Woensdag 21/04/2021

StreamenMuziek

10 magnifieke muziekdocumentaires om te streamen

Billie Eilish Beeld Apple TV
Billie EilishBeeld Apple TV

2021 wordt een grand cru voor bingewatchende muziekliefhebbers. The Beatles, The Velvet Underground, Rihanna, Guy Clark, Tina Turner, John Prine, Sparks, Little Richard: zij, en nog veel meer sterren, krijgen een eigen muziekdocumentaire. Maar zolang ze nog niet in België te streamen zijn, moeten we ons afvragen: wat zijn de allerbeste muziekdocu’s die uw huiskamer op dit moment wél kunnen bereiken? De vraag stellen is karamel over de popcorn gieten en een lijstje maken.

‘MARLEY’ (Kevin Macdonald, 2012)

Concept: Bob en top
Waar te vinden: Apple TV

Bob Marley. Beeld INTERNET
Bob Marley.Beeld INTERNET

Wat: Met méér dan een bluntlengte voorsprong de beste, volledigste, entertainendste en emotioneelste trip door audiovisueel Bobland. De documentaire is een krachttoer van regisseur Kevin Macdonald (Touching the Void, Whitney, The Last King of Scotland), die nochtans maar tweede keuze was – eerst zou Martin Scorsese Marley regisseren. Macdonald maakt een kleurrijke mozaïek met archief- en livebeelden, nieuwe interviews met intimi – ongeveer de helft van Marleys vele kinderen komen aan het woord – en veel aandacht voor zijn leven, liedjes en leer. Van zijn dagen als frisgeschoren puber tot zijn laatste, sombere weken in een ingesneeuwde Beierse kliniek: Macdonald toont de man achter het monument, en dus veel meer dan de gebruikelijke schim in de wietwolk.

Het citaat: ‘Het is niet elke dag feest als Bob Marley je vader is. Onze vriendjes mochten van hun ouders nooit komen spelen! ‘Al die wiet en die luide muziek: daar stuur ik mijn kind niet heen.’ Maar papa zei: ‘Je hebt genoeg aan je broers en zussen, toch? Denk nooit, nooit dat je vrienden nódig hebt.’’ (Dochter Cedella Marley)

Op de vloer van de montagekamer: Marley duurt maar liefst tweeënhalf uur, maar had nog veel langer kunnen worden. Een geschrapte anekdote, uit de mond van regisseur Macdonald: ‘Tijdens één van Marleys laatste ziekenhuisopnames moest hij onder het mes, maar toen ze eraan wilden beginnen, bleek de verdoving niet te werken. Men stelde vast dat hij in zijn leven blijkbaar zoveel wiet had gerookt, dat hij zo goed als immuun was geworden voor verdovingsmiddelen! Ze hebben ’m tien keer de normale dosis moeten toedienen voor hij eindelijk in slaap viel. (lacht)

‘BILLIE EILISH: THE WORLD’S A LITTLE BLURRY’ (R.J. Cutler, 2021)

Concept: Van de schoolbank tot Coachella in enkele maanden
Waar: Apple TV+

Wat: Geen enkele artiest doorliep in de recente jaren een zo interessant traject als Billie Eilish, een getroebleerde tiener met (voorheen) kleurrijk haar die samen met oudere broer Finneas O’Connell de weergaloze bestseller When We All Fall Asleep, Where Do We Go? opnam. Gelukkig was regisseur R.J. Cutler van bij het begin in de buurt. De kijker voelt zich tijdens The World’s a Little Blurry als een geprivilegieerde vlieg op de muur, terwijl Billie Eilish en haar gezin proberen de vele valkuilen van wereldroem te ontwijken. Framing Britney Spears, Lil Peep: Everybody’s Everything en de nieuwe YouTube-reeks Dancing with the Devil – over Demi Lovato en haar bijna fatale overdosis – tonen hoezeer het kan mislopen wanneer een jongeling een superster wordt. De Eilish-docu had dan wel een halfuurtje korter gekund, ze heeft ten minste een happy end.

Het citaat: ‘Ik dacht dat hij gewoon één of andere kerel was die Katy Perry had ontmoet.’ (Eilish over Orlando Bloom)

Het beste nevenpersonage: De rol van Finneas als producer en mentor valt, na het zien van de film, niet te onderschatten. ‘Van het platenlabel moet ik een hit schrijven,’ bekent hij voor de camera, ‘maar dat mag Billie niet weten.’

