Woensdag 20/10/2021

Plan-Tommelein

100 procent lenen: zegen of zeepbel?

null Beeld Bob Van Mol
Beeld Bob Van Mol

Vlaams minister van Financiën Bart Tommelein (Open Vld) wil jonge gezinnen helpen om toch de volle pot te kunnen lenen voor een woning. Maar is dat eigenlijk wel een verstandig idee?

Wat wil Tommelein precies?

Jonge mensen die wel solvabel zijn, maar die zonder hulp van hun ouders niet het kapitaal hebben om een groot startbedrag op te hoesten, helpen om een woning te kopen. Dat zal namelijk nog moeilijker worden, aangezien de Nationale Bank (NBB) de banken aanraadt om geen leningen voor meer dan 80 procent van de woningwaarde meer te verstrekken. Banken hebben de vrije keuze om toch nog grotere leningen te geven, maar de NBB vraagt dan wel dat de banken zich voldoende indekken voor wanneer het misloopt, door extra reserves op te bouwen.

Om daarop te anticiperen komt Tommelein nu met het plan – na een voorzet van de Confederatie Bouw, die al sinds 2015 op het idee broedt – om leningzoekers een verzekering te laten afsluiten voor de overige 20 procent. Concreet gaat het dan zo in zijn werk: u betaalt een nog nader te bepalen premie aan uw verzekeraar, en in ruil staat die garant bij de bank voor de bijkomende 20 procent, en u kunt wel degelijk voor 100 procent lenen bij de bank.

Hoe groot is de kans dat die verzekering er komt?

Daar gaat de Nationale Bank over. Als prudentieel toezichthouder van de bankensector is het haar taak om te kijken of het voorstel haalbaar is. Tenslotte zouden de banken wel degelijk 100 procent van het aankoopbedrag moeten ophoesten. Op een antwoord is het nog wachten, want de NBB weigert voorlopig elk commentaar. Net als Febelfin: de Belgische federatie van de financiële sector zegt op vraag van de Confederatie Bouw mee aan tafel gezeten te hebben over het voorstel, maar wacht voor de rest het oordeel van de NBB af.

De verzekeringsmaatschappijen zouden alvast niet afkerig zijn van het voorstel, zegt Tommelein. Hij heeft het over "verschillende maatschappijen die kenbaar gemaakt hebben dat ze geïnteresseerd zijn". In ieder geval is Tommelein niet van plan om het er bij te laten, als de NBB het plan zou afschieten. "Dan gaan wij op zoek naar een Pan B", luidt het vastberaden op zijn kabinet.

Over hoeveel mensen gaat het eigenlijk?

Dat is niet helemaal duidelijk. Cijfers over hoeveel leningen jaarlijks worden afgewezen, worden niet bijgehouden. Volgens de Confederatie Bouw zouden zo'n 2.000 gezinnen geholpen kunnen worden door de maatregel: ze hebben nu wel voldoende inkomen om een lening af te betalen, maar ze missen het startkapitaal om er eentje af te sluiten.

Febelfin houdt wel cijfers bij van het aantal gezinnen dat al een krediet heeft lopen, maar het niet kan afbetalen. Vorig jaar ging het 'slechts' om 1,1 procent. In concrete cijfers gaat het over 35.000 gezinnen. "Maar dat aantal daalt ieder jaar met zo'n 200 à 300", zegt Wien De Geyter van Febelfin.

Moet de overheid zwaardere schulden wel stimuleren?

Econoom Geert Noels van Econopolis is onverbiddelijk. "Natuurlijk niet. Wat de overheid nu doet, is jonge mensen aansporen om zich zwaar in de schulden te steken voor het overgewaardeerde vastgoed van de vorige generatie. Dat maakt mij geweldig boos. Moet de overheid jonge gezinnen helpen om een huis te kopen? Natuurlijk. Maar dat doe je door de prijzen betaalbaar te houden, niet door hen afhankelijk te maken van schulden."

Tommelein vindt die kritiek niet terecht. "Wij willen enkel zorgen dat mensen nog steeds een woning kunnen kopen, ondanks de strengere regels", zegt zijn woordvoerster. "En ja, een woning kopen is een schuld, maar wel eentje waar je iets voor terugkrijgt. Eigendomsverwerving blijft het beste wapen in de strijd tegen armoede."

Wat is het effect van de maatregel op de huizenmarkt?

Dat de prijzen kunstmatig hoog blijven, zegt Noels. "Als u meer kunt lenen, dan wordt dat automatisch vertaald naar hogere prijzen. Zo werkt die markt nu eenmaal. Verkopers weten dat heel goed, dat ze meer geld zullen kunnen ontvangen. Zij zullen hun prijzen laten stijgen. En dat terwijl we volgens een rapport van de High Level Group van begin 2016 al met huizenprijzen zitten die uit de pas lopen in vergelijking met de rest van Europa. Combineer dat met banken die steeds grotere percentages van de waarde van een huis ontlenen, en zo creëer je een zeepbel."

Dat we met een vastgoedbubbel zitten, wil Noels zeker niet gezegd hebben. "Maar onze huizen zijn wel te duur in verhouding tot hun kwaliteit. Oude gebouwen worden verkocht aan de prijs van een splinternieuwe woonst. Jonge gezinnen moeten heel hun budget opsouperen aan de aankoop en hebben dan niks meer over om te renoveren en de kwaliteit van de markt te verbeteren."

Volgens Tommelein zal de huizenmarkt echt niet duurder worden doordat 2.000 gezinnen een verzekering kunnen afsluiten. De Confederatie Bouw denkt er hetzelfde over en heeft een extra aanbeveling voor de minister. "Wij zouden zelfs graag hebben dat de maatregel alleen geldt voor energiezuinige bouwplannen of renovaties."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234