Woensdag 13/11/2019
Hugo Camps. Beeld Bob Van Mol

Tegenwind

“Zonder toewijzing van aansprakelijkheid van partijen en ministers, organisaties en kerken komt er geen schot in het klimaatdebat”

Dissidentie mag ook. Onder die vlag vaart Hugo Camps op donderdag.

Wat opvalt aan de protestgeneratie tegen de klimaatverloedering is dat ze het zo hoffelijk houdt. Er worden geen moordenaars aangewezen, geen schuld en boete uitgesproken, en er wordt altijd met twee woorden gesproken. Het blijft bij een smekend protest, zeg maar.

In de tijd van de Vietnam-oorlog en de kruisraketten gingen machtige dwaallichten linea recta aan het spit. Ook bij vakbondsprotest was de demonisering van deze of gene vaste prik, een gewoonte die doorettert. Woede en verontwaardiging gedijen het makkelijkst op de oevers van het persoonlijke. Het kwaad krijgt graag een menselijk gezicht toegedicht, want zonder duidelijk vijandbeeld vallen de verontwaardigden in slaap. Dat heeft ook in de sociale geschiedenis van dit land tot nogal wat karaktermoorden geleid. De protestmarsen tegen het klimaat houden voorlopig iets academisch, iets feminiens ook. Alsof het klimaat om een andere retoriek vraagt dan oorlogshitserij. Iets meisjesachtigs? Het lijkt op dempen van collectieve schuld.

Dat zal met de tijd veranderen. Er komt een dag dat de vervuiling op rekening van partijen en politici wordt geschreven. Van dan af is het afgelopen met de grappige slogans, de averechtse gebeden en het internaatachtige lievemoederen. Dan gaat de vuist op tafel. De verloren onschuld van klimaatspijbelaars komt er cash aan.

Ik durf het zelfs te hopen. Zonder toewijzing van aansprakelijkheid van partijen en ministers, organisaties en kerken komt er geen schot in het klimaatdebat. Dan kabbelt iedereen rondjes in het water zoals nu gebeurt met onze regering in lopende zaken. Even uithuilen bij Charles Michel en de bladzijde omslaan als maskerade. Alsof het klimaat nog steeds een thema is dat zich leent voor therapeutische omzwervingen. Zolang het machtswoord niet wordt gesproken, gebeurt er niets.

Ouwe fiets

Een klimaatminister is een ouwe fiets. Een cabotin in handen van lobbygroepen. Denk maar aan een nieuw type Pieter De Crem. Het zijn de zwaargewichten van de meerderheid die van het klimaat een hard punt moeten maken dat bij iedere nieuwe legislatuur wordt bevestigd als politieke canon. Eigenlijk heeft het klimaat nood aan volmachten, maar dat mag je niet hardop zeggen. Decreten werken niet.

De sensibiliseringscampagne is zo mogelijk nog belangrijker dan een beleidsverklaring. Klimaatbeleid gaat om meer dan CO2-uitstoot. Het is een condition humaine waarmee we het in het leven moeten zien te redden. Plastic bekertjes gaan opvissen in de Noordzee is kinderspel, gevraagd wordt een echte attitude voor het klimaat. Maar hoe bereiken we die? Aandacht van scholen, kerken en serviceclubs kan helpen, maar volstaat niet. Uiteindelijk zal het toch de overheid moeten zijn die een stroomstoot geeft aan een omvattend onderwerp als het klimaatpact. Alleen, de overheid voelt de urgentie nog niet. Ze laat minister Joke Schauvliege moestuintje spelen. Voorlopig is het klimaat in de politiek vooral fanfare.

Zondag kwamen zo'n 70.000 mensen in Brussel betogen voor een beter klimaat. Beeld BELGA

Hoe genereus en dapper de 16-jarige meisjes ook zijn in hun klimaatverzet, met voluntarisme alleen kom je de politieke klimaathobbels niet over. Verbijsterend is dat zorg voor het klimaat in ondernemingen nog steeds wordt aangevinkt als agendapuntje voor de vrijdagborrel. De wiegende zeeën moeten het wel rustig aan doen. Laten we eerst maar eens een kijkje nemen bij grachten en greppels.

Complex

Misschien is klimaat een te groot en complex onderwerp voor een democratie. Zonder centralistisch beleid komt er van beleid weinig terecht. Wat heet, niets is internationaler dan het klimaat. Het zal wel goedbedoelde wanhoop zijn, maar het klimaat toevertrouwen aan een gemeenteraad is natuurlijk een lichtzinnige move, om niet te zeggen schijnpolitiek. Alles wat binnen de categorie herverdeling valt, vraagt om politieke beslissingskracht. Ik verwacht ook niet meteen een klimaatrevolutie van het parlement, het zal een regering zijn die de grote herbezinning entameert. In- en samenspraak zijn rituele rondedansen. Klimaatactivisten hebben een aflossingspunt in de uitvoerende macht nodig. Ik probeer me nu voor te stellen wie een betrouwbare en mobiliserende klimaatminister zou kunnen zijn. Verder dan Alexander De Croo kom ik niet en ook hij is een geoefende parachutespringer.

Structurele weeffout is de onverschilligheid van het middenveld. Vakbonden en standen zijn opgegroeid met productienormen, minder met kwaliteitslabels. Het bruto nationaal geluk is geen retorisch uitgangspunt voor geïndoctrineerde boeren en buitenlui. Ze zijn overigens gedegradeerd tot quotaknechten.

De zogenaamde citizens’ assembly biedt ook weinig soelaas. Politieke hervormingen die diep snijden in het leven van burgers moeten met politieke macht worden omkleed, anders ontstaat geen duurzaamheid. Met politici bedoel ik natuurlijk niet de laffe farceurs die in deze contreien aan het bewind waren en zijn, en die zo nu en dan een mascotte laten rondhuppelen in gesponsorde rokjes van de Boerenbond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234