‘NO DIRECTION HOME: BOB DYLAN’ (Martin Scorsese, 2005)

Concept: Dylans carrière tot net voor het motorongeval
Waar: Apple TV

Bob Dylan. Beeld Paramount Pictures
Bob Dylan.Beeld Paramount Pictures

Wat: In 1997 begon Bob Dylan bij het mixen van het vrij donkere Time Out of Mind tegen al wie het wilde horen lang en in detail te vertellen over zijn carrière. Het zou hem bij het eerste deel van zijn boek Kronieken brengen, een autobiografie in stukken, en bij een lang interview dat zijn manager Jeff Rosen met hem had en dat de documentaire No Direction Home echt draagt. Dylan is eerst zeer openhartig over zijn beginjaren. Gaandeweg gaat het steeds meer over de woelige jaren 1965-1966, die waarin Dylan elektrisch ging. De docu zit vol mooie beelden uit D.A. Pennebakers Don’t Look Back. Waarom kijken? Je beleeft Dylans passages op het Newport Folk Festival en de schandaalconcerten in Engeland alsof je op de eerste rij zit. De persconferenties waarop iemand vraagt hoeveel protestzangers er zijn (en Dylan ‘ongeveer 136’ antwoordt) zijn ook een must.

De citaten: ‘Booh!’, ‘Fake’ en ‘Judas’. Dat is wat sommige folkliefhebbers naar Dylan en zijn groep roepen. Bij ‘Judas’ kregen wij echt zin om met de teletijdmachine af te reizen naar het Engeland van 1965-66 met volgende vragen: ‘Welke Messias heeft Dylan verraden?’ en ‘Hoeveel zilverlingen kreeg hij ervoor?’

Ook warm aanbevolen: De discussie ‘Elektrisch of niet?’ is voor u gesloten? Probeer dan Rolling Thunder Revue: A Bob Dylan Story op Netflix. Ook van Scorsese, het gaat dit keer over 1975 en 1976.

‘AMY’ (Asif Kapadia, 2015)

Concept: Tragedie in slow motion
Waar: Amazon Prime

Amy Winehouse. Beeld RV
Amy Winehouse.Beeld RV

Wat: Amy Winehouse (1983-2011), de vrouw die nee, nee, nee tegen rehab zei. De wereld volgde met grote ogen opkomst en ondergang van de Londense zangeres, die in 2006 de wereldplaat Back to Black uitbracht en vijf jaar later stierf aan een alcoholvergiftiging. In het onthullende, tragische Amy laat regisseur Kapadia (Senna) de popster haar verhaal grotendeels zélf vertellen met behulp van homevideo’s. De film toont het natuurtalent en de zelfdestructie die bij Winehouse vaak hand in hand gingen, en nog bijzonderder: de grappige, ondeugende meid achter de sensationele krantenkoppen. Kapadia mocht voor Amy een Grammy in ontvangst nemen, terwijl vader Mitch Winehouse de documentaire leugenachtig noemde – hij kwam in de film dan ook niet als de meest liefhebbende ouder over.

Het citaat: ‘Dit is zo saai zonder drugs.’ (Winehouse op de Grammy’s 2008, waar ze vijf prijzen won)

De onwaarschijnlijkste fan: Metallica-frontman James Hetfield schreef de strofes ‘Destruction going viral’ en ‘Seduce you into ruin’ van ‘Moth Into Flame’ na het zien van Amy.

‘I CALLED HIM MORGAN’ (Kasper Collin, 2016)

Concept: Wie was Lee?
Waar: Netflix

Lee Morgan. Beeld rv
Lee Morgan.Beeld rv

Wat: Lee Morgan is bij het grote publiek nooit een bekende naam geworden. Nochtans was de jazztrompettist, althans volgens collega’s als Miles Davis – ‘Lee was beter dan Dizzy! Beter dan ik!’ – één van de allergrootsten. Eén van de redenen: Lee (voor altijd 33) stierf te snel. Niet door de heroïne waaraan hij jaren verslingerd was, maar omdat hij door zijn vrouw Helen Morgan werd neergeschoten tijdens een gevecht in een New Yorkse kroeg. Helen, de sterke, trotse vrouw die hem jarenlang had ondersteund en vooruitgeholpen. Helen, die decennia later – bijna bij toeval – werd geïnterviewd, een maand voor ze zelf insliep. Die interviewfragmenten schopten het nog eens twintig jaar later tot het verrassend mooie I Called Him Morgan. De documentaire vervelt gelukkig nooit tot een hijgerige true crime-reconstructie, maar is drie-in-één: een mooie biografische ode aan een te vroeg ontvallen held, een zinderende maquette van de jazzscene van de New Yorkse sixties, maar vooral een adembenemende masterclass suspense en sfeer.

