Rap

De volgende Nobelprijs Literatuur gaat naar... 't Hof Van Commerce

Rapteksten overtreffen Shakespeare en Mulisch in woordenschat

3 Tourist LeMC, goed voor 1.112 unieke woorden ©Alex Vanhee

De Amerikaanse onderzoeker Matt Daniels vergeleek vorig jaar het vocabularium van de populairste Engelstalige rappers, en wat bleek? Rappers GZA en Aesop Rock gebruiken meer unieke woorden dan Shakespeare. En was Harry Mulisch vandaag geboren, dan zou hij vast en zeker rapper geworden zijn.

Uiteraard zegt het aantal unieke woorden in een tekst niet zozeer iets over de kwaliteit ervan, maar het zegt toch iets zien over de woordenschat van Engelstalige rappers. 

Drie Nederlandse taalkundigen, onder wie één fervente hiphopliefhebber, startten daarop hun eigen onderzoek: ze vergeleken teksten van meer dan dertig Nederlandstalige rappers (onder wie de Belgen Tourist LeMC en Safi & Spreej, die op het Nederlandse hiphoplabel Top Notch zitten), en legden die naast De ontdekking van de hemel van Harry Mulisch en het meer recente Peachez, een romance van Ilja Leonard Pfeijffer. De onderzoekers kozen voor die twee boeken omdat de meeste rapteksten binnen die tijdsperiode (1992 - 2017) zijn verschenen.

Frithop

Onze jongens doen het vrij aardig: Tourist LeMC gebruikt 1.112 unieke woorden en Safi & Spreej 1.017. 

Share

Safi & Spreej mixen mooi uitdrukkingen en ze spelen met letterlijk en figuurlijk taalgebruik

Nederlands onderzoekersteam

"Safi & Spreej mixen mooi uitdrukkingen," schrijven de onderzoekers, "en ze spelen ook met letterlijk en figuurlijk taalgebruik." Een voorbeeld: "En u rug heb ik niemeer, ma ge weet beter. Geen steek onder water kon mij raken zo klein. Ik ontwijk de zee-egels. Trap ik erop is het op uw tenen, touché kerel. Stop met op uw tippen te lopen en leef een beetje."

Soms wordt er bij de bovenburen overigens gekscherend over ‘frithop’ gesproken, als het over Vlaamse hiphop gaat. Maar de Vlaamse scene groeit, en de onderzoekers erkennen zelfs dat één van de eerste Nederlandstalige hiphopnummers ooit uit Vlaanderen komt: 'The Scratchin’ Zwaantjes' van Urbanus uit 1984.

Het Teletubbie-effect

Safi & Spreej: 1.017 unieke woorden. ©Alex Vanhee

De woordenschat van nederhoppers is ondanks zijn poëtische schoonheid bij sommigen vooral een bron van irritatie. Nederhop bestaat al sinds het midden van de jaren tachtig en er beginnen inmiddels ‘generaties’ te ontstaan. De oudere generatie kijkt vaak verlangend terug naar vroeger en heeft het niet zo voor de Nederhop van tegenwoordig, die de hitlijsten domineert. 

Share

'Als Bob Dylan de Nobelprijs voor de Literatuur mag winnen, zie ik niet in waarom je hiphopteksten niet op hun literaire kwaliteit mag beoordelen'

Tiziano Perez, directeur Letterenfonds

Het zijn ook net de meest populaire nummers die laag scoren op vlak van talige creativiteit. Erg verrassend is dat natuurlijk niet: in hits draait het vaak om herhaling en catchy deuntjes - ‘Ik neem je mee ee-eh-eh-eeee (4x)’ - en niet zozeer om spitsvondige teksten. Het ‘Teletubbie-effect’, noemen de professoren het onder elkaar: herhaling werkt. 

De nieuwe Bob Dylan

Dat de taalkundigen kozen om rapteksten naast literair werk te leggen, vindt Tiziano Perez, directeur van het Nederlandse Letterenfonds, niet vreemd. "Als Bob Dylan de Nobelprijs voor de Literatuur mag winnen, zie ik niet in waarom je hiphopteksten niet op hun literaire merites mag beoordelen." De verwantschap met poëzie is groot, zegt Perez. "Zeker qua taalbehandeling, ritme, metriek en klank. Je ziet dat de twee groepen elkaar op het podium ook steeds meer opzoeken, zoals bij poetry slams."

Sterk ondervertegenwoordigd in het onderzoek (lees: afwezig) zijn de vrouwen. De meeste femcees (kwestie van creatief te zijn met taal) rappen in het Engels, en van diegene die het in eigen taal wagen, was te weinig materiaal voorhanden. Nederhop is nog altijd een mannenzaak. 

En ook een Antwerpse zaak, zo blijkt. De onderzoekers hebben 't Hof Van Commerce niet in het onderzoek opgenomen "omdat de groep in het West-Vlaams dialect rapt"

Frithop, the Sequel

De poëtische dimensie van hiphop wordt hoe langer, hoe minder in vraag gesteld: muziekliefhebbers hebben al jaren hun mond vol over het lyrische genie van Kendrick Lamar, MF Doom en ontelbare anderen. Chance the Rapper en Danny Brown voeren dan weer de nieuwe generatie cunning linguists aan, en oude rotten als A Tribe Called Quest bewezen nog maar net hoe relevant ook zij nog zijn.

Kortom: een Vlaams onderzoek met ook Stikstof, 't Hof Van Commerce, Brihang en de mannen van Rauw en Onbesproken in de hoofdrol dringt zich op.

De Nederlandse rappers Zo Moeilijk - what's in a name - geven Harry Mulisch het nakijken ©neerlandistiek.nl

Voor kenners én leken: een mooie uiteenzetting over de kunst van het 'rhymen' kan u hier bekijken, en het volledige verslag van de Nederlandse onderzoekers leest u hier.

nieuws