Maandag 25/10/2021

Opinie

Zijn wij goede stedenbouwers? Of is het spijzen van de stadskas belangrijker?

Pascal De Decker. Beeld RV
Pascal De Decker.Beeld RV

Pascal De Decker is hoofddocent aan de faculteit architectuur van de KU Leuven.

Grote vastgoedprojecten en de politiek, het lijkt altijd wel wat. De helft van de Vlamingen heeft weinig tot geen vertrouwen in de vastgoedwereld, zo rapporteerde Trends (17/11/2016) een jaar geleden. En de politiek ligt evenmin in de bovenste schuif van de vertrouwenskast. Als beide gaan samenspelen, dan duikt het vertrouwen helemaal de dieperik in. De vastgoedsector torst, zo stelt Trends, dan ook een loodzware erfenis mee. Sinds in de loop van de jaren 1960 en 1970 het duo Charly De Pauw (vastgoed) en Paul Vanden Boeynants (politiek) de gruwel aan de Brusselse Noordwijk planden en (half) realiseerden, lijkt het nog moeilijk goed te komen.

Of de tijden veranderd zijn, valt niet echt te achterhalen. Feit is dat er bij grootschalige stedelijke vastgoedprojecten om de haverklap verzuchtingen over collusies tussen bouwpromotoren en politici opduiken. In een niet zo ver verleden was er in Gent de Optima-kwestie. Nog dit jaar was er in Hasselt veel te doen over een toren, die men exclusief voor jonge mensen wilde voorbehouden. En nu is er de Cola Zero te veel in het sterrenrestaurant 't Fornuis in Antwerpen. Vaak is er veel rook, maar even vaak is er weinig vuur. In elk geval zorgen de verdachtmakingen voor heel veel theater in de media.

Wat jammer is, is dat de vele grootschalige projecten die in onze steden worden neergepoot slechts de media halen als er mogelijk gesjoemel in het spel is. Zelden wordt de vraag gesteld of die projecten ook goede projecten zijn. Maken ze de stad beter? Aan welke behoeften willen ze beantwoorden? Wat is het grote plan dat de appartementsbouw onderbouwt? Zijn deze betaalbaar? Wat zijn de mobiliteitseffecten? Zal de vrijetijdsinfrastructuur kunnen volgen? En de scholen? Hoe zit het met het broodnodige groen?

Inwisselbaar

Er wordt overal volop gebouwd, genre appartementen dertien in een dozijn. Onderling inwisselbaar. Steden en gemeenten lijken er tevreden mee te zijn. Als er maar gebouwd wordt. Compact! Lees: zo veel mogelijk op een plek. Met leefbaarheid en duurzaamheid als modieuze dure woorden. Wel worden twee kassen gespijsd. Die van de promotoren. Uiteraard. En ook die van de stad, via de onroerende voorheffing en de belasting op de inkomens van de bewoners.

Het spijzen van de stadskas – en vermoedelijk ook het veranderen van het kiespubliek door het aantrekken van een bepaald type bewonersgroep – zouden weleens een belangrijkere doelstelling kunnen zijn dan het maken van een goede stad. Alle steden willen meer kinderen in hun stad. Wat bouwen ze? Appartementen. Te kleine, want anders zijn ze niet betaalbaar. Wat doen ze? Ze bouwen lege plekken vol en nemen (potentiële) speelruimtes weg. Een quickscan van recent gebouwde projecten leert ook dat de inrichting in en rond de bouwprojecten zelden kindvriendelijk is. Integendeel. Voetballen kan er niet, fietsen nauwelijks. Het lijkt wel of men wil beletten dat kinderen buiten spelen. Ze maken immers lawaai en stoten de welstellende tweeverdienende klanten af.

Alle steden zetten betaalbaar wonen op de politieke agenda. Zijn die appartementen dat? Ja, want ze worden gekocht. Door wie? Weten we niet. Wonen de kopers er zelf? Weten we niet. Zijn ze betaalbaar voor de eigen inwoners van de stad, voor de vele etnisch diverse jongeren die straks zelfstandig of in gezinsverband gaan wonen? Geen idee. Vermoedelijk niet. Het lijkt wel veel op een door de overheid aangestuurde gentrificatie.

Vragen over de impact

Zijn die appartementen aangepast aan de (toekomstige) noden van de stad? Ons land vergrijst in een hoog tempo. Steden willen de 'verkavelingvlaming' terughalen. Die heeft immers behoorlijk wat te spenderen. Maar zijn de appartementen aangepast aan het ouder worden? Zijn er drempels die bewegen met een wandelstok of looprek onmogelijk maken? Zijn de liften groot genoeg? De deuren breed genoeg? Kan een rolstoel draaien in de badkamer? Zitten de stopcontacten op een bereikbare plek? Meer dan waarschijnlijk niet. Willen we het wel weten? Er is in elk geval geen (wetenschappelijke) monitoring, noch opvolging van de effecten op de kwaliteit van de steden.

Het uitschenken van de Cola Zero in een sterrenrestaurant mag niet zomaar weggezet worden (noch op ethisch, noch op culinair-esthetisch vlak) en eventuele collusies moeten boven water worden gebracht. Er dienen over vele vastgoedprojecten echter ook vragen gesteld te worden over de langetermijnimpact en hun impact op de leefkwaliteit van de mensen van de stad.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234