Zaterdag 04/12/2021

OpinieHilde Sabbe

Zolang wij alleen de echokamer spelen van foute uitspraken en ons in stilzwijgen hullen, verandert er nooit echt iets

'Zolang wij alleen de echokamer spelen van laakbare uitspraken en ons vervolgens in stilzwijgen hullen, zal er nooit iets echt veranderen', argumenteert de auteur. Beeld Lafargue Raphael/ABACA
'Zolang wij alleen de echokamer spelen van laakbare uitspraken en ons vervolgens in stilzwijgen hullen, zal er nooit iets echt veranderen', argumenteert de auteur.Beeld Lafargue Raphael/ABACA

Hilde Sabbe is Brussels Parlementslid namens one.brussels.

Goed, we wéten nu onderhand wel wat Eddy Demarez allemaal gezegd heeft dat vrouwonvriendelijk of gewoon lomp en grof was, en we gaan het hier niet herhalen, ook al omdat dat slecht is voor het moreel (‘fort’: zeggen ze dat over vrouwen? En wie zegt dat over mij?).

Maar voor de meesten onder ons is de zaak ondertussen zo goed als afgehandeld: er is een schuldige aangewezen, er wordt gezocht naar een ‘gepaste’ straf en ondertussen kunnen wij, schuldelozen en deugdzamen van dienst, weer fluitend verder met ons leven. Onszelf hoeven we niets te verwijten, toch?

Ondertussen blijft één belangrijke vraag onbeantwoord: tegen wie zegt Eddy dat allemaal? Met andere woorden: wie zijn de (voor zover we kunnen horen) zachtjes gniffelende toehoorders die er voor de rest het zwijgen toe doen? Voor u vreest dat het mijn bedoeling is hier een nieuwe heksenjacht te ontketenen: wij zijn het, u en ik. En zolang wij alleen de echokamer spelen van dergelijke uitspraken en ons vervolgens in stilzwijgen hullen, zal er nooit echt iets veranderen.

Laten we eerlijk zijn. Hoe vaak hebben we het al meegemaakt? Iemand in onze omgeving – collega, kennis, tafelgenoot, familie - maakt een opmerking die écht niet door de beugel kan wegens ronduit seksistisch, racistisch of gewoon ongepast.

Niet reageren

En wat doen wij dan? Wij staan erbij en kijken er naar. Of liever: we kijken er van weg, een beetje gegeneerd, beschaamd, want we voelen deksels goed dat het niet klopt. Maar we gaan ook niet reageren, want dat is vragen om miserie. Voor je het weet, word je weggezet als een kniesoor die niet tegen een grapje kan, een pretbederver of, de ergst denkbare belediging van allemaal: een lid van de wokebrigade godbetert.

Maar misschien dat, als we het écht menen dat er in de samenleving geen plaats is voor het soort sneren waarover nu terecht zoveel verontwaardiging is, we in de toekomst toch net dat tikkeltje dapperder moeten zijn. Zwijgen is toestemmen, en elke keer als we niet reageren bevestigen we de spreker in zijn gedachtegoed.

Ja maar, hoor ik u al protesteren: sociaal verkeer wordt gewoon onleefbaar als je elke keer dat belerende vingertje opsteekt. Gedaan met ontspannen samenzijn als je elke keer moet nadenken over wat je zegt. Waar is dan nog ruimte voor spontaniteit, ongedwongenheid, de gulle lach?

Ah, de gulle lach! Alsof die alleen kan floreren ten koste van iemand anders. Maar het kan inderdaad niet de bedoeling zijn dat we constant refereren aan regel zoveel uit de Verklaring van de Rechten van de Mens, en het lijkt me ook niet aangewezen om hoogdravende speeches te houden. Veel hangt af van de context. Ik weet dat sommige mannen van harde humor houden, vrienden onder elkaar, en je kan dat leuk of niet leuk vinden, meer niet.

Superioriteitsgevoel

Maar laten we even naar Eddy Demarez terugkeren: is het zo ondenkbaar dat je op zo’n moment, in een professionele context, zegt: “Komaan Eddy, we hebben het hier wel over die fantastische sporters die we terecht zo bejubeld hebben, ze zouden het vast niet fijn vinden dat we zo over hen spreken.” Kom je dan pedant over? Gedraag je je dan als een schoolfrik die iemand op zijn plaats zet? Breng je Eddy dan in een onmogelijke positie? Ik vind van niet.

Mijn ervaring is dat de toon belangrijk is. Humor en zelfrelativering vormen een perfect glijmiddel, niets werkt zo afstotend als vermeend moreel superioriteitsgevoel. Oprechte bezorgdheid wordt meestal herkend en gewaardeerd.

Je kan het bemoeizucht vinden, maar eigenlijk is het gewoon burgerzin. Als iemand voor u, de ogen op de smartphone gericht, het zebrapad dreigt op te stappen terwijl een auto aan komt rijden: zou u hem of haar waarschuwen? Mocht uw beschonken collega op een bedrijfsfeestje aanstalten maken tegen de potplant te plassen die de vrouw van de baas daar heeft neergezet: zou u hem dan discreet op andere gedachten proberen te brengen? Ik mag hopen van wel. Waarom zou het anders zijn als iemand verbaal een weg op gaat die we allemaal herkennen als de verkeerde?

We maken allemaal samen de maatschappij die ons voor ogen staat. Weinig mensen – als we de reacties in de zaak Demarez mogen geloven – willen een samenleving waar laatdunkend wordt gedaan over de geaardheid, de sekse, de huidskleur of de overtuiging van een mens. Dan moeten we daar ook onze verantwoordelijkheid voor opnemen, en dat ideaal meer dan lippendienst bewijzen. Als we niet willen dat er over onze dochters, zussen, seksegenoten wordt gesproken zoals Demarez dat doet, dan moeten we dat ook duidelijk laten horen. Dat dat absoluut, helemaal niét grappig is.

En er blijft genoeg over om écht mee te lachen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234