Dinsdag 19/01/2021

11-M vernietigend voor Spaanse conservatieven

Madrid

Van onze correspondent

Rudy Pieters

Het bloedbad in Madrid heeft Spanje nu ook politiek overhoop gehaald. José Luis Rodríguez Zapatero, de socialistische kandidaat-premier, heeft gisteren een duidelijke overwinning behaald in de parlementsverkiezingen. Tot vóór de aanslagen was de Partido Popular (PP) van kandidaat-premier Mariano Rajoy favoriet.

Volgens voorlopige cijfers (83 procent van de stemmen geteld) kreeg Zapatero 43 procent van de stemmen, goed voor 164 van de 350 zetels. De partij van Rajoy en Aznar zat daar ongeveer 5 procent of 15 zetels onder. Bovendien hebben de linkse nationalisten van Esquerra Republicana de Catalunya, die in de Catalaanse regioregering al coalitie vormen met de socialisten, het zeer goed gedaan. De uitstekende ERC-score, een sprong van één naar mogelijk acht zetels, is opmerkelijk. Lijsttrekker Carod-Rovira lag de voorbije weken zwaar onder vuur van de PP omdat hij met de Eta had gepraat.

Dat er iets op til was, bleek vrijdag en zaterdag al. Naarmate duidelijker werd dat Al-Qaeda achter de aanslagen zat, werd de PP het mikpunt van steeds talrijker protestacties. De PP is de partij die Spanje vorig jaar in de Iraakse oorlog meesleurde, Bush en Blair achterna, tegen de overgrote meerderheid van de Spaanse bevolking in. Tot kort vóór de aanslagen waren de conservatieven favoriet. Rajoy zou volgens alle peilingen minstens 41 procent van de stemmen hebben gehaald. Zapatero zou een achterstand van 3 tot 5 procent hebben gehad.

In 2000 haalde de Partido Popular een absolute meerderheid met 44 procent van de stemmen, 10 procent meer dan de PSOE, die toen in een diepe crisis zat. Nadat Zapatero in 2001 het rode roer had overgenomen, werd het verschil tussen conservatieven en socialisten kleiner. Vorig jaar, na de olieramp met de Prestige en kort vóór de oorlog in Irak, was Zapatero populairder dan Aznar, die toen nog geen opvolger had aangewezen. De PSOE won kort nadien nipt de gemeenteraads- en regionale verkiezingen. De rebellie van twee PSOE-verkozenen in het pas verkozen Madrileense deelstaatparlement bracht het socialistische imago evenwel opnieuw schade toe.

De vraag vóór de aanslagen was niet zozeer of de PP ging winnen als wel of ze met gewone of absolute meerderheid zou winnen. Een absolute meerderheid achtte Rajoy meer dan ooit noodzakelijk, omdat de verwachte opmars van de kleinere linkse partijen voor Zapatero alsnog de weg naar La Moncloa kon openen.

De aanslagen hebben meer Spanjaarden gemotiveerd om naar de stembus te gaan. De laatste verkiezingen was de opkomst doorgaans vrij lauw. Gisteren lag de opkomst kort na de middag al 5 procent hoger lag dan vier jaar geleden, naarmate de dag vorderde liep dat op naar 8 procent, een sneeuwbaleffect leek het wel. Uiteindelijk ging ruim driekwart van de 34,5 miljoen stemgerechtigden zijn briefjes in de urne deponeren.

Gisteren waren er ook deelstaatverkiezingen in de zuidelijke regio Andalusië, traditioneel een PSOE-bolwerk. De socialistische minister-president Manuel Chaves haalde opnieuw de meerderheid.

Algemeen, pagina 4

Socialist Zapatero mag nieuwe regering vormen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234