Dinsdag 19/01/2021

GezondheidAchtergrond

1 Belg op 4 is chronisch ziek, en de verzorging kost steeds meer geld

Jan De Maeseneer: ‘Wie vroeger een hartziekte kreeg, stierf aan een hartinfarct. Nu gebeurt dat niet meer, wel krijgt die persoon er alzheimer bij.’Beeld © Stefaan Temmerman

Een kwart van de bevolking heeft een chronische aandoening, maar hun verzorging is wel goed voor 70 procent van de totale gezondheidsuitgaven. Dat blijkt uit een studie van de Onafhankelijke Ziekenfondsen.

In ons land had 24,9 procent van de Belgen in 2018 een chronische aandoening. In 2010 was dat 23,7 procent. Deze cijfers komen uit een nieuw rapport van de Onafhankelijke Ziekenfondsen. Die baseren zich onder andere op de administratieve gegevens over het medicatiegebruik van hun leden, niet op diagnoses dus. De drie meest voorkomende chronische ziekten onder hun leden zijn een hoge bloeddruk (16,2 procent), depressie (6,2 procent), diabetes type 2 (2,8 procent), een chronische longziekte (2,5 procent) en astma (2,1 procent).

Het aantal chronisch zieken blijft dus min of meer gelijk. “Maar er is een belangrijke nuance”, zegt Luk Bruyneel, van de studiedienst van de Onafhankelijke Ziekenfondsen. “Het percentage van mensen met één chronische ziekte blijft constant, maar we zien meer en meer mensen die meer dan één chronische ziekte hebben. Net voor deze groep van personen met meerdere chronische ziekten zijn de kosten sterk toegenomen.

Hartziekte

De reden daarvoor is nogal simpel: we worden ouder. “Natuurlijk heeft het daarmee te maken”, zegt professor huisartsengeneeskunde Jan De Maeseneer (UGent). “Wie vroeger een hartziekte kreeg, stierf aan een hartinfarct. Nu gebeurt dat niet meer, wel krijgt die persoon er alzheimer bij.”

En net dat leidt er volgens de Onafhankelijke Ziekenfondsen toe dat de gezondheidskost van chronische zieken stijgt. In 2010 was de gemiddelde gezondheidskost bij patiënten met een chronische aandoening 5.243 euro per jaar. Acht jaar later was dat 6.129 euro, een stijging van 17 procent. Ter vergelijking: bij alle andere patiënten steeg die kostprijs slechts met 9 procent tot 860 euro. Daarmee klommen de uitgaven voor geneeskundige verzorging van chronisch zieke patiënten terugbetaald door het RIZIV van 67,4 procent naar 70,4 procent van de totale gezondheidsuitgaven.

“Dat die kostprijs dermate steeg, is toch een stukje verrassend”, zegt gezondheidseconoom Jeroen Trybou (UGent). “Al is het wel belangrijk om erop te wijzen dat er een grote variatie is naargelang de chronische ziekte. Bij sommige stijgt dat sterk, bij andere ziektebeelden daalt het net.”

Maar gemiddeld genomen is er dus een stijging. Die is voor een deel te wijten aan de frequentere en langere ziekenhuisopnames van chronische zieken. Zij belanden bijvoorbeeld drie tot vier keer vaker in het ziekenhuis. “En toch is dat maar een deel van de verklaring”, zegt Bruyneel. “Er zijn wel grote verschillen tussen de twee groepen, maar het aandeel van ziekenhuisopnames in de totale kost is doorheen de tijd niet zo sterk gestegen. De verklaring zit meer in medicatie: chronische zieken nemen veel specifiekere en duurdere medicatie. En ook deels in enkele conventies.”

Preventie

De Onafhankelijke Ziekenfondsen schuiven één belangrijk werkpunt naar voor als remedie tegen die stijgende kostprijs: preventie. In ons land bedraagt het budget voor preventie 2,2 procent van de totale uitgaven voor gezondheid. Het Europees gemiddelde is 3 procent.

“Enkele belangrijke oorzaken van chronische pathologieën zijn bekend: tabaksverslaving, alcoholconsumptie, overgewicht, gebrek aan beweging, voeding met veel chemische en weinig plantaardige bestanddelen”, zegt Bruyneel. “Als we die vijf zouden aanpakken, zouden we het aantal gevallen diabetes type 2 kunnen doen dalen met 90 procent, hart- en vaatziekten met 82 procent en kankers met 70 procent.”

Zowel De Maeseneer als Trybou stemmen daarmee in. “Ik vind dat het aandeel voor preventie de komende tien jaar opgetrokken moet worden tot 5 procent”, zegt De Maeseneer. “Met die kanttekening dat ik wel vind dat de financiële middelen voor preventie op hetzelfde niveau moeten zitten als de financiering voor de zorgverleners, namelijk bij de regio’s. Nu zijn de terugverdieneffecten van de Vlaamse preventie voor het federale niveau. Dat is niet houdbaar.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234