Vrijdag 23/08/2019

Holocaust

105-jarige secretaresse van Goebbels toont geen berouw: "Niemand gelooft mij, maar ik wist van niets"

Beeld screenshot

Ze werkte in het hart van de propagandamachine van de nazi's, maar houdt vol dat ze niets wist van de gruwel die ze mee hielp voltrekken. Brunhilde Pomsel spreekt op 105-jarige leeftijd in The Guardian voor het laatst over haar baas Joseph Goebbels, een van de spilfiguren van het naziregime voor wie ze samen met vijf andere secretaresses werkte.

Pomsel doet haar verhaal naar aanleiding van 'A German Life', een film over haar leven die werd samengesteld uit een dertig uur lang gesprek met haar en die onlangs werd voorgesteld op het Filmfestival van München. "Voor mij was het belangrijk dat de film weergeeft dat ik mijzelf voortdurend afvraag wat ik verkeerd zou hebben gedaan", zegt ze aan The Guardian. "Maar eigenlijk deed ik in het kantoor van Goebbels niets anders dan typen."

Een job als een andere

Het is iets wat geregeld terugkomt: Pomsel blijft haar rol minimaliseren. Zelfs toen alle Joden waren gedeporteerd, geloofde ze naar eigen zeggen echt dat ze ergens naar dorpen waren gebracht waar inwoners te weinig waren. Haar job bestond er nochtans in om statistieken over gesneuvelde soldaten naar omlaag bij te stellen, en om het aantal verkrachtingen door het Rode Leger te overdrijven. Ze omschrijft haar werk als "gewoon een job".

Pomsel, die vorig jaar blind werd, is naar eigen zeggen opgelucht dat haar dagen geteld zijn. Ze zegt eerder te hopen dat het nog maanden zijn, en geen jaren. Het interview geeft ze "absoluut niet om mijn geweten te zuiveren", zegt ze. "De mensen die nu zeggen dat ze in opstand zouden zijn gekomen tegen de nazi's - ik geloof dat ze oprecht zijn, maar geloof me, de meesten zouden het niet gedaan hebben."

Beeld AP


Gevaren

Ze was ook vereerd toen ze in 1942 als 31-jarige typiste van het radiostation van de openbare omroep mocht verhuizen naar Goebbels' Ministerie van Propaganda."Het was een beloning om de snelste typiste te zijn", vertelt ze.

Pomsel bleef echter niet blind voor de impact van de machine waar ze in meedraaide. Ze zag hoe het leven van haar roodharige Joodse vriendin Eva Löwenthal steeds moeilijker werd nadat Adolf Hitler aan de macht kwam. Ze was ook geschokt door de arrestatie van een enorm populaire omroeper van het radiostation die naar een concentratiekamp werd gestuurd omdat hij homo was.

Maar ze houdt - opnieuw - vol dat ze grotendeels leefde in een bubbel en dat ze zich niet bewust was van de vernietigend effect dat het naziregime had op tegenstanders. "Ik weet dat niemand ons tegenwoordig gelooft, en dat iedereen denkt dat we alles wisten. Wij wisten niets, het werd allemaal geheim gehouden."

Beeld screenshot

Heel vriendelijk

Goebbels zelf omschrijft ze als "heel klein maar verzorgd", iemand met een goed voorkomen "die kostuums van de beste stoffen droeg en altijd een licht gebruinde huid had". Ook zijn handen waren erg goed verzorgd: "Hij kreeg waarschijnlijk dagelijks een manicurebehandeling."

Ook met Goebbels' vrouw Magda had Pomsel een goede band. Van haar kreeg ze eens een prachtig zijden pak toen het huis waarin ze woonde met haar ouders werd vernield bij een bombardement. "Ze waren allebei heel vriendelijk tegen mij".

Beeld AP


De kwestie van de Joden

Aan Pomsels leven zoals ze het kende, kwam abrupt een einde in 1945, de dag na Hitlers verjaardag. "Het voelde alsof iets in mij was gestorven", zegt Pomsel. "We probeerden zeker te zijn dat we niet zonder alcohol kwamen te zitten, wat hoognodig was om verdoofd te blijven." Ze vertelt hoe Goebbels' assistent Günther Schwägermann hen op 30 april kwam vertellen dat Hitler en Goebbels - een dag later - zelfmoord hadden gepleegd.

Pomsel en haar collega's moesten witte voedselzakken verknippen en er een grote witte vlag van maken voor de overgave aan de Russen. De vrouw werd veroordeeld tot vijf jaar cel. De waarheid over de Holocaust vernam ze naar eigen zeggen pas toen ze opnieuw thuis was. Ze verwijst ernaar als "de kwestie van de Joden".

De vrouw hervatte haar normale leven en vond opnieuw werk als secretaresse bij de openbare omroep, waar ze zich opwerkte naar een goedbetaalde job als directiesecretaresse bij de programmadirecteur. In 1971 ging ze met pensioen op 60-jarige leeftijd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden