Concertrecensie

Ennio Morricone op het Sint-Pietersplein: soms is de muziek beter dan de film

6 ©Alex Vanhee

Iconen komen in alle maten en gewichten, maar weinigen wegen zo zwaar als Ennio Morricone. Ook al oogt de inmiddels 87-jarige Italiaanse componist immers bijzonder klein en fragiel, zijn onsterfelijke filmmuziek is groots en onwrikbaar. Dat kwam Morricone, met behulp van een stuk of 150 muzikanten, persoonlijk bewijzen op het Gentse Sint-Pietersplein.

©Alex Vanhee
Share

Een maestro als Morricone dirigeert ook de weergoden

Dit jaar al naar de bioscoop geweest om Steve Jobs te bekijken? Scenarist Aaron Sorkin legt zijn titelpersonage daar een mooie metafoor in de mond: "Musicians play their instruments, I play the orchestra." Een adagium waar ene Ennio Morricone, een kleine Italiaan die 87 lentes en een stuk of 500 filmscores op zijn conto mag schrijven, wel raad mee weet: het witte stokje waarmee hij op het Gentse Sint-Pietersplein zijn 150-koppige orkest in de maat liet spelen, was het machtigste instrument op een podium dat gevuld was met onder meer twee dozijn strijkers, minstens evenveel koper- en houtblazers en zo'n mooie vleugel van Steinway & Sons.

De tournee waar Morricone de wereld mee rondreist, heet '60 Years of Music', en ook al getuigt die titel niet van bijster verbeelding - we vermoeden dat hij werd bedacht door de gladde Hollander die de dirigent halverwege kwam feliciteren "omdat hij als enige filmcomponist al 350.000 tickets heeft verkocht" -, van de betekenis viel weinig af te dingen. Morricone bracht tweeënhalf uur aan filmmuziek die al een dikke halve eeuw uw favoriete bioscoopzaal opleukt, en toonde dat hij voor filmgeschiedenis betekent wat Lennon en McCartney zijn voor de popmuziek.

Dat wil ook zeggen dat de hits het best onthaald werden. Kort na de pauze stond er een tweeluik uit Quentin Tarantino's onderschatte The Hateful Eight, de eerste soundtrack waarvoor Morricone eerder dit jaar een Oscar in ontvangst mocht nemen, op de setlist: een schot in de roos. 'Last Stage Coach to Red Rock' was een dreigende brok instant film- en muziekgeschiedenis, met een glansrol voor een sinistere fagot. Net op dat moment zette de schemer zich in op het Sint-Pietersplein - een maestro als Morricone dirigeert ook de weergoden - en rode straatlichten kleurden de sfeer nog extra bij. De dwingende climax was nauwelijks uitgestorven of de contrabassen van 'Bestiality' - dat voor The Hateful Eight ook al de soundtrack van The Thing sierde - gingen verder op hetzelfde elan.

©Alex Vanhee

Sint-Pieterswoestijn

©Alex Vanhee
Share

Op de tonen van de marcherende pauken en strummende violen zag je bijna hoe guerilla-strijder Aldo Raine een hakenkruis kerft in het voorhoofd van nazi-kolonel Hans Landa

Morricone was zijn concert begonnen met een een hommage aan een andere cineast, namelijk Nuovo Cinema Paradiso-regisseur Giuseppe Tornatore. Op muziek uit die film bleef het wachten tot na de pauze, maar 'Ribellione', een compositie uit de verder totaal onbekende film Baaria (2009) leidde met marcherende pauken en strummende violen tot een eerste, filmische climax.

Het deed ons vergeten dat er tijdens het concert geen iconische filmbeelden op de grote schermen werden geprojecteerd, maar je moet het de in het zwart gehulde Italiaan nageven: de muziek spreekt voor zich. Dat bleek later nogmaals toen hij aan een vierluik uit de iconische spaghettiwesterns van Sergio Leone bracht. Zodra de roffelende drums van The Good, the Bad & the Ugly werden ingezet, veranderde het Sint-Pietersplein in een wijds gefotografeerde woestijn, waarin je niet aan de priemende blik van Clint Eastwood kon ontsnappen.

