Vrijdag 21/01/2022

114.000 bommen en granaten

Freddy Vreven

1937-2000

Toen Freddy Vreven op 29 maart 1985 als minister van Defensie zijn handtekening zette onder een miljardencontract voor de levering van 114.000 obussen aan de Belgische landmacht, zal hij nooit gedacht hebben dat hij daarmee het begin van het einde van zijn politieke loopbaan bezegelde. De granaten van de Amerikaanse munitiefabrikant General Defense Corporation verzuurden zijn politieke afscheid in 1991 en ook de jaren nadien.

Ik ben zeer onverschillig geworden, hoewel een aantal dingen blijven nazinderen. Niet verbitterd neen, ik ben niet het type dat zich vastklampt aan negatieve momenten. Vandaag wordt natuurlijk wel een pagina van mijn politieke carrière omgeslagen: de laatste keer, maar niet de laatste keer naar Brussel, hé. Ik hoop dat men zich aan bepaalde beloftes houdt voor de Senaat. Ja, ik heb spijt, nog enkele maanden en ik had mijn twintigste verjaardag in de Kamer kunnen vieren."

Zo nam Freddy Vreven in de zomer van 1991 afscheid van de Wetstraat. Hij was er de man niet naar om in bevlogen woorden of met veel theatrale gebaren belangrijke momenten in de verf te zetten. Niet voor zichzelf en niet voor anderen. Een beetje zoals de fruitboeren in zijn streek - Zuid-Limburg - de grillen van de natuur ondergaan, binnensmonds eens goed vloeken als plotse vorst of een felle hagelbui de oogst om zeep helpt en dan toch weer doorgaan, zo klapte de Truiense notaris-jurist-politicus de deur van het parlement achter zich dicht. Zijn intuïtief aanvoelen dat hij door verschillende affaires rond zijn persoon binnen de eigen partij niet meer op veel steun of waardering moest rekenen, was juist: op de Kamerlijst voor de verkiezingen van november 1991 had hij al plaats geruimd voor anderen, en van de verhoopte coöptatie in de Senaat kwam niets meer in huis. Het was over en uit.

Tien jaar eerder ging het politiek nog stijl bergop voor Freddy Vreven, met de periode 1981-1985 als hoogtepunt. In 1970 was de Truienaar op 33-jarige leeftijd tot volksvertegenwoordiger van de toenmalige PVV verkozen. In 1981 maakte hij de sprong naar het ministerschap in de regering Martens V. Hoewel hij zich voordien in de Kamer al met defensiedossiers had beziggehouden, was zijn gewicht in de Limburgse liberale familie een minstens even belangrijke factor die hem op Landsverdediging bracht. Maar daar liep het dus mis. Niet door de fel omstreden kabinetsbeslissing om in Florennes kruisraketten te plaatsen, maar door een rist dossiers waarin minister Vreven de sleutels zelf in handen had.

Een aankoop van legerjeeps bij Bombardier bleef niet zonder vragen. Een in 1985 geplande en vervolgens geschrapte bouw van een woonwijk voor Amerikaanse militairen in Florennes wekte dan weer de interesse op van het Brusselse parket, maar de Kamer oordeelde in 1989 dat er geen reden was om de parlementaire onschendbaarheid van Freddy Vreven op te heffen en hield daarmee een verwijzing naar het Hof van Cassatie tegen.

Het meest in de knoei kwam Vreven evenwel door een bestelling van 6,7 miljard frank bij Generale Defense Corporation voor de levering van 114.000 obussen. De Nederlandse concurrent Eurometaal die uit de boot was gevallen, verbaasde zich in die mate over een aantal wanpraktijken bij de totstandkoming van het contract dat het de kat de bel aanbond. Opnieuw het Brussels gerecht startte een onderzoek en kon achterhalen dat aan het obussencontract voor 400 miljoen frank aan 'commissielonen' of smeergeld plakte. De bestemming van amper 50 miljoen kon worden achterhaald, de rest bleek in rook opgegaan. Hoewel zijn toenmalige kabinetschef Joël De Smet harde beschuldigingen over politieke manipulaties uitte, werd Freddy Vreven alleen gehoord als getuige. Een getuige, zo bleek, die door zijn geheugen in de steek werd gelaten. Na een gerechtelijk onderzoek dat dertien jaar aansleepte, werd helemaal niemand veroordeeld.

Op juridisch vlak kreeg geen van deze penibele dossiers een staartje voor Freddy Vreven. Maar op politiek gebied trokken ze een streep onder een loopbaan waarin Vreven zich ook een van de exponenten toonde van een generatie politici die particuliere en partijbelangen wel eens liet vorgaa op ht algemene belang. In die loopbaan bouwde hij in het kielzog van zijn vader Raoul en met PVV-politici zoals wijlen Fernand Colla en Eloi Vandersmissen ook het liberalisme in Limburg verder uit. Vreven behoorde tot de klassieke 'donkerblauwe' vleugel van zijn partij. Na zijn vertrek in 1991 uit de nationale politiek, zocht hij geen echte aansluiting meer bij de vernieuwingsoperatie van Guy Verhofdstadt en zijn provinciegenoten Patrick Dewael en Jaak Gabriëls.

Zoals Freddy Vreven zelf in Sint-Truiden een politieke en professionele familietraditie voortzette, zo trekken zijn drie kinderen na de dood van hun vader, aan longkanker, deze lijn door. Een dochter is advocaat, een zoon werd onlangs benoemd als opvolger in de notarisstudie, en een andere zoon zoekt mogelijk zijn weg in de politiek.

Patrick Martens

De ondertekening van het obussencontract betekende voor Freddy Vreven het begin van het einde van zijn politieke loopbaan

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234