Dinsdag 22/10/2019

Opinie Jonas Hassen Khemiri

Zo overleef je in een wereld waar veel mensen willen dat je weggaat

Jonas Hassen Khemiri. Beeld Martin Stenmark

De Zweeds-Tunesische schrijver Jonas Hassen Khemiri studeerde literatuurwetenschap in Stockholm en economie in Parijs. Hij is de auteur van Een kameel zonder bult en Alles wat ik me niet herinner.

1.Sta maandagochtend op en zeg tegen jezelf dat de verkiezingsuitslag een aangename verrassing was. Vier dat de nationalisten niet 100 procent van de stemmen haalden. In het ochtendnieuws beweren populistische politici dat dit nog maar het begin is, de strijd gaat voort, we zullen nooit opgeven, niet voor elke grens een muur geworden is, niet voor elke burger beseft wie dit land heeft opgebouwd. Criminelen moeten worden gedeporteerd, de vlag moet gerespecteerd en armoede moet uitgebannen worden door de inzet van meer politie, zwaardere straffen en waterkanonnen. Wie onze eisen niet steunt, hoort hier niet thuis. 

“Wie is dat?”, vraagt je zesjarige kind. “Niemand”, antwoord je, en je zet de tv uit. “Is hij een slechterik?”, wil je driejarige weten. “Hij is een politicus”, zeg je, en je maakt ontbijt. Leg je kinderen uit dat het leven weer zijn normale gangetje gaat. Deze verkiezingen veranderen niets. Je blijft hier. Je gaat nergens naartoe. Je denkt er niet aan dat een aanzienlijk deel van de mensen die je tegenkomt in liften, op bussen, bij de kruidenier, vindt dat je iets fouts doet, gewoon door hier te bestaan.

2.Gebruik dinsdag om je ervaringen in dit land te vergeten. Wis alle keren dat een politieagent je identiteitskaart heeft opgevraagd. Vergeet alle keren dat je iemand hebt horen beweren dat de religie van je ouders een poort naar het kwaad is. Dinsdagavond geeft een vriend je een lift naar huis na de basketbaltraining, een politieauto zet zijn zwaailicht op en gebiedt je aan de kant te gaan staan. Je vriend toont zijn rijbewijs en de agent bestudeert het net iets te lang, en als hij het eindelijk teruggeeft, is het je vriend die de agent een goede avond wenst. 

Terwijl je vriend wegrijdt, vertelt hij je dat hij veel minder aan de kant wordt gezet sinds hij zijn domicilie heeft op het adres van zijn vriendin, die op een plek woont waar de appartementen duurder zijn en de levensverwachting hoger is. Er is niet zo’n groot verschil in levensverwachting tussen de wijk van je vriend en die van zijn vriendin. Niet meer dan achttien jaar. Zeg het me na: “Achttien jaar is niets.” Elk leven heeft dezelfde waarde. Het is puur toeval dat sommige moorden krantenkoppen worden en andere statistieken.

3.Wijd woensdag aan het doorbreken van hun stereotypes. Haal de best mogelijke punten. Leer elk woord in het woordenboek uit je hoofd. Perfectioneer je overtuigende glimlach, zodat je die meteen kunt bovenhalen als iemand je naam verkeerd uitspreekt, of je naam fout spelt, of je vraagt wat je naam eigenlijk betekent. Probeer niet te tellen hoeveel van je kennissen hiernaartoe gekomen zijn en van nul een nieuwe taal hebben geleerd, maar nog altijd beschouwd worden als oninzetbaar op de arbeidsmarkt vanwege een licht accent of een foutief gebruikte comparatief. 

Hou je gedeisd in restaurants als je oude vrienden zeggen dat ze een open geest hebben, maar feiten zijn feiten, en we mogen echt niet vergeten wie dit land heeft opgebouwd. Iemand zegt dat er dit weekend drie Somali’s in het openbaar zwembad waren die... Iemand anders heeft het over twee Roemeense bedelaars die... Maak er geen spel van als je vrienden zeggen dat jij anders bent. Jij bent niet zoals zij, het is niet jouw fout dat we in deze miserie zitten. Het is de schuld van de politici. Het is de schuld van de EU. Zelfs een kind ziet dat open grenzen leiden tot chaos. Bal je vuist in je broekzak, glimlach en zeg: “Ben ik het mee eens.”

