Albumrecensie

'Dark Matter' van Randy Newman: atypisch, doch helemaal Randy

Op Dark Matter durft Randy Newman heel un-Randy zijn. En net dat is helemaal Randy. De 73-jarige songschrijver liet ons negen jaar wachten op nieuw materiaal. Maar het was het waard.

3 Randy Newman. © RV/Pamela Springsteen

Randy Newman is iets persoonlijks. Voor het grote publiek is hij die man van dat Toy Story-liedje (‘You Got a Friend in Me’). Voor mij waren de platen Sail Away, Good Old Boys en Little Criminals de soundtrack van mijn jeugd. Een introductie in satire, ook. Allemaal doorgegeven van vader op zoon. Het was alweer negen jaar geleden dat Newman nieuw materiaal uitbracht, en naar zijn nieuwe plaat Dark matter werd in onze familie dan ook reikhalzend uitgekeken.

3 Randy Newman © RV/Pamela Springsteen

Openen doet Newman atypisch, met het dik acht minuten durende ‘The Great Debate’, waarmee hij ons even op het verkeerde been zet. Het nummer is georkestreerd als zijn filmwerk en inhoudelijk uitgewerkt als een komische musical. Newman fungeert zelf als een moderator tussen echte gelovigen (in ware gospelstijl) en de rationelen (op de tonen van eerder griezelige ruimtemuziek).

Ze hebben het over donkere materie (de albumtitel!), de opwarming van de aarde, de evolutieleer van Darwin. En raar maar waar, de gelovige groep lijkt aan de winnende hand, al was het maar omdat ze muzikaal zo vrolijk uit de hoek komt.

Het deed ons twijfelen. Wat bedoelt de anders zo satirische Newman hiermee? Tot hij plots zelf het onderwerp wordt van het debat. ("A self-described atheist and communist / Creates characters like you / As objects of ridicule.") En zo zichzelf helemaal ontleedt.

Intense paranoia

Het is heel un-Randy, want de songschrijver is nimmer het middelpunt van zijn eigen werk. In zijn nummers neemt hij vaak een rol op, vertelt hij een verhaal vanuit een standpunt dat zelden het zijne is. Dat maakt hem een moeilijke en vaak verkeerd begrepen muzikant.

3 Coverart 'Dark Matter' van Randy Newman. © RV

Ook Dark Matter is een moeilijke plaat, dat diepere betekenis verpakt in een melodieus jasje. ’On the Beach’ klinkt als een gezapige swingsong, maar gaat eigenlijk over een burnout. Het sombere ’Wandering Boy’ kerft er nog dieper in wanneer je bewust naar de tekst luistert. En de opgewektheid van ‘It’s a Jungle Out There’ weet de intense paranoia van de verteller compleet te camoufleren. Toch is de boodschap niet verkeerd te begrijpen. ("It’s a jungle out there/Even the cops are scared today/So if you see a uniform/Do exactly what they say.")

Met ‘Putin’ maakt Newman een heerlijk spottende analyse van de Russische president. Iets waar hij zich Trumpgewijs niet aan waagt, omdat het “te gemakkelijk” was. Hij heeft gelijk. Wat valt er nog te zeggen wanneer de realiteit de satire overstijgt? In plaats daarvan verzint hij in ‘Brothers’ een alternatieve reden voor de invasie in de Varkensbaai in 1961, alsof JFK zo de Cubaanse zangeres Celia Cruz wou redden.

Rauw en eerlijk

Maar Newman durft ook sentimenteel te zijn. Een genre dat hij vroeger ook al beheerste, maar louter inzette voor zijn film- en musicalwerk. Tot hij het melige Feels Like Home’ uit Faust oppikte op zijn vorige studioalbum Harps and Angels, en er een geloofwaardige, breekbare song van maakte. Dat horen we hier terug in ‘Lost Without You’, over een gezin dat afscheid neemt van een stervende moeder, vertelt door de vader. Of in ‘She Chose Me’, waarin een man zich afvraagt waarom zijn vrouw voor hem koos. Autobiografisch? Allicht niet. Opnieuw verplaatst Newman zich overtuigend in een ander. En soms mag dat ook over rauwe, eerlijke emoties gaan.

Met Dark Matter heeft Newman opnieuw zijn eigen grenzen afgetast, én verlegd. En net dat is helemaal Randy. 

Dark Matter is uitgegeven bij Nonesuch/Warner.

nieuws

cult

zine