Maandag 18/10/2021

NieuwsOnderwijs

112 miljoen euro: waarop wordt bespaard in het onderwijs? En wat zijn de reacties? ‘Dit treft ons hoe dan ook’

Minister Ben Weyts bij de start van de koalatest op een basisschool in Asse. 'We halen onze besparingsdoelstellingen zonder te raken aan de onderwijskwaliteit, de leerkrachten of de reguliere werking van scholen', klinkt het. Beeld Photo News
Minister Ben Weyts bij de start van de koalatest op een basisschool in Asse. 'We halen onze besparingsdoelstellingen zonder te raken aan de onderwijskwaliteit, de leerkrachten of de reguliere werking van scholen', klinkt het.Beeld Photo News

Minder geld voor graduaatopleidingen, minder subsidies voor onderzoek en leerkrachten sneller aan het werk krijgen. De besparing van 112 miljoen euro in het onderwijs maakt veel reacties los. ‘Dit is bitter’, zegt onderwijskoepel OVSG.

Twee weken geleden kondigde Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) aan dat het onderwijs 100 miljoen euro zou moeten besparen. Zo doen de scholen hun duit in het zakje voor de 900 miljoen euro die Vlaanderen moet beknibbelen om de begroting onder controle te houden. Even later werd het duidelijk dat de werkelijke inspanning nog iets hoger neerkwam, op 112 miljoen euro, omdat er bovenop de begrotingsoefening nog een eerder geplande besparing moest worden gerealiseerd.

Aan ideeën geen gebrek. Vlaams onderwijsminister Ben Weyts (N-VA) toetste de voorbije weken al verschillende besparingspistes af bij de top van de vakbonden en de onderwijskoepels tijdens informele vergaderingen op zijn kabinet. Daarbij kregen ze de concrete bedragen te horen die hij per maatregel hoopte te besparen. Het resultaat was een keuzemenu van besparingen, goed voor bijna het dubbele van de nodige inspanning, waaruit de coalitiepartners N-VA, CD&V en Open Vld samen moesten kiezen.

Die keuze bleek wel moeilijker dan verwacht. Ze lag vorige week al eens op de regeringstafel, maar toen geraakten de Vlaamse ministers er niet uit. Na verschillende werkgroepen tussen kabinetten was er donderdagochtend nog altijd geen witte rook. Uiteindelijk bracht een overleg tussen de kabinetschefs enkele uren later de doorbraak.

Minder onderzoek

De grootste besparing (19,5 miljoen) komt er op de graduaatopleidingen. In 2019 werden deze opleidingen, waarin jongeren worden klaargestoomd voor een beroep, overgeheveld van het volwassenenonderwijs naar de hogescholen. In ruil kregen de hogescholen jaarlijks een extra budget naargelang het aantal extra studenten. Nu wordt deze groei sneller dan gepland afgevlakt naar 2 procent.

Universiteiten zien hun onderzoeksmiddelen met 15 miljoen euro krimpen. In ruil krijgen ze wel – uit een andere pot – 15 miljoen euro extra voor infrastructuur. Minder geld voor onderzoek, meer voor bakstenen. “Een elegante oplossing”, vindt Rik Van de Walle, rector van de UGent en voorzitter van de Vlaamse Interuniversitaire Raad (Vlir). “Wij hebben momenteel een enorm tekort aan middelen om gebouwen te kopen en te onderhouden. We zijn dus relatief tevreden.”

Dat het hoger onderwijs een fors aandeel zou moeten dragen van de besparingen, was van in het begin duidelijk. Nog niet lang geleden werd er met het leerplichtonderwijs een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) afgesloten om de job van leerkracht aantrekkelijker te maken, waarvoor er 188 miljoen euro extra werd uitgetrokken. Aan die felbevochten cao raken was geen optie, hadden koepels en vakbonden duidelijk gemaakt.

Onvermijdelijk voelbaar

“We halen onze besparingsdoelstellingen zonder te raken aan de onderwijskwaliteit, de leerkrachten of de reguliere werking van scholen”, maakt Weyts zich sterk.

Toch zullen de gevolgen onvermijdelijk voelbaar zijn. Zo zullen er minder subsidies worden toegekend aan scholen om gebouwen te huren (5 miljoen), worden meelooptrajecten voor kandidaat-directeurs geschrapt (5 miljoen) en worden leerkrachten na langdurige ziekte sneller weer ingeschakeld (18 miljoen).

Een kleine, maar niet onbelangrijke besparingspost is ook de 3 miljoen euro aan subsidies die wordt geschrapt. “We hebben al enkele organisaties in ons hoofd, maar we gaan dat eerst aan hen vertellen”, klink het op het kabinet-Weyts. Ook de toekomstige financiering van het Digisprongfonds - om in de toekomst nieuwe laptops et cetera aan te kopen - is niet echt duidelijk.

“Deze besparingen treffen ons hoe dan ook, dus dit is bitter”, klinkt het bij Patrick Delbaere, directeur van onderwijskoepel OVSG. Volgens Lieven Boeve, topman van het Katholiek Onderwijs, is het een goede zaak dat Weyts een groot deel van de besparing in eigen werkingsmiddelen zoekt. “Maar dit blijft een zeer gemengd verhaal. Pijnloos besparen bestaat niet.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234