Donderdag 18/08/2022

OpinieBrenda Froyen

Zonder die leeglopers van leerkrachten is er geen onderwijs

‘Als u wilt dat er überhaupt nog leerkrachten zijn, als u wilt dat ze alles geven, geeft u dan alstublieft ook soms uw waardering in ruil', vraagt Froyen. Beeld Wannes Nimmegeers
‘Als u wilt dat er überhaupt nog leerkrachten zijn, als u wilt dat ze alles geven, geeft u dan alstublieft ook soms uw waardering in ruil', vraagt Froyen.Beeld Wannes Nimmegeers

Brenda Froyen is docent Nederlands in de opleiding Lager Onderwijs van de Arteveldehogeschool en vormingsmedewerker aan het Centrum voor Taal en Onderwijs. Deze opinie schrijft ze in eigen naam.

Brenda Froyen

Ze zucht even terwijl ze op de stoel naast me ploft. “Toch pittig, de opleiding.” Ik lach: “Had je dan anders verwacht?” “Ík niet. Maar mijn vrienden wel.” Mijn tweedejaarsstudente in de opleiding lager onderwijs heeft net een lesje gegeven over de oorlog in Oekraïne. Met handen en voeten heeft ze de situatie proberen uitleggen aan de leerlingen van het 5de leerjaar in een school in Gent. De meesten van hen hebben het Nederlands niet als moedertaal en sommigen weten zelf wat het betekent om vluchteling te zijn. Mijn studente heeft het prima gedaan. Ze heeft alles gegeven.

“Ik durf soms zelfs niet te vertellen dat ik voor leerkracht lager onderwijs studeer”, vertelt ze me na de les. “Mensen reageren vaak dat ik toch meer aankan. Had ik niet beter voor ergo of logopedie gestudeerd?, vragen ze me. Alsof ze erop neerkijken.”

‘Luilekkerbaan’

Ik schrik van haar woorden en toch is het niet de eerste keer dat ik ze hoor. Enkele weken voordien had ik bij mijn eerstejaars nog gepolst of ze nog gemotiveerd waren voor de opleiding. 85 procent van hen gaven via de onlinepeiling aan dat ze het nog zagen zitten. Ik haalde opgelucht adem tot ik telde hoeveel studenten er eigenlijk nog in mijn klas hadden moeten zitten. Een van mijn oudere studenten nam het woord. In de dertig is hij. Hij heeft zijn carrière even on hold gezet en combineert de opleiding onder andere met zijn gezin. “Ik ben zo gemotiveerd aan de opleiding begonnen. Dit is wat ik echt wil doen. Het verschil maken voor kinderen, maar ik ben zo geschrokken van de negatieve reacties van de mensen.” Ik knik. Ik kan alleen maar herkennen en erkennen wat hij zegt.

Meer dan twintig jaar sta ik zelf in het onderwijs. Ik gaf in heel uiteenlopende contexten les. Door de jaren heen heb ik geprobeerd een eeltlaag te kweken tegen die negatieve reacties. De opmerkingen over ‘de vele vakantiedagen,’ ‘de lesuren van 50 minuten’, ‘de werkdag die gedaan zou zijn om halfvier’. Soms pareer ik ze met te vertellen dat lessen voorbereid moeten worden, dat ik zo vaak tot middernacht werk, dat ik mijn vakanties gebruik om nieuw lesmateriaal te ontwikkelen. Andere momenten verander ik het geweer van schouder en vertel ik ‘dat als het toch zo een luilekkerbaan is, dat ze zeker in het onderwijs moeten komen’. Maar dat doen ze niet. Meer nog. Dat doen er steeds minder.

Ik kan het niet vatten. Hoe mensen, ouders, het beste voor hun kind willen, maar de leerkracht, die vaak zelfs meer uren met hun kind doorbrengt dan zijzelf zo weinig gewaardeerd wordt. Van op de zijlijn wordt er geroepen: ‘Ze zouden in het onderwijs beter...’ Iedereen waant zich ervaringsdeskundige omdat ze ooit zelf in klas gezeten hebben of omdat ze schoolgaande kinderen hebben. Intussen worden de tutorials op sociale media geliket maar de juf van het tweede leerjaar die uitlegt hoe je de verdubbelingsregel moet toepassen, krijgt geen hartje.

“Ik ken genoeg leerkrachten die niet alles geven”, hoor ik vaak als reactie. Het Vlaamse onderwijssysteem is inderdaad niet van die aard dat het zijn sterke leerkrachten weet te koesteren. Er zijn geen beloningssystemen, er zijn geen bonussen, er is zelfs niet eens de zekerheid dat er een baan op je wacht het volgende schooljaar, ook al heb je tien keer harder gewerkt dan een andere collega. Aan dat systeem durft geen enkele minister te tornen.

Aan dat systeem kan u, beste lezer, niet veel veranderen, maar u kan wel iets veranderen aan de manier hoe u over leerkrachten spreekt. Denk na voor u weer een snerende opmerking schrijft op het forum van de krant over wat voor leeglopers we zijn, sta er bewust bij stil dat als u afgeeft op leerkrachten aan de eettafel in het bijzijn van uw kinderen, dat ze uw woorden echoën in de klassen. Weet dat het grapje aan de cafétoog over de vakantiegangers van het onderwijs de leerkracht raakt en dat hij zich stilaan inderdaad begint af te vragen waarom hij nog zou werken in de vakanties als niemand hem gelooft.

Dramatisch

De situatie, beste lezer, is dramatisch! Sire, er zijn geen leerkrachten meer. Corona, de griep, quarantaines, burn-outs. Ze leiden tot een recordaantal afwezigen in het onderwijs waar geen vervangers voor te vinden zijn. Uit een bevraging via Teacher Tapp eind januari bevestigde 41 procent van de 1.300 bevraagden dat klassen meerdere uren per dag geen les krijgen. 10 procent antwoordde dat gepensioneerde leerkrachten worden ingeschakeld. 7 procent gaf aan dat overwogen wordt om scholen te sluiten omwille van het personeelstekort. Of zoals de directeur tijdens een van mijn laatste stagebezoeken zei: “Dit is geen onderwijs meer. Dit is overleven.”

Onderwijs is de basis van onze samenleving én het recht van ieder kind. Zonder leerkrachten geen onderwijs. Als u wilt dat er überhaupt nog leerkrachten zijn, als u wilt dat leerkrachten alles geven, geeft u dan alstublieft ook soms uw waardering in ruil.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234