Dinsdag 28/09/2021

Verkeersveiligheid

1.622.623 verkeersborden, hebben we die allemaal nodig?

Vilvoorde spant in Vlaanderen de kroon met het meeste aantal verkeersborden per vierkante kilometer. Beeld Bas Bogaerts
Vilvoorde spant in Vlaanderen de kroon met het meeste aantal verkeersborden per vierkante kilometer.Beeld Bas Bogaerts

Vlaanderen blijft nog altijd een oerwoud van verkeersborden. Op veel plaatsen schieten de borden hun doel daardoor helemaal voorbij en komt zelfs de verkeersveiligheid in het gedrang. Ongeveer de helft van alle borden kan weg, meent mobiliteitsexpert Joris Willems (PCVO Handel, afdeling Verkeerskunde, Diepenbeek), een besparing van 16 tot 20 miljoen euro per jaar.

Meer dan 1,6 miljoen verkeersborden en -lichten staan er in Vlaanderen, zo blijkt uit de cijfers uit de verkeersbordendatabank die De Morgen opvroeg bij het departement Mobiliteit en Openbare Werken. En zelfs dat lijkt een grove onderschatting, aangezien de data in meer dan de helft van de gemeenten al twee jaar niet meer zijn aangevuld. Bovendien steeg het aantal in de gemeenten die dat wel deden, gemiddeld met 150. Per vierkante kilometer telt elke gemeente daardoor gemiddeld niet minder dan 125 verkeersborden.
(lees verder onder de grafiek)

De verschillen zijn soms wel groot per gemeente. Dat de grootste steden het meeste aantal borden tellen, is logisch, maar ook relatief gezien vallen de verschillen op. Zo zijn Vilvoorde en Vosselaar de absolute kampioenen met maar liefst 1.510 en 1.440 verkeersborden per vierkante kilometer. De kloof met Oostende, dat op de derde plaats staat is groot: de kustgemeente komt uit op 791 borden per vierkante kilometer. Dat het beter kan, bewijzen andere - weliswaar vaak landelijkere - gemeenten als Bever, Zuienkerke of Alveringem, waar er overal minder dan 15 borden per vierkante kilometer staan.
(lees verder onder de grafiek)

40 miljoen onderhoudskost

Dat Vlaanderen dus beter kan, staat als een paal boven water. Volgens verkeerskundige Joris Willems kan ongeveer 50 procent van alle borden gewoon weg. Het gaat dan om borden die niet verplicht zijn, niet bijdragen aan de duidelijkheid en zelfs de verkeersveiligheid in het gedrang brengen. "Hoe meer verkeersborden er staan, hoe minder de waarde van een individueel bord", zegt hij. "Daardoor wordt belangrijke informatie minder belangrijk, en gaat uiteindelijk zelfs de minder belangrijk informatie volledig verloren. Bovendien geven verkeersborden enkel cognitieve informatie, wat een extra decoderingsstap vereist in de hersenen, terwijl suggestieve elementen als versmallingen of belijningen bijna automatisch het rijgedrag sturen." Bovendien zorgen te veel borden ook voor een watervaleffect, zeker wanneer ze eigenlijk gewoon de algemene regel herhalen. "Daardoor worden die plaatsen zonder bord minder duidelijk en ga je daar uiteindelijk ook borden moeten plaatsen om tegenstrijdigheden te voorkomen."

Willems rekende ook uit dat een verkeersbord inclusief plaatsing al snel 20 tot 25 euro per jaar kost. Het volledige verkeersbordenpark onderhouden kost het gewest en de gemeenten dus 32 tot 40 miljoen euro per jaar. Hij wijst er ook op dat elk bord en elke paal een extra fysieke hindernis in het verkeer vormen die bij een ongeval alleen maar voor meer slachtoffers kan zorgen.

Hoewel je hier sowieso niet mag inhalen, benadrukt het bord dat nog eens onnodig. Beeld Joris Willems
Hoewel je hier sowieso niet mag inhalen, benadrukt het bord dat nog eens onnodig.Beeld Joris Willems

Shared space

In Nederland wordt er al een aantal jaar op een beperkt aantal plaatsen geëxperimenteerd met het principe van 'shared space'. Daarbij delen alle weggebruikers de beschikbare weg met elkaar en kunnen zo goed als alle verkeersborden verdwijnen. Het idee erachter is cru gesteld dan ook: creëer chaos en bestuurders zullen beter opletten, waardoor de verkeersveiligheid stijgt. "Het principe is natuurlijk niet overal toepasbaar en kan bijvoorbeeld enkel in een stadscentrum waar al een zone 30 geldt. Maar uit de eerste resultaten blijft effectief dat waar 'shared space' wordt toegepast er minder verkeersongevallen gebeuren", zegt Willems. "De gepercipieerde veiligheid daalt, maar dat is net de bedoeling."

"We hebben vaak de neiging om alles in regeltjes te gieten omdat dat zogezegd duidelijk is. En duidelijkheid stellen we te vaak gelijk met veiligheid, maar dat is een fout uitgangspunt. De meest duidelijke situatie die er bestaat, is een verkeerslicht: rood is stoppen en groen is doorrijden. Toch vallen net daar veel verkeersdoden." Voor Willems hebben we dan ook vooral een andere manier van denken nodig en moeten we af van de idee dat een verkeersbord voor meer veiligheid zorgt.

Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) is zelf ook voorstander van een grote kuis in de wirwar aan Vlaamse verkeersborden en zal naar eigen zeggen dan ook initiatieven nemen om het gebruik van de databank opnieuw te bevorderen. Pas als die helemaal up-to-date is, kan Vlaanderen zijn wegen leesbaarder beginnen maken.

Een fietspad (blauw bord) is sowieso verboden voor auto's en motorfietsen, dus het bovenste bord is overbodig. Beeld Joris Willems
Een fietspad (blauw bord) is sowieso verboden voor auto's en motorfietsen, dus het bovenste bord is overbodig.Beeld Joris Willems
null Beeld Joris Willems
Beeld Joris Willems
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234