Zaterdag 19/06/2021

AchtergrondGezondheid

110 patiënten riskeren infectie door slecht ontsmette endoscoop: hoe kon dat gebeuren?

Nadat een endoscoop bij een patiënt wordt ingebracht, wordt die grondig gereinigd, zoals hier gedemonstreerd wordt. Nu gaat alles goed, maar in oktober gebeurde het niet volgens het boekje. Beeld Joel Hoylaerts/Photo News
Nadat een endoscoop bij een patiënt wordt ingebracht, wordt die grondig gereinigd, zoals hier gedemonstreerd wordt. Nu gaat alles goed, maar in oktober gebeurde het niet volgens het boekje.Beeld Joel Hoylaerts/Photo News

110 mensen hebben mogelijk een infectie opgelopen, nadat ze in het Antwerpse Sint-Vincentiusziekenhuis werden onderzocht met een onvoldoende ontsmette endoscoop. In het slechtste geval riskeren zij een hiv-besmetting, al is die kans bijzonder klein. Volgens het ziekenhuis heeft de firma die het ontsmettingsbad onderhoudt een fout gemaakt. Hoe kon dat gebeuren?

“Geachte heer, mevrouw. We contacteren u naar aanleiding van een mogelijk probleem dat werd vastgesteld tijdens het onderhoud van een van de desinfectietoestellen die gebruikt worden binnen de dienst gastro-enterologie op onze campus Sint-Vincentius.” Zo begint de brief die de voorbije dagen in de bus viel van 110 patiënten die tussen 16 en 29 oktober een endoscopisch onderzoek ondergingen. Dat is een onderzoek waarbij er een dunne flexibele slang, een endoscoop, binnenkijkt in darmen, luchtwegen en – in dit geval vooral – de maag. De darm wordt via de anus of de mond ingebracht.

Vanzelfsprekend wordt zo’n endoscoop van glasvezel na gebruik grondig gereinigd. Eerst wordt het proper geveegd en vervolgens ontsmet. Dat gebeurt in een speciaal ontsmettingsbad, dat aan bepaalde vereisten moet voldoen. Net daar is het in oktober misgegaan. “Bij een onderhoud door de firma die het ontsmettingstoestel levert, heeft een mecanicien twee aansluitingen – twee darmen – omgedraaid. Daardoor is de kwaliteit van de ontsmetting twee weken niet gegarandeerd geweest, hebben we later ontdekt”, zegt Kristiaan Deckers, medisch directeur van de overkoepelende GZA-ziekenhuizen, die verveeld zit met de zaak.

“We zijn echt kwaad op het bedrijf dat hiervoor verantwoordelijk is. Wij nemen alle mogelijke voorzorgsmaatregelen en zijn obsessief bezig met de kwaliteit van onze zorg, en dan gebeurt er zoiets.” De juridische dienst van het ziekenhuis onderzoekt de zaak en overweegt een klacht tegen het bedrijf.

Dat bedrijf is Cantel, een wereldspeler op het vlak van medische producten. In een schriftelijke mededeling bevestigt het bedrijf dat een reparatie op 16 oktober niet volgens het boekje verliep, “waardoor een desinfecterend product niet correct werd gebruikt. Alle andere chemicaliën die nodig zijn om het toestel zuiver te maken, werden wel gebruikt.” Cantel maakt zich daarom sterk dat het risico op besmetting “uiterst laag” is.

Hier gebeurde de bewuste fout. Twee aansluitingen werden verwisseld van plek, met alle risico's van dien. Beeld Joel Hoylaerts/Photo News
Hier gebeurde de bewuste fout. Twee aansluitingen werden verwisseld van plek, met alle risico's van dien.Beeld Joel Hoylaerts/Photo News

Ook het ziekenhuis zelf panikeert niet te hard. Voor zover geweten waren de 110 bewuste patiënten op het moment van hun onderzoek niet besmet met bijvoorbeeld hepatitis B, C of hiv. In principe kunnen die virussen dus niet overgedragen zijn. “Maar 100 procent zeker zijn we niet. Het blijft mogelijk dat er een infectie werd opgelopen door de onvoldoende ontsmette endoscoop. De kans op hiv is wel zeer klein, omdat er voor zo’n besmetting al vrij veel bloed moet worden doorgegeven.”

Het ziekenhuis biedt de bewuste patiënten nu de kans om een gratis bloedanalyse te laten uitvoeren om na te gaan of ze een infectie hebben opgelopen. Een van hen, een 73-jarige vrouw, zal daar alleszins op ingaan. Dat vertelt haar dochter, die liever anoniem blijft omdat haar moeder van niets weet. “Ze kan zelf de brief niet lezen, dus ik heb haar voorlopig niet verteld dat ze mogelijk een infectie opgelopen heeft. Ik vertel haar wel gewoon dat er een extra bloedanalyse nodig is.”

Rancune tegenover het ziekenhuis heeft de dochter niet. “Maar het is wel jammer dat zoiets kan gebeuren. Door corona stelden we heel veel onderzoeken uit, maar dit lieten we toch doorgaan. En dan krijg je zoiets.”

Zoals het er nu naar uitziet kan de firma die het onderhoud uitvoerde aansprakelijk worden gesteld voor eventuele schade bij de patiënten. Dat zegt Annelies Leemans van advocatenkantoor IntoLaw, gespecialiseerd in medische aansprakelijkheid. “Eigenlijk hebben die patiënten nu al schade. Ze moeten allemaal eens terugkeren voor een bloedanalyse en hebben misschien al morele schade omdat ze schrik hebben voor een besmetting. Toch kan ik me voorstellen dat de meeste mensen het voorlopig zo zullen laten. Als ze besmet blijken, is het wellicht een ander verhaal. Stel dat iemand voor de rest van zijn leven medicatie moet slikken, dan zal degene die aansprakelijk is die medicatie moeten betalen. Er kan ook morele schade zijn omdat iemands seksleven bijvoorbeeld aangetast is door hiv, of economische schade omdat iemand zijn werk niet naar behoren kan uitvoeren. Al die zaken moeten dan geval per geval door een deskundige worden vastgesteld.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234