4.Besteed donderdag aan het vinden van manieren om voordeel uit je achtergrond te halen. Doe mee in muziekvideo’s waarbij de advertentie expliciet vraagt om ‘etnische’ achtergronddansers. Schrijf boeken en toneelstukken waarin mensen die er als jou uitzien geromantiseerd worden en bedeeld worden met eindeloos veel geduld. Ze worden nooit boos omdat jij nooit boos wordt. Steek een stand-upoptreden in elkaar waarin je grappen vertelt over je afkomst. Steek de draak met het accent van je moeder, de harige rug van je vader, het talent van je broer om misdrijven te plegen, de zware make-up van je zus, de godsdienst van je grootmoeder. Vertel dezelfde grappen op diversiteitsconferenties van de gemeente, zonder te vloeken, maar voor drie keer zoveel geld. 

Ga naar huis naar de kinderen. Laat nooit merken dat je alweer een dag geld hebt verdiend door zoete broodjes te bakken met de heersende macht. Geef aan niemand behalve jezelf toe dat je de repressiemachine meer smeert dan dat je ertegen in opstand komt, dat wat je nam voor revolte in feite meer massage was.

5.De focus van vrijdag ligt op intense zelfhaat. Internaliseer hun stemmen. Bestudeer jezelf in de spiegel en denk na over je haar, je neus, je huidskleur, je ambities, je succes. Het is vooral belangrijk dat je kinderen die zelfhaat zien, zodat ook zij met dezelfde gedachten besmet raken. Loop door de stad en bedenk dat de nationalisten gelijk hebben als ze beweren dat een andere wereld onmogelijk is. De enige weg vooruit is achteruit. Er is niets absurds aan een systeem dat geld, boten, auto’s, schuld, appelen, neushaartrimmers en gsm’s de grenzen laat passeren, maar mensen niet.

6.Op zaterdag gebeurt er iets vreemds. Je bent op weg naar de kruidenier met je kinderen, de driejarige wil zelf stappen en de zesjarige wil op de witte lijnen stappen, dus duurt het wat langer dan gewoonlijk om de straat over te steken. Achter het stuur van een van de wachtende auto’s zit een oudere man. Hij toetert. En je gaat door het lint. Je springt op de motorkap en roept: “WAAROM PRAAT NIEMAND OVER WIE DIT LAND HEEFT GEBOUWD?! Onze ouders kwamen naar hier met de bus uit Marokko om jouw vrachtwagens te bouwen, ze gaven academische carrières in Chili op om jouw vloer te vegen, ze kwamen uit Polen om de prijzen voor jouw badkamerverbouwingen naar omlaag te halen, ze vluchtten weg van jouw oorlog in Irak om shifts van achttien uur in jouw tabakswinkels te kloppen, ze schreven kritische artikels over het regime in Eritrea, ze waren automonteurs in Soedan, ze waren landmeters in Indonesië, kappers in Oekraïne, verpleegkundigen in Koerdistan, barmannen in Tunesië, ze lieten alles achter om naar hier te komen en met jouw taxi’s te rijden, voor jouw ouderen te zorgen, jouw ruiten te wassen; ze hebben hun rug naar de vaantjes geholpen, diabetes gekregen, depressies geleden, en nu heb jij het lef om...” 

(Je kunt maar een fractie van dat alles zeggen omdat twee securityagenten je van de motorkap trekken (maar je hebt nog tijd om de voorruit in te stampen en een van de ruitenwissers af te breken (en net voor ze je op de grond duwen vang je een glimp op van het gezicht van je kinderen (ze zien er doodsbang uit (maar ook een beetje trots))))).

7.Zondag pak je je koffers en maak je je klaar om te vertrekken. Je kunt hier niet langer blijven, dit land wordt gegijzeld door boze krachten en het is beter voor de kinderen om nu te gaan. Voor het te laat is. Je bent al op de luchthaven tegen de tijd dat je beseft dat je een vergissing begaat. Omdat je kinderen nergens anders naartoe willen. Ze hebben geen ergens anders. Jij hebt geen ergens anders. Je gaat naar huis en bereidt je voor op een nieuwe week.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234