Zaterdag 25/05/2019

Opinie

Zonder consensus naar Marrakech: alarmen mogen afgaan

Carl Devos Beeld Bob Van Mol

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Michel I valt langzaam. Misschien tot 18 december. Of vandaag. Alvast niet zomaar, wel in chaos. De regie is zoek. Politieke spelregels verliezen houvast. Maar vooral omdat de partners de scheiding niet fatsoenlijk kunnen afhandelen. Bovenal de positie van N-VA is verwarrend.

De regering is klinisch dood, maar niemand wil de beademingsmachine uitschakelen. Dat leidt tot een surrealistische schijnregering, waarin de coalitiepartners doen alsof ze nog functioneert om niet de eerste te zijn die het omgekeerde toegeeft.

In de powerplay duwde premier Michel N-VA in de hoek, door het parlement – dat regeringsleden enkel inzetten als het hun eigen strategie dient – een alternatieve meerderheid te vragen voor zijn Marrakech-reis. Die wisselmeerderheid was voor N-VA eerst onaanvaardbaar, maar gisteren draaide ze bij. Haar coalitiepartners maken die wisselmeerderheid alleen maar om N-VA te verplichten om op te stappen of een bocht te nemen. N-VA koos voor het laatste: als ze er dan toch uit moet wil ze geduwd worden, niet zelf opstappen.

Die reis naar Marrakech was voor N-VA ooit een rode lijn, plots mag dat symbolisch uitstapje van de premier misschien toch, als hij maar niet namens de regering spreekt. Alsof iemand in Marrakech hem dat zal vragen. Ineens is de bekrachtiging van het pact in New York op 18 december de volgende rode lijn. Wie denkt dat de premier in Marrakech, namens het parlement, ‘mja’ zal zeggen om dan in New York neen te zeggen, heeft de oude Charles Michel (de coach) voor ogen, niet de nieuwe (de spits).

N-VA gooide gisteren de consensusregel in de regering in de strijd, samen met artikel 167 van de Grondwet: de regering leidt de buitenlandse betrekkingen, niet het parlement. Dat parlement keurde gisteren bij wisselmeerderheid de resolutie over het migratiepact goed. Maar resoluties binden de regering niet, zo redeneert N-VA, omdat die bij consensus beslist. Ineens zijn eerder dan de grote principes de aloude Belgische spelregels het hoofdargument. Binnen de regering zal N-VA dus haar veto stellen. 

Zwijgen, opstappen of eruit gezet worden

Alleen zeggen de coalitiepartners van N-VA: als vier partijen twee jaar in consensus werken, en één ervan plots van gedacht verandert, dan moet die laatste partij zwijgen, opstappen of eruit gezet worden. N-VA wil hoogstens het laatste, haar coalitiepartners het eerste of indien nodig de tweede optie. Michel zet N-VA vast: hij trekt naar Marrakech, N-VA mag opstappen als ze dat wil. Als Michel terugkeert kan hij nagaan of de Vlaams-nationalisten er nog zitten. Later doet hij hetzelfde na New York. En als N-VA in tussentijd opstapt, kijkt de regering of Michel in lopende zaken naar New York mag. In dat stelsel hebben we internationaal al straffere dingen gedaan, zoals in een oorlog stappen.

N-VA plooit niet: met N-VA in de regering zal België in Marrakech of New York het pact niet goedkeuren. Dat laatste lijkt wel te gebeuren, men laat het aan N-VA om daar zelf de gevolgen uit te trekken. MR speelt het bikkelhard, zet zelfs cruciale grondwettelijke tradities op het spel. Naar Marrakech trekken zonder goedkeuring van alle coalitiepartners creëert een zeer gevaarlijk precedent en duwt Belgische evenwichten uit balans. Alarmen mogen afgaan.

Hoe dan ook, N-VA leidt het spel nu niet maar ondergaat het. Het strategisch meesterschap is verzwakt. Of zit te veel in Antwerpen. De partij laat zich te zeer door hardliners omringen.

Eerst laat N-VA ‘twee jaar’ na om tegen dat blijkbaar vreselijke migratiepact te protesteren. Aanvaardde zelfs de promotie ervan. Ziet er plots, opgejaagd door radicaal-rechts en het verlies op 14 oktober, grote problemen in en voert op sociale media een harde campagne tegen het pact. In extreemrechtse stijl. Terwijl men in de regering nog een oplossing zocht.

Slachtofferrol

N-VA sloot de ene na de andere exit uit de crisis af. Maar wil daar de gevolgen – opstappen – niet van dragen. De coalitiepartners moeten dat voor haar doen. De slachtofferrol wenkt. N-VA wil verantwoordelijke beleidspartij én principiële anderspartij zijn. Die botsen nu.

N-VA dacht dat ze, zoals vele jaren, met haar meerderheidsdenken wegkomt. Dat ze overheerst. Maar de partij vindt nu op haar weg een, na zijn verkiezingsnederlaag in Franstalig België, assertievere premier. En een Open Vld en CD&V met meer zelfvertrouwen na 14 oktober. Dat was het begin van een nieuwe periode.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.