Woensdag 05/08/2020

Onderwijs

11 miljoen euro lopen Vlaamse universiteiten mis

Erasmus-studenten aan de UGent. Europa verplicht om financiering te voorzien voor jongeren uit de Europese Unie die in België komen studeren.Beeld Bas Bogaerts

Elk jaar krijgen de Vlaamse universiteiten ruim 11 miljoen euro te weinig van de federale overheidsdienst voor wetenschapsbeleid Belspo. Dat geld vloeit nu naar de Franstalige universiteiten. Aan de basis van die ongelijkheid ligt een communautair akkoord uit 1999. "Dit valt niet te verantwoorden", zegt KU Leuven-rector Rik Torfs.

Vanuit Belspo, de federale overheidsdienst voor wetenschapsbeleid, krijgen de Franstalige universiteiten meer geld dan waar zij recht op hebben. Zo keert de dienst jaarlijks 113 miljoen euro uit aan de Vlaamse en Franse Gemeenschap. Daarvan gaat 75,7 miljoen euro naar de andere kant van de taalgrens en komt 37,3 miljoen euro in Vlaanderen terecht. En dat laatste bedrag is in werkelijkheid veel te laag, zo blijkt uit cijfers die De Morgen in handen kreeg.

Een bijzondere wet uit 1989 zorgde voor een eerste scheeftrekking. Toen werd ons land door Europa verplicht om financiering te voorzien voor jongeren uit de Europese Unie die hier voltijds kwamen studeren. Op dat moment kozen acht op de tien buitenlandse studenten voor een Franstalige universiteit. Van het beschikbare geld, zo'n 1.500 miljoen frank of 37,5 miljoen euro, ging dan ook 80 procent naar de Franse Gemeenschap.

Tien jaar lang zou die verdeelsleutel niet wijzigen. Maar toen de regering-Verhofstadt I aan het roer kwam, werd eind 1999 het Sint-Elooisakkoord gesloten. In ruil voor extra onderwijsgeld voor de Franstaligen werd de verdeling van de subsidie voor buitenlandse studenten lichtjes gewijzigd. Voortaan zouden de Vlamingen een derde en de Franstaligen twee derde krijgen. Daar was op dat moment niets mis mee, omdat het de spreiding van de studenten over de beide landsdelen juist weerspiegelde.

Erasmus-studenten aan de UGent. Europa verplicht om financiering te voorzien voor jongeren uit de Europese Unie die in België komen studeren.Beeld Bas Bogaerts

Typische melkkoe

Maar vijftien jaar later klopt daar niets meer van. Het aantal voltijdse studenten uit de Europese Unie lag vorig academiejaar in de Franse Gemeenschap op circa 12.000, zo meldt het kabinet van minister van Hoger Onderwijs Jean-Claude Marcourt (PS). In Vlaanderen stopt de teller bij 9.072 EU-studenten. Als die verdeling - 57 procent voor de Franstaligen en 43 procent voor de Vlamingen - zou worden toegepast, dan zouden de Vlaamse universiteiten niet 37,3 miljoen maar 48,7 miljoen euro moeten ontvangen. Een verschil van liefst 11,4 miljoen euro.

Naar aanleiding van het ontslag van PS'er Philippe Mettens, voormalig topman van Belspo, haalde KU Leuven-rector Rik Torfs begin april in Terzake al hard uit. "Belspo is een typische melkkoe, waar Waalse politici voor hun cliënteel uit kunnen putten, en dan zeker de socialisten."

De nieuwe cijfers bevestigen zijn vermoeden. "De Vlaamse en Franstalige universiteiten zouden gelijk moeten worden behandeld. De betoelaging zou elk jaar opnieuw moeten afhangen van de concrete studentenaantallen. Maar in een land als België is het blijkbaar moeilijk om aan bestaande privileges te knagen. Communautaire akkoorden primeren op het gelijkheidsbeginsel, terwijl ik geen enkel argument zie om deze scheeftrekking te verantwoorden."

Torfs bepleit volledige transparantie. Het zegt wellicht genoeg dat ook het kabinet van staatssecretaris Elke Sleurs (N-VA) niet op de hoogte was van de concrete studentenaantallen en vanuit Belspo alleen op de wet uit 1989 werd gewezen.

"Dat kan gewoon niet", zegt Torfs. "Deze ongelijkheid doet vermoeden dat er nog meer aan de hand is. Dit is een transfer die niets te maken heeft met solidariteit. Europese studenten in Vlaanderen worden anders behandeld. De Vlaamse universiteiten moeten de tering naar de nering zetten en we willen niet besparen op sociaal studentenbeleid. Het geld dat wij mislopen, is daarvoor bedoeld en het brengt de solidariteit tussen de Franse en de Vlaamse Gemeenschap in gevaar. We moeten kijken of we deze materie niet kunnen regionaliseren."

Grondige doorlichting

Sleurs geeft aan dat het niet mag verrassen dat Torfs zich vragen stelt. "Ik begrijp dat er aanleiding is tot de perceptie dat Belspo de Franstaligen bevoordeelt", zei ze in de commissie Wetenschapsbeleid. Zij heeft ook een grondige doorlichting van Belspo gevraagd, dat zal verdwijnen en wordt ondergebracht in een andere overheidsdienst. De studie zou nog dit jaar worden afgerond.

Toch zal de wet die de Vlaamse benadeling heeft veroorzaakt voorlopig niet worden gewijzigd, omdat de N-VA heeft beloofd deze legislatuur geen communautaire thema's op tafel te leggen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234