Vrijdag 22/11/2019

Opinie

Zijn we klaar voor de volgende financiële crisis ?

Ex-voorzitter van de Amerikaanse Federal Reserve Ben Bernanke. Beeld AFP

Ben Bernanke is een gewezen voorzitter van de Amerikaanse Federal Reserve. Timothy Geithner en Hank Paulson zijn voormalige ministers van Financiën van de Verenigde Staten.

Tien jaar geleden bracht een klassieke financiële paniek, het gevaarlijkste type financiële crisis, de wereldeconomie op de rand van de afgrond. In een financiële paniek verliezen de beleggers hun vertrouwen in elke vorm van krediet.

De kiemen van de paniek waren in de loop van tientallen jaren gezaaid, naarmate het Amerikaanse systeem de na de Grote Depressie ingevoerde regulering ontgroeide.

Het grootste gevaar school in de biljoenen dollars risicokrediet met een onverzekerde financiering op korte termijn. Dat krediet maakte het financiële systeem kwetsbaar voor paniekaanvallen – niet van de gewone man met geld op de bank, zoals in de jaren 1930, maar van de pensioenfondsen, de levensverzekeringsmaatschappijen en andere grote beleggers.

Ook de onderliggende prestaties van de ruimere economie waren in de aanloop naar de crisis zorgwekkend. De productiviteit groeide traag, de lonen stagneerden en de werkloosheid nam toe. Dat zette de gezinsinkomens onder druk, terwijl de ongelijkheid steeg en de opwaartse sociale mobiliteit vastliep. Het verlangen om een relatieve levensstandaard op peil te houden, speelde zeker mee in de sterke groei van de schulden van de huishoudens voor de crisis.

Timothy Geithner, voormalige VS-minister van Financiën. Beeld Reuters

Ontoereikend

Hoewel wij en andere financiële regulators de crisis niet hadden voorzien, grepen wij agressief in om ze een halt toe te roepen. Als ultieme kredietverschaffer, de traditionele rol van een centrale bank, verstrekte de Federal Reserve grote hoeveelheden kortlopende leningen aan financiële instellingen die door een bankrun werden getroffen. We verlaagden de rentevoeten tot bijna nul. Het ministerie van Financiën nam de hypotheekreuzen Fannie Mae en Freddie Mac onder zijn voogdij en werkte samen met de Fed om de ondergang van grote, voor het systeem belangrijke financiële ondernemingen te voorkomen. De Federal Deposit Insurance Corporation garandeerde de bankschulden en beschermde de spaarders.

Maar de macht van de regulators op zich bleek ontoereikend. Dankzij het optreden van het Congres konden twee presidenten, een Republikein en een Democraat, samen met de regulators een ineenstorting van het financiële systeem en een herhaling van de Grote Depressie vermijden. De belangrijkste maatregel van het Congres was het verstrekken van kapitaal aan de banken, zodat de kredietstromen weer normaal konden functioneren. Het Congres steunde ook de woning- en de hypotheekmarkten en stemde in met een krachtige fiscale prikkel.

Afzwakken

Midden 2009 begon de economie weer te groeien en vloeiden de fondsen die het Congres had uitgetrokken terug naar de staat, met een forse winst voor de belastingbetalers. De beleidsvormers hadden natuurlijk ook fouten gemaakt, maar vergeleken met de meeste andere landen begon het herstel van de VS na 2008 sneller, was het sneller voltooid en had het een gezondere basis.

Zijn we klaar voor de volgende crisis? In sommige opzichten wel. De hervormingen van de financiële regulering hebben het systeem veerkrachtiger gemaakt en het risico op een crisis verkleind. De banken en andere financiële instellingen zijn financieel sterker en de leemten in het toezicht door de regulators zijn grotendeels verholpen. De regulators letten nu beter op systemische risico’s. Onze grootste zorg is dat al die veiligheidsmaatregelen geleidelijk aan zullen worden afgezwakt, zodat delen van het financiële systeem die nu door de regulering in toom worden gehouden weer risico’s zullen nemen.

© The New York Times

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234