Vrijdag 06/12/2019
Beeld rv

Standpunt Maarten Rabaey

Zoek geen alternatieve besparingen op cultuursubsidies, zoek alternatieve financiering

Maarten Rabaey is journalist bij De Morgen.

Nu het protest tegen de voorgestelde hakbijl van 12 miljoen euro in de Vlaamse cultuursubsidies groeit, stelde Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) voor dat de sector zelf met besparingsalternatieven komt. De kans is klein dat ze snel een compromis vinden, omdat de voorgestelde knip van 60 procent in de projectsubsidies – van 8,5 miljoen naar 3,5 miljoen euro – voor de cultuursector gewoon te groot is.

Het overleg richt zich daarom beter op alternatieve financieringsmodellen, wat tot een win-win kan leiden. Buitenlandse voorbeelden tonen aan wat er kan.

Laat ons beginnen in Nederland, dat enkele jaren geleden ook fors bespaarde op cultuursubsidies. Daar zocht men met succes naar alternatieve financieringsmodellen, meestal een mix van publiek-private middelen.

Een excellent voorbeeld is kunstenaar-ondernemer Daan Roosegaarde, die voor zijn innovatieve kunstprojecten – zoals een smogzuiveringsinstallatie die juwelen maakt – ging samenwerken met grootstedelijke overheden, met de NASA, en zelfs met autofabrikanten, die zijn creatief artistieke brein ook inhuren voor ecologische technologieoplossingen.

Nog een voorbeeld: in Amsterdam gaan toeschouwers van het Internationaal Theater Amsterdam (ITA) nu theater kijken in de ‘Rabozaal’. Je kunt dergelijke sponsoring door een bank snel afdoen als platte commercie, maar je kunt ze ook bekijken als investeringen met een ander soort publiek geld, want ook de banken worden door ons allemaal gespijsd. Waarom zou de overheid hen er niet toe aanzetten nog méér te investeren in allerhande cultuurfondsen?

Voormalig minister van Cultuur Sven Gatz (Open Vld) bood de structuur al aan door de oprichting van een Cultuurbank, die renteloze kredieten verleent aan artiesten of kapitaalparticipaties doet in cultuurprojecten. De Vlaamse regering zou de Cultuurbank verder kunnen opwaarderen volgens de objectieve noden van de cultuursector. Men zou kunnen overleggen met de federale overheid over fiscale gunstmaatregelen voor private ethische beleggers én voor de begunstigde artiesten.

Kijk tegelijk waarom de Belgische artistiek directeur van het ITA – Ivo Van Hove – altijd hoge toppen scheert op Broadway. Dat zou hij nooit kunnen zonder de jaarlijkse steun van 17,5 miljoen euro door de Nederlandse overheid die, ondanks de kaalslag van enkele jaren geleden, ruim subsidies blijft verlenen om haar artistieke diversiteit en topkwaliteit te garanderen. De return on investment is in zijn geval internationale uitstraling voor Nederland en een kassucces.

Het tijdschrift The Atlantic citeerde onlangs econoom Tyler Cowen, die in een rapport voor het Amerikaanse cultuursubsidiefonds – de beroemde National Endowment for the Arts – wees op de “valse tegenstelling tussen een gesubsidieerde culturele sector en een ondernemingsvaardige culturele sector”.

Het artistieke ecosysteem kan niet zonder beide. Zélfs in de hypergecommercialiseerde VS beseffen ze dat. De National Endowment of the Arts kan er nog altijd rekenen op een jaarbudget van 152,8 miljoen dollar. Voorstellen van president Donald Trump om het af te schaffen botsten op terechte tegenstand in het Congres. 

Het zijn voorbeelden waar Jambon uit kan leren, net zoals de cultuursector nu een tegenzet kan doen door alternatieve financieringsvoorstellen aan te dragen als alternatief voor zijn besparingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234