Woensdag 22/09/2021

11 juli en 21 juli: tegenstelling of niet?

'Het is intellectueel oneerlijk dat overtuigde federalisten in bepaalde media als unitair of conservatief worden voorgesteld'

De Vlaamse feestdag van 11 juli en de Belgische feestdag van 21 juli liggen op de kalender dicht bij elkaar maar in de geesten van vele Vlamingen liggen ze mijlenver uiteen. De feestmaand van juli kan een geschikt ogenblik zijn om even na te denken over de zin en onzin van de kloof tussen belgicisten en flaminganten. Deze kloof bestaat van oudsher in Vlaanderen. Het oude, unitaire België is immers verantwoordelijk voor een sociale, culturele en politieke achterstelling van Vlaanderen en vooral van de kleine man in Vlaanderen. Dat oude België van papa bestaat evenwel niet meer. Het welzijn, de welvaart en zelfs de politieke macht van Vlaanderen zijn nooit zo groot geweest als vandaag. Vlaanderen hoeft niet bang te zijn van een Belgisch kader. De Walen en de Brusselaars evenmin. Dat elk gewest hardnekkig zijn belangen verdedigt is gezond in een federaal model.

Men beweert dat het Belgisch federaal model onhoudbaar zou zijn omdat de gemeenschappen uit elkaar groeien. Vraag is of we dat uiteengroeien moeten slikken of zelfs aanmoedigen. Het lijkt ons zinvoller bruggen te bouwen tussen de gemeenschappen dan ze te slopen. Vele communautaire geschillen zijn immers een gevolg van misverstanden en gebrek aan informatie en communicatie. Het uiteengroeien van Noord en Zuid wordt overigens moedwillig overdreven. Zo werd onlangs luid verkondigd dat inzake justitie en veiligheid de kloof tussen de visies in Vlaanderen en Wallonië onoverbrugbaar was, terwijl in enkele dagen tijd enkele oppositiepartijen een volledige consensus bereikten en enkele weken later acht partijen het Octopus-akkoord ondertekenden.

De meerwaarde van België ligt onder meer in zijn kosmopolitisch, multicultureel karakter. België ligt op een kruispunt van Germaanse en Romaanse culturen, een Europa in miniatuur. We doen echter niet idyllisch over het Belgisch niveau. Dit niveau is in se niet waardevoller dan andere beleidsniveaus.

De genoemde kloof tussen Belgisch- en Vlaamsgezinden hoeft niet te bestaan onder federalisten. Federalistisch denken is niet exclusief, maar meerpolig. Federalisten koesteren meerdere identiteiten, meerdere loyaliteiten: zij zijn gehecht aan hun gemeente, hun gemeenschap, hun land, Europa, de wereld. Professor Anne Morelli (ULB) beschreef identiteit als een bladerdeeg waarin elke laag zijn belang heeft.

Nationalisten denken exclusief, polariserend en conservatief: zij zijn Vlaams of Belgisch, nooit Vlaams én Belgisch. Vlaamse en Belgische nationalisten hebben dezelfde reflex: de enen verwerpen al wat Belgisch is, de anderen al wat Vlaams is.

Toegegeven, de huidige Vlaamse Beweging heeft irritante trekjes: verkrampt passeïsme, arrogantie, gemis aan zelfkritiek en sluipende beïnvloeding door uiterst rechts. We wensen echter het Vlaamse kind niet met het badwater weg te gooien. Voor ons is een democratische Vlaamsgezindheid ook anno 1998 zinvol: de verdediging van de Nederlandse cultuur en taal is op Europees en mondiaal vlak belangrijk, de culturele ontvoogding van de Vlaamse mens is een permanente opdracht en de Vlaamse belangen zijn zeker in Brussel en in de rand reëel.

Ook wij zijn niet steeds onverdeeld gelukkig met de inhoud of de vorm van bepaalde Vlaamse standpunten, maar aan Franstalige zijde doet men aan overacting en vallen te snel grote woorden als Vlaams imperialisme, racisme tot en met fascisme. Sommige francofonen zijn slecht geplaatst om lessen te geven in federale loyaliteit. De Franse Gemeenschap blijft het Franstalige tijdschrift Carrefour financieren in Vlaams-Brabant en blijft weigeren de Vlaamse school in Komen te subsidiëren. De faciliteiten in Wallonië ten voordele van anderstalige minderheden worden ondermaats toegepast.

Erger is dat de Franse Gemeenschap nog steeds het territorialiteitsbeginsel met voeten treedt. De taalgrens en de begrenzing van het Brussels Gewest werden in 1963, 1970 en 1989 vastgelegd. In een federaal land zijn stabiele grenzen van de deelstaten normaal. Desondanks blijven radicale francofonen zinspelen op een uitbreiding van het Brussels Gewest. Gezien de taalgrenzen met een ruime parlementaire meerderheid werden goedgekeurd en enkel met een bijzondere meerderheid kunnen worden gewijzigd, is dit gestook zinloos en speelt dit enkel in de kaart van de separatisten.

Samen met de Belgischgezinden betreuren wij het uitblijven van een breed cultureel akkoord tussen de Belgische gemeenschappen, maar we voegen eraan toe dat hier vooral de Franstaligen boter op het hoofd hebben door het miskennen van het territorialiteitsbeginsel. Storend is ook de onvoldoende bereidheid van Franstaligen om Nederlands te leren. Franstaligen die zich opwerpen als kampioenen van de belgitude zouden beter voorrang geven aan een grondige en actieve kennis van het Nederlands. Alleen dan zullen zij echt ernstig worden genomen. Hetzelfde geldt overigens voor de federale ministers.

Federalisten willen zowel de Europese, de Belgische als de Vlaamse instellingen ten volle benutten. Vlaamse pleinvrees hoeft niet, maar Belgische of Europese pleinvrees evenmin. Het is intellectueel oneerlijk dat overtuigde federalisten in bepaalde media als unitair of conservatief worden voorgesteld. Sommigen verwijzen naar een unitaire vleugel in de SP waarmee de facto de Belgische Progressieve Socialisten bedoeld worden. In de meeste politieke partijen zijn er, ook vandaag, nog unitaristen. De BPS hebben daarentegen bij herhaling het unitarisme afgewezen en bepleiten het federalisme. Zowel juridisch als mentaal staat federalisme haaks op unitarisme en haaks op confederalisme.

Een oprecht federalist hecht evenveel belang aan de eenheid van de federatie als aan de autonomie van de deelstaten. Dat men ophoude met absurde redeneringen als 'hoe meer federale bevoegdheden men wil splitsen, hoe Vlaamsgezinder of progressiever men is'. In een dergelijke logica is het Vlaams Blok de kampioen van de progressiviteit.

Vlamingen, Walen en Brusselaars kunnen samen de geborgenheid vinden in het kader van de democratische en multiculturele bondsstaat België. De Vlaamse Gemeenschap kan zich, zonder complexen, ontplooien binnen dit kader, dat in de lijn ligt van het federale Europa van morgen. En laten we de instellingen aanpassen wanneer dat functioneel zinvol is, zonder behoudend immobilisme maar ook zonder vlucht vooruit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234