Het citaat: ‘I thought Helen was super. She was unafraid to be with a person who is unstable.’

Daar zit muziek in: I Called Him Morgan is niet alleen de indrukwekkendste jazzdocumentaire sinds ’ over Chet Baker, de Zweed Kasper Collin bouwt ze ook op in de stijl van de betere jazzconcerten: je herkent het begin, weet waar het zal eindigen, maar de weg daartussen is compleet onvoorspelbaar – en in dit geval ook: betoverend, hallucinant, excentriek en tragisch.

‘PART OF THE WEEKEND NEVER DIES’ (Saam Farahmand, 2008)

Concept: 1 camera, 120 shows
Waar: YouTube

Soulwax. Beeld
Soulwax.

Wat: Part of the Weekend Never Dies sleept je mee op wereldtournee met de broers Stephen en David Dewaele, bekend als 2manydjs en Soulwax. De extase van een dansend publiek, de vermoeienis van de zoveelste vlucht, de bevreemding van het constante rondreizen: deze film is een ode aan de ridicule schoonheid van het artiest-zijn. De hilarische commentaren van zielsgenoten Tiga, Justice, Nancy Whang en James Murphy van LCD Soundsystem maken dit ook tot tijdsdocument, van toen dans en punk niet elkaars tegengestelden en feestjes net dat tikkeltje onvergetelijker waren. Britse media NME en Time-Out noemen Part of the Weekend Never Dies één van de beste muziekfilms ooit gemaakt, Soulwax zelf biedt al dat lekkers gewoon gratis aan op YouTube. Hoera, weekend!

Het citaat: ‘O nee, ik wil niet over Soulwax praten. Ze hebben hun remix van onze song nog altijd niet afgewerkt, maar wel die van Justice!’ (Ismail Tüfekçi van Digitalism. Die remix is er anno 2021 nog niet)

De voorganger: De Dewaeles lieten zich naar eigen zeggen inspireren door de legendarische concertfilm Stop Making Sense over Talking Heads, jammer genoeg afwezig op de streamingdiensten.

‘WHAT HAPPENED, MISS SIMONE?’ (Liz Garbus, 2015)

Concept: De hogepriesteres van de soul
Waar: Netflix

Nina Simone. Beeld Netflix
Nina Simone.Beeld Netflix

Wat: Eunice Kathleen Waymon noemde zichzelf Nina Simone, had een vrouwenstem met de diepgang van een bariton, speelde van kindsbeen af piano op revival meetings in de kerkjes van North Carolina en slingerde zich in haar liedjes duidelijk hoorbaar van Johann Sebastian Bach naar jazz: Simone wilde concertpianiste worden, maar omdat dat niet kon en mocht, leerde ze om den brode het vak in louche nachtclubs. Waarom kijken? Schrijfster Toni Morrison vond dat Nina Simone veel vrouwen belichaamde. ‘De flamboyante artieste. De onvermoeibare strijdster die naast Martin Luther King liep. De minnares die zich overgaf aan mannen. De zottin op drift. Het uitgeputte heethoofd. De onmiskenbare diva. De visionaire meesteres. De vertolkster van de tragedie. De stem van de ondergang.’ Wel, al die vrouwen tekenen present in deze Nina Simones carrière omspannende docu.

Het citaat: ‘Mensen leken te denken dat mijn moeder pas Nina Simone werd als ze het podium op ging. Maar ze was het 24 op 7. En dát werd een probleem.’ (Lisa Simone)

Honger nog niet gestild? Een paar van de aangehaalde bronnen – het legendarische comebackconcert in Montreux uit 1976 en het openhartige BBC-interview van net voor Simones dood in 2003 – zijn makkelijk terug te vinden op YouTube.

‘HIP-HOP EVOLUTION’ (Shad Kabango en Darby Wheeler, 2016)

Concept: De hiphopencyclopedie
Waar: Netflix

Hip Hop Evolution Beeld RV
Hip Hop EvolutionBeeld RV

Wat: Streamingdiensten zetten gretig in op hiphopdocumentaires – zie: Boef bij Streamz en Biggie Smalls bij Netflix – maar niet één is zo inzichtelijk en leerrijk als de reeks Hip-Hop Evolution, waarmee muziekjournalist Shad Kabango de volledige geschiedenis van het genre hoopt in beeld te brengen. Van het beruchte verjaardagsfeestje van DJ Kool Hercs zuster, over vroege monsterhit ‘Rapper’s Delight’ tot de explosie van de gangstarap in de nineties: en dat is nog maar het eerste seizoen! In het vierde en voorlopig laatste seizoen werden onder meer Kanye West, 50 Cent en Missy Elliott onder de loep genomen. Hip-Hop Evolution is verplicht voer voor hiphopkenners maar ook een aanrader voor leken. Wie na vier seizoenen nog op z’n honger zit, klikke Beastie Boys Story op Apple TV+ of The Defiant Ones, een uitstekende miniserie over Dr. Dre en platenbaas Jimmy Iovine, op Netflix aan.