Een hoogtepunt in dezelfde categorie: 'The Ecstasy of Gold', bij metalfans bekend als het deuntje waarmee Metallica op live-concerten zijn entree maakt. De maestro begeleidde van tevoren een in een rood gewaad gehulde sopraan op het podium die, aan haar gelaatsuitdrukkingen te zien, alle emoties uit de hele dollar-trilogie (voor de niet-ingewijden: A Fistful of Dollars, For a Few Dollars More en The Good, the Bad & the Ugly) herbeleefde, op het stoïcijnse cynisme van Eastwood na dan. Tijdens die vier intense minuten van wereldklasse dirigeerde Morricone zijn voltallige orkest naar een extatisch hoogtepunt - de compositie zou later op de avond, meer dan terecht, nog terugkomen als tweede bisnummer.

Moeilijke keuzes

©Alex Vanhee
Share

Soms werd de dosis emotie, we moeten er eerlijn in zijn, ook simpelweg een overdosis sentiment

Over emoties gesproken: het is indrukwekkend hoeveel daarvan Morricone in één compositie kan mengen. Neem nu 'Chi Mai', uit de film Maddalena: het stuk begint met een griezelig pianodeuntje dat de toon zet voor een giallo-horrorfilm, tot er ook een sensueel basgitaartje zijn intrede doet en de strijkers voor de extra dosis emotie mochten zorgen.

Soms werd die dosis emotie, we moeten er eerlijn in zijn, ook simpelweg een overdosis sentiment. Als we dik aangezette strijkers associëren met plakkerige klefheid, is dat deels de erfenis van maestro Ennio, maar ook voor hem durft de slinger wel eens ver door te slaan. Een romantisch-melancholisch 'Jill's Theme' (uit Once Upon a Time in the West) zat er nog pal op, maar in 'Irene - Dominique' (uit L'ereditá Ferramonti) werd de boel stroperig.

Wanneer je Morricone, op het podium begeleid door een jongedame die ook zijn partituren vastklemt (de muzikanten moeten het met wasknijpers stellen), aan het werk ziet, heb je nochtans niet de indruk dat hij zelf overloopt van emotie. Hij dirigeert gepassioneerd maar sereen, en slechts nu en dan laat doet zijn eigen genie hem grijnzen - bij het bezwerende 'Deborah's Theme' uit Once Upon a Time in America, bijvoorbeeld.

Na zijn '3 Adagi' mocht de componist voor de zesde keer een ovatie in ontvangst nemen, steeds volgens hetzelfde ritueel: om de drie nummers, die steeds een thematisch luik vormen, applaudisseren de toeschouwers, terwijl Morricone zich voorzichtig omdraait, zich aan zijn dirigeergestoelte vastklampt. Ondertussen blijf je in hoopvolle verwachting dat zijn volgende luik teruggrijpt naar The Untouchables of dat hij toch de behoefte voelt om 'The Man with the Harmonica' nog eens vanonder het stof te halen, maar een carrière van 60 jaar betekent ook dat je simpelweg té veel muziek hebt gecreëerd om geschikte keuzes te maken.

Zeker als je bedenkt dat de drie passages uit 'The Red Tent' en 'The Mission' voor Morricone zelf verplichte kost zijn: 'On Earth as It Is in Heaven', met zijn sacraal kerkkoor, mocht een voorspelbare maar gepaste climax vormen voor deze hoogmis van de filmmuziek. Wat Morricone op het Sint-Pietersplein teweeg bracht, deed ons denken aan die scène uit Nuovo Cinema Paradiso waarin de oude projectionist een film speelt in open lucht en heel het dorp uitnodigt. Maestro Ennio deed precies hetzelfde: een vol plein vullen met muzikale verwondering. Grazie mille.

Gezien op het Sint-Pietersplein (Gent) op 25 juni. Ennio Morricone concerteert nog op 26 juni op het Sint-Pietersplein.

©Alex Vanhee

nieuws

cult

zine