Dinsdag 17/09/2019

Opinie

Zoek een alternatief voor uitzendingen van vieringen

Patrick Loobuyck. Beeld Karel Duerinckx

Patrick Loobuyck is moraalfilosoof aan de UAntwerpen/UGent en opiniemaker voor De Morgen.

Tot ergernis van mijn gezin luister ik soms op zondagvoormiddag kort mee naar de misviering op Radio 1. In de wagen of aan de strijkplank brengt het me eventjes terug naar mijn katholieke jeugdjaren. De manier waarop priesters spreken, is nog steeds dezelfde. En ja, zoals zondag werd opgemerkt, er passeert weleens een tekstfragment dat achterhaald is

Ik vraag me dan af welke redelijke mens zich daar vandaag nog voor zijn zingeving wil laten door leiden. Maar goed, ons samenlevingsmodel is net zo waardevol omdat mensen er vrij zijn zich door teksten uit de zevende of eerste eeuw of van lang voor Christus te laten inspireren. Dat er in een eucharistie uit de Bijbel wordt voorgelezen, kan dan ook bezwaarlijk een goed argument genoemd worden om de uitzending ervan te schrappen. Je kunt als samenleving niet zomaar zeggen: vier maar op de openbare omroep, maar wij bepalen mee wat er gezegd mag worden.

Evenwichtiger

Als we vieringen blijven uitzenden, zou het zendschema wel evenwichtiger moeten. Op de televisie is al een stapje in die richting gezet. Er worden nu een paar keer per jaar ook islamgebedsdiensten uitgezonden. Ook joden en protestanten komen af en toe aan hun trekken. Het vrijzinnig humanisme, nochtans ook een erkende levensbeschouwing, mag niets uitzenden. De club voelt zich benadeeld en sommigen wilden hierover een juridische procedure starten.

Op de radio wordt echter nog steeds alleen maar de katholieke mis uitgezonden. Een geprivilegieerd restant uit het verleden, maar unfair. Vanuit het gelijkheidsperspectief, dat andere uitgangspunt dat ons samenlevingsmodel zo waardevol maakt, moeten ook andere levensbeschouwingen aan bod komen. Maar er is geen enkele politicus die het opneemt voor de uitzending van het islamitische (vrijdags)gebed op zondag. Hoe zou dat komen?

Behoren die vieringen wel tot de kerntaak van een openbare omroep? We bewijzen oudere en minder mobiele mensen hiermee inderdaad een dienst, maar die dienst kan vandaag gemakkelijker, frequenter en voor meer religies aangeleverd worden via livestreaming op het internet. Desnoods wordt de meerkost door de overheid betaald – dat is het punt niet.

Anderen zeggen dat het toch interessant is te horen wat in die religies gebeurt en gezegd wordt. Maar dat is een argument voor een programma over en met levensbeschouwingen. Een goed programma met levensbeschouwelijke duiding, waarin ook open en kritisch wordt nagedacht en gedialogeerd over allerlei filosofische en levensbeschouwelijke kwesties ontbreekt nog op onze zenders. Dat hoort nochtans wel tot de kerntaak van een openbare omroep die vooral moet inzetten op informeren.

Niemand uitsluiten

En wat met het argument van de voorstanders dat er toch ook andere zaken worden uitgezonden op de radio die niet iedereen interesseren? Sport bijvoorbeeld. Daar is inderdaad disproportioneel veel aandacht voor. Het verschil is echter dat bij het uitzenden van misvieringen per definitie enkel de katholieke gelovige zich aangesproken kan weten. Anders- of niet gelovigen worden dat uur a priori uitgesloten. 

Dit is de belangrijkste reden waarom ik die uitzendingen van vieringen ongepast vind: de openbare omroep moet programma’s maken die in principe iedereen kunnen aanspreken en niet op voorhand al groepen mensen uitsluiten. Iedereen kan potentieel geïnteresseerd zijn in sport, cultuur, politiek en religie. Dus programma’s die hierover duiding geven zijn legitiem, ook al is de facto niet iedereen op dezelfde manier in die zaken geïnteresseerd. 

Als er echter een islamitische gebedsdienst wordt uitgezonden, dan richt de zender zich op voorhand al tot slechts 7 procent van de bevolking. En bij een joodse of protestantse dienst is dat nog minder. Een levensbeschouwing monopoliseert dan even de openbare omroep zonder rekening te houden met anderen.

Mijn advies is dus: schaf de uitzendingen van vieringen af, maak livestreaming mogelijk voor wie dat wenst en investeer in een diepgaand en boeiend programma over levensbeschouwing en filosofie. Iedereen gelukkig. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234