Zaterdag 11/07/2020

100 procent groene energie. Het kan tegen 2050

Een baby die vandaag wordt geboren, kan op zijn 35 jaar in een wereld leven die volledig op hernieuwbare energie draait. Dat illustreert het nieuwe Energy (R)evolution-rapport van REN21, een netwerk van experts. Voor het eerst in 40 jaar is energieverbruik nu al niet meer onlosmakelijk gekoppeld aan CO2-uitstoot.

Enkel nog hernieuwbare energie tegen 2050, het lijkt sciencefiction. Vandaag maakt energie uit onder andere zon, wind, waterkracht en aardwarmte net geen vijfde (19%) van de totale energieconsumptie uit. Nochtans zijn er geen economische of technische hindernissen om binnen 35 jaar wereldwijd volledig op groene energie te functioneren.

Dat staat in de nieuwste analyse Energy (R)evolution die Greenpeace International vandaag publiceert. De auteurs zijn ingenieurs en andere onderzoekers van het Renewable Energy Network for the 21st Century, een gerespecteerd netwerk binnen de milieu-economie.

De 'groene revolutie' is aan de gang en heeft het laatste jaar een zeer sterke doorbraak gekend. Zodanig dat klassieke energievoorzieners bloeden. Nieuwe kerncentrales worden bijvoorbeeld steeds duurder, terwijl de prijs van zon en wind dramatisch zakt en dat altijd maar zal blijven doen. Tussen 2005 en eind vorig jaar is evenveel capaciteit aan zon en wind geïnstalleerd als het totaal aan steenkool- en gascentrales in de EU. Ook is een totaal aan andere groene capaciteit zoals waterkracht geïnstalleerd die evenveel is als het totale elektriciteitsverbruik van India en Afrika samen.

Sven Teske, auteur van het rapport, wijst erop dat wind en zon kostencompetitief zijn geworden in vergelijking met steenkool en dat de hernieuwbare industrie in bepaalde landen geen subsidies meer nodig heeft maar dat regeringen de ontmanteling van de fossiele industrie wel moeten helpen bespoedigen omdat die te duur en te riskant wordt.

"Groen is mainstream geworden. Het gaat erg hard en is niet meer te stoppen", zegt ook energie-expert bij Greenpeace Jan Vande Putte.

Vijf cruciale stappen

Europa was al koploper met onder andere heel veel wind in Denemarken en Spanje, zon in Italië en groene energie in Duitsland. China, India en ook Afrika gaan nu voor groen omdat dat kostenefficiënter is. Het zorgt het voor een 'ontkoppeling' tussen consumptie en CO2. Voor het eerst in veertig jaar bleef de CO2-uitstoot door energieverbruik in 2014 stabiel, terwijl het verbruik wel toenam.

Vanuit het perspectief van de opwarming van de aarde is dat echter niet genoeg. De klimaatwetenschap raadt nul CO2-uitstoot tegen 2050 aan, willen we de opwarming onder de 2 graden houden. Dat kan alleen als we binnen vijftien jaar al de hoeveelheid groene energie en het zuiniger verbruik verdubbelen.

Op dat pad zitten we niet. Zo staat er nog altijd geen prijs op CO2-uitstoot en gaat er jaarlijks 1.900 miljard dollar naar de fossiele brandstofenergie, waardoor de energiemarkt de omschakeling naar 100 procent groen afremt. "Zo gaat de ontwikkeling van de elektrische wagen traag en renovaties in oude gebouwen eveneens. Mensen kunnen dat niet zomaar betalen of praktisch behappen", zegt Vande Putte.

Maar het kan wel perfect. Door grootschalig transport elektrisch te maken, te beginnen in megasteden, door fossiele brandstof te vervangen door groene elektriciteit, nog meer technologische vooruitgang, eerlijke marktmechanismen, nieuwe materialen en software om systemen te koppelen, veel grotere investeringen in de warmtevoorziening en transport, nieuwe zakenmodellen en vooral ook beleid.

"Technisch en economisch zijn er geen barrières, het enige wat nu echt ontbreekt, is een politiek kader. Bedrijven moeten weten wat de marsrichting is", zo staat er.

De vijf cruciale stappen luiden: energie-efficiëntie, grootschalige vergroening van de elektriciteitsopwekking en transport, slimme infrastructuur om permanent stabiele energie te voorzien, nieuw beleid voor nieuwe zakenmodellen die het klassieke systeem van de energievoorzieners doorbreken. Dat gebeurt enkel met een ambitieus bindend klimaatakoord en de fossiele subsidies afbouwt, zo geven de auteurs toe.

En het klinkt allemaal erg duur. Volgens dit rapport wegen de investeringen echter niet op tegen de winst. Er is per jaar zo'n 11.000 miljard dollar aan investeringen nodig. Omdat groene energie opwekken echter geen extra brandstofkosten met zich meebrengt, is dat bedrag ruim uitgespaard. "Vanaf 2030 is het voor hernieuwbare energie overal kassa, kassa", zegt Vande Putte. "In sommige landen zoals India en China is het vanaf 2020 al van bij dag 1 goedkoper dan fossiele energievoorziening."

Lage olieprijs schept kans

Milieu-econoom Johan Albrecht (UGent), bevestigt de fikse opmars en de technologische mogelijkheden om tegen 2050 volledig op hernieuwbare energie te draaien. "Alleen zijn twee cruciale punten niet meegerekend: de opslag- en back-upsystemen die nodig zijn, wat het kostenplaatje wel doen tegenvallen en de erg lage de olieprijs vandaag. Dat kan nog lang zo blijven, waardoor het rendement van de noodzakelijke energiebesparingen daalt. Dat betekent dat zeker opkomende economieën toch eerst voor de goedkoopste brandstof kiezen."

Maar net de lage olieprijs is volgens Albrecht een uitgelezen kans. "Dit is hét moment om eindelijk een globale prijs op CO2 te plakken, wat essentieel is om de klimaatdoelen te halen, de technologische revolutie te versnellen en de deflatoire druk weg te nemen. Nu zouden we die broodnodige groene tax shift het minst voelen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234