Woensdag 21/08/2019

Opinie

Zolang we een politiek van versnippering aanhouden, maken slimme mobiliteitsoplossingen ook na Oosterweel geen kans

Beeld BELGA

Pieter Ballon is Directeur van imec-SMIT, Vrije Universiteit Brussel en auteur van Smart City: Hoe technologie onze steden leefbaar houdt en slimmer maakt (Lannoocampus).

Het ‘historische’ akkoord over de Oosterweelverbinding dat tussen Antwerps stadsbestuur en actiegroepen bereikt werd, komt geen dag te vroeg. Zelfs als er geen beren op de weg meer opduiken, is de prognose voor een afgewerkte Ring inmiddels opgeschoven naar 2024.

Intussen is Antwerpen wel de filehoofdstad van ons land geworden (
DM 14/03). Het heeft Brussel voorbijgestoken met de hoogste filezwaarte op dagbasis. De Kennedytunnel is één van Vlaanderens ergste black spots. Door de oververzadiging van ons wegennet leidt het kleinste incident tot monsterfiles. Hallucinant dus dat dit nog minstens zeven jaar zo door zal gaan.

iMinds-directeur Pieter Ballon. Beeld RV

Maar geen nood, men gaat in de tussentijd ook inzetten op een ‘modal shift’: het opschuiven naar alternatieve vervoersmiddelen. Die ambitie staat in scherp contrast met het gegeven dat, alle ronkende verklaringen ten spijt, het aandeel van openbaar vervoer en fietsen in de mobiliteit de laatste jaren eerder af- dan toeneemt.

Zowat alle experts zijn het erover eens dat de enige manier om een modal shift te bereiken ligt in het duurzaam veranderen van de gewoontes, de routines van mensen. Dat kan maar als je de juiste prikkels geeft. Perfecte real-time informatie over alle vervoersalternatieven is de allereerste prikkel.

De technologie is er om dit te voorzien. Voor autoverkeer gebruiken vele burgers de Google-applicatie Waze die, alle verkeersbeleid ten spijt, mij feilloos elke sluipweg laat ontdekken. Vlaanderen slaagt er, negen jaar na de lancering van filebeeld.be, nog steeds niet in een deftige verkeersapp tot bij de burger te krijgen. Het jarenlang bewust saboteren door de NMBS van goede up-to-date treininfo is nog zo’n voorbeeld. En de nieuwe Lijn-app werd al bij verschijnen op hoongelach onthaald.

Bij het introduceren van het idee van Smart Cities deden sommigen het intensief gebruik van ICT om stedelijke problemen aan te pakken nog af als een ‘nice to have’. Meer en meer beseft men nu dat dit integendeel een conditio sine qua non is.

Hoe moet dat dan? Het antwoord is al jaren geleden gegeven. Het concept van Mobility as a Service (MaaS), of Mobiliteit-als-een-Dienst, is al op verschillende plekken in Europa uitgeprobeerd. Het houdt in dat alle real-time data over verkeer (waar bevinden zich nù de bussen, treinen, trams, taxi’s, deelauto’s en deelfietsen en wanneer zullen ze in mijn buurt zijn) samen beschikbaar gemaakt wordt en gekoppeld aan de mogelijkheid om ook voor al die vervoersdiensten tesamen te betalen. Via individuele tickets als het moet, via een omvattend abonnement als het kan.

Met MaaS zou de burger die een mobiliteitskeuze moet maken, eindelijk een perfect overzicht hebben van de alternatieve mogelijkheden, en vervolgens ook zonder stress van het ene op het andere middel kunnen overstappen. Volgens prognoses zou dit niet alleen tot minder autogebruik, maar voor sommige gebieden op termijn zelfs tot 15-20 procent minder autobezit tout court kunnen leiden. Een enorme slok op de borrel.

In Helsinki zit een MaaS-applicatie inmiddels in de tesfase. In Hannover bestaat er een MaaS-app met autodelen, taxi’s en openbaar vervoer op stadsniveau. En ook bij ons voerden VUB en iMinds (nu imec) al enkele jaren terug samen met het Brussels Gewest, MIVB, parkeergarages en andere actoren een succesvol pilootproject uit met MaaS. Het project kende echter geen doorstart. De samenwerking tussen Barcelona, een grote voorstad van Parijs en Brussel werd niet voortgezet. Onder meer omdat we in het Brussels Gewest enkel konden testen in Schaarbeek, aangezien de parkeer- en mobiliteitsbevoegdheden te versnipperd waren over de 19 Brusselse gemeenten.

Dit toont meteen aan in welk bedje we ziek zijn. De crux zit hem niet in de technologie, maar in de organisatie. Zolang we een politiek van fragmentatie en versnippering aanhouden, maken slimme mobiliteitsoplossingen geen kans.

De Vlaamse overheid heeft inmiddels haar verantwoordelijkheid genomen en het Smart Flanders-project opgezet, waarbij de Vlaamse centrumsteden en Brussel samen real-time data gaan beschikbaar stellen. Men moet nu verder gaan en ook de publieke en private vervoersmaatschappijen op één platform brengen, zodat app-ontwikkelaars hier een MaaS-dienst kunnen opzetten. Pas dan hebben we de hefboom om een modal shift meer te laten zijn dan een vrome wens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden