaats van telkens weer de kleine man aan te vallen. Hij moet werknemers en werkgevers verenigen, burgers en de politieke wereld."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234