Maandag 19/10/2020

1 mei

1 mei is van iedereen: hoe de Dag van de Arbeid niet meer alleen aan de sossen toebehoort

Een 1-meistoet in Leuven enkele jaren geleden. Vroeger had quasi ieder dorp zijn eigen optocht, vandaag zijn die veel meer geconcentreerd.Beeld Eric de Mildt

1 meivieringen zijn niet meer wat ze geweest zijn. De tijd dat zelfs de kleinste gemeente een stoet door het dorp zag trekken, is onherroepelijk voorbij. Maar dat wil niet zeggen dat er niet meer gevierd wordt: je moet gewoon geen socialist meer zijn om mee te doen.

Van springkastelen, barbecues en pop-upbars tot groots opgevatte fuiven, seniorenbals en minifestivalletjes met artiesten die variëren van Douglas Firs en Stikstof tot Sergio en Paul Severs. Overal in het Vlaamse land worden vandaag en morgen er ter ere van de Dag van de Arbeid feestjes gebouwd. 

De organisatie is telkens in handen van socialisten, de vlag die telkens gehesen wordt is die van de socialisten en de rekening van al die gratis evenementen is voor de socialisten. Maar het publiek dat aan al die foodtrucks staat aan te schuiven, zijn tot feeën en leeuwen omgetoverde kinderen en mensen die zich een half been uitdraaien op de dansvloer. Dat volk is al lang niet meer volledig doordrongen van de rode strijd.

Zo hebben de filmavonden in Sint-Niklaas altijd een sociale inslag, maar de lokale afdeling weet ook dat
Marina en het levensverhaal van Rocco Granata een veel breder publiek trekt. En zo weten ze ook in Zottegem dat wanneer Jean Blaute de politieke speeches op de mei-avond happening vandaag komt doorspoelen met anekdotes uit de oude doos, daar niet alleen socialisten op af komen. 

"Hadden we het concept van de jaren 70 en 80 aangehouden, met politieke speeches en een optocht, dan was er vandaag al lang geen sprake meer van een 1-meivering in Zottegem", zegt plaatselijk OCMW-voorzitter Kurt De Loor. "We zijn mee geëvolueerd met onze tijd. Daardoor is de belangstelling ook fel toegenomen. We trekken ook ander volk aan nu, onze deuren staan open voor alle progressievelingen. En daar zijn er misschien bij die voorheen nog niet eens wisten dat ze socialist waren", lacht hij.

Gekleurde harmonieën

Optochten zijn er nog wel altijd, maar een pak minder dan vroeger toen zowat iedere gemeente een eigen 1 meistoet had. Vandaag zijn ze meer regionaal geconcentreerd. "Mensen lopen vandaag niet meer zo graag achter een vlag of een fanfare aan. En door het afbrokkelen van de verzuiling zijn er ook gewoon heel wat minder ideologisch gekleurde harmonieën. Dat verenigingsleven is serieus afgenomen", zegt Geert Van Goethem. Hij is directeur van het instituut voor sociale geschiedenis Amsab en auteur van een boek over de geschiedenis van de Dag van de Arbeid.

Daarbij komt dat de betekenis van de dag verloren gegaan is, zegt Van Goethem. "Toen de Dag van de Arbeid in 1890 voor het eerst gevierd werd, was dat een wereldwijde stakingsdag. De eis: de invoering van de achturige werkdag. Vanaf 1946 werd 1 mei een betaalde feestdag en zoals dat ook gaat met katholieke verlofdagen, vervaagt de inhoud doorheen de tijd."

Wat de socialistische inslag van de dag ook niet bevordert, is dat 1 mei intussen ook geclaimd wordt door andere partijen. PVDA, Groen, de liberalen en zelfs Vlaams Belang hebben de Dag van de Arbeid tot de hunne gemaakt. "Je krijgt de jongste jaren zo overdreven veel boodschappen bij elkaar, dat je de indrukt hebt dat 1 mei van iedereen is. En wat van iedereen is, dat is van niemand", concludeert politicoloog Carl Devos (UGent). 

Het politieke gewicht van de dag is ook afgenomen, meent de professor. "Vroeger deden de socialisten dan aan themasetting. Je keek daar als politiek geïnteresseerde naar uit, want er zouden vast stevige speeches gegeven worden. Maar het is toch al even geleden dat je nog echt opkeek van wat er verteld wordt."

De internationale

Daar zijn ze het uiteraard noch bij sp.a, noch bij vakbond ABVV mee eens. 1 mei is nog steeds hun absolute hoogdag, luidt het unisono. De dag bij uitstek waarop de rode kameraden hun vuist kunnen ballen én de internationale zingen. "Ik merk zelfs dat wij daar gemotiveerder voor zijn dan de oudere garde", zegt bestuurslid van de Jong Socialisten Oona Wyns. "Natuurlijk is onze strijd vandaag niet meer die van zoveel jaar geleden. Maar er is zodanig veel aan het veranderen, dat er een nieuwe strijd nodig is. Een vriend is lang Deliveroo-koerier geweest, tot de statuten werden aangepast hij zelf zou moeten opdraaien voor de kosten als hij tegen een auto zou botsen."

Jongeren worden met die nieuwe situaties geconfronteerd en net daarom willen ze de strijd opnieuw aangaan, zegt Wyns. "Dus organiseren we fuiven op 1 mei, maar we gaan ook naar de speeches en de stoeten. 1 mei is de dag dat we op alle mogelijke manieren vieren dat we sos zijn. En dat we er trots op zijn."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234