Het citaat: ‘Ineens besefte ik: niet alleen kan ik het gangsterleven leiden, ik kan het ook vastleggen.’ (Ice-T)

De beste interviewee: Van alle grootheden die Shad sprak, maakte Bun B van het ooit succesvolle duo UGK het meest indruk. De rapper stortte huilend zijn hart uit over Pimp C, de andere helft van UGK, die in 2007 stierf na een dodelijke cocktail van alcohol, hoestsiroop en snoep.

‘JOY DIVISION’ (Grant Gee, 2007)

Concept: Stadsruïnes
Waar: YouTube

Joy Division. Beeld ARTE
Joy Division.Beeld ARTE

Wat: De docu Joy Division is soms meer een parabel over de stad Manchester – iemand zegt ergens: ‘Een ruïne die opnieuw opveerde’ – dan een portret van een rockgroep. Komt deze docu recht uit Schemerland? Dat valt goed mee. Af en toe priemt zelfs een vaal synthesizerzonnetje door de wolken. Meeting People Is Easy, de documentaire die Grant Gee eerder over Radiohead maakte, is bijvoorbeeld veel deprimerender. Joy Division werkt niet vaak op het sentiment en belicht vooral hoe de groep via gebrekkige instrumenten een eigen smoel vond, hoe de onnavolgbare producer Martin Hannett met hen kon doen wat hij wilde (‘Ze pruttelden nooit tegen’) of hoe grappig de groepsleden die geen zelfmoord pleegden kunnen zijn.

Het citaat: ‘Manchester in de mid-seventies voelde als een stuk geschiedenis dat was uitgespuwd. Het was één van dé plekken geweest waar de industriële revolutie was uitgevonden, en dus ook de uitwassen ervan. A grimy, dirty old town.’ (Tony Wilson, labelbaas van Factory Records)

Het alternatief: U wil onder uw dekentje al die popsociologen niet horen? Kijk dan naar Control van Anton Corbijn; die meer focust op het liefdesdrama van zanger Ian Curtis, die niet kon kiezen tussen de girl next door (Curtis’ vrouw met wie hij al op z’n 18de trouwde) en iemand van de jeunesse dorée (Curtis’ Belgische vriendin).

‘BIG FUN IN THE BIG TOWN’ (Bram van Splunteren, 1986)

Concept: Toen echt álle hiphop uit New York kwam
Waar: YouTube

null Beeld prod
Beeld prod

Wat: De vliegende VPRO-reporter die, met een beetje hulp van regisseur Bram van Splunteren, in de South Bronx, Harlem en Alphabet City pionierende hiphoppers mocht gaan interviewen is niemand minder dan Marcel Vanthilt. Een scherp staande Marcel ontmoet de dan 18-jarige LL Cool J bij zijn grootmoeder thuis, ziet Roxanne Shanté optreden, praat op straat met een beatboxende Doug E. Fresh en interviewt Schoolly D na een optreden. Na de gesprekken met Run van Run-D.M.C. en diens platenbaas Russell Simmons (van Def Jam records) begrijp je waarom deze docu een belangrijke inspiratiebron is geworden. Eén voorbeeld: Def P. van Osdorp Posse nam ‘Big Fun’ op op audiocassette om het op weg naar school te kunnen beluisteren.

Het citaat: ‘Ik had er uren over gedaan om de beste stukken uit platen te halen. Maar toen ik begon te scratchen, stopten de mensen met dansen en bekeken ze me alsof ik les stond te geven.’ (Grandmaster Flash, platen scratchend terwijl Vanthilt en crew erbij staan, over wat een dj in de beginjaren lijden kon)

De natte vinger: De hiphoplichting van 1986 kon de toekomst vrij goed voorspellen: ‘Heel wat rappers hebben meer commerciële potentie dan rock- en popsterren’. ‘Wij zijn gewoon de nieuwe rock-’n-roll’. ‘De tijd van rappende meisjes moet nog komen’.

© Humo

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234