Dinsdag 07/02/2023
null Beeld Bob Van Mol
Beeld Bob Van Mol

column

Zonder grijze gebieden geen literatuur

Daan Heerma van Voss is een Nederlandse schrijver.

Daan Heerma van Voss

Een universitair docent liep over Broadway. Zo begint het verhaal ‘Graey Areas’ van de New Yorkse schrijver Tim Tomlinson, opgenomen in zijn verhalenbundel This Is Not Happening to You. Een vel papier flapperde door de lucht en de leraar pakte het op. De tekst: ‘Rape is rape. There is no Grey Area.’ Peinzend over die tekst, herinnerde hij zich een relatie die hij ooit had, naar goed literair gebruik met een studente, genaamd Helen.

Ik ontmoette Tim afgelopen winter in China, min of meer toevallig, daar we op dezelfde universiteit een les verzorgden over een onderwerp waar we niets van afwisten, in zijn geval Hamlet, in mijn geval Macbeth. Later op de avond, tijdens een etentje, vertelde hij me over zijn verhaal, dat hij een dag eerder had voorgelezen op een literair festival op de Filipijnen. De zaal was ontstoken in woede. Hij was uitgejouwd, en tijdens de daaropvolgende paneldiscussie werd hem het woord niet gegund. Een dag later was Tim nog niet bekomen van de schrik. Waarom waren ze toch zo kwaad geworden? Na enig aandringen liet Tim me zijn verhaal lezen. (Verfrommelde papieren uit zijn binnenzak.)

Goed, de professor liep dus over straat en dacht aan Helen. Op een dag was Helen thuisgekomen, trillerig, geschokt, met de mededeling dat ze was verkracht. Hoewel Helen een rain dog was, een fervent wandelaar ook wanneer het regent, besloot ze deze keer te liften. Een enorme, ouderwetse Plymouth stopte voor haar neus. De bestuurder: ene Hector, een sterke Hispanic met een zwaar accent. Het avontuur begon.

Hector achter het stuur, Helen die teugen Fundador achterover sloeg, uit de fles. Via de Macombs Dam Bridge staken ze de Harlem River over. Voor het eerst had Helen, geboren in Minnesota, het gevoel dat ze niet alleen maar in New York woonde, nee, vanaf nu leefde ze er.

Ze stopten bij Hectors huis. Hij wilde zich even verkleden, daarna zouden ze uitgaan. Ze ging met hem mee. Hij stelde haar een massage voor, dat leek haar wel wat. Draaierig van de drank liet ze het gebeuren, zijn sterke vingers bewogen over haar rug. Ze had nauwelijks door dat hij haar bh losmaakte. En ze had het pas te laat door toen hij in haar kwam. Een ruwe sekspartij, ze zei nee, maar schreeuwde niet. Erna raapte ze haar kleren bijeen en vluchtte ze naar de hoofdpersoon toe.

In het gesprek dat zich tussen hen ontrolde, stelde hij de pijnlijkste, hardste vraag denkbaar: was ze echt verkracht? Op het laatste moment zei ze inderdaad nee, maar de tien keer ervoor had ze ja gezegd, zij was gaan liften, zij was zelf met hem meegegaan, zij liet zich masseren, niemand had haar gedwongen, hoe had Hector kunnen weten dat die laatste ‘nee’ geen onderdeel was van hun spelletje? ‘It sounds like there might be some grey area.’ Maar, haastte hij zich te zeggen, ze konden aangifte doen.

Morgen, zei ze.

Hij: dan is het te laat.

Ze wilde naar huis. Hij gaf haar twintig dollar, voor de taxi, die ze toch niet zou nemen. Ze was een rain dog.

‘En?,’ vroeg Tim. ‘Wat vind je ervan? Is het echt zo erg?’

‘Erg of niet’, antwoordde ik, ‘het is opmerkelijk dat je gestuit bent op een vraag die je kennelijk niet mag stellen, zelfs niet in fictie. Dat betekent dat het verhaal waardevol is.’

Hij leek tevreden.

Vandaag, maanden later, ontving ik zijn bundel, vol verhalen over ongemak, taboes, en grijze gebieden. Bestel het boek, lees met me mee. De stelling van de week: zonder grijze gebieden geen literatuur.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234