Maandag 05/12/2022
Alain Gerlache. Beeld DM
Alain Gerlache.Beeld DM

ColumnAlain Gerlache

Zijn de politieke partijen de laatste die zullen begrijpen dat de wereld veranderd is?

Alain Gerlache overschouwt de politieke actualiteit. Zijn column verschijnt op maandag.

Redactie

Hoogstwaarschijnlijk wordt Liz Truss vandaag de nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk, de derde vrouw in die functie. Om haar rivaal Rishi Sunak te verslaan, heeft ze niet geaarzeld om zich als een kopie van Margaret Thatcher voor te stellen, haar illustere voorgangster die van 1979 tot 1990 het land met ijzeren hand bestuurde. Die aanpak hielp haar bij de 160.000 leden van de Conservatieve Partij, van wie 40 procent ouder dan 65 is. Na dertig jaar werkt de nostalgiepolitiek nog steeds. Terwijl een rapport van het IMF zegt dat de energiecrisis in West-Europa de Britse huishoudens het zwaarst treft (The Guardian 1/9) en de temperatuur in Londen deze zomer voor het eerst de 40°C bereikte, heeft Liz Truss een oplossing voor de plagen van Groot-Brittannië: de belastingen verlagen. Dat valt natuurlijk in de smaak bij de leden van haar partij, die inkomens ver boven het nationale gemiddelde hebben. Miljoenen andere Britten blijven sceptisch.

Scepticisme zien we ook bij ons. Het Overlegcomité van vorige week moest tonen dat alle regeringen van het land beseffen hoe moeilijk de bevolking het heeft en dat ze haar samen willen helpen. Door de geringe omvang van de genomen maatregelen en de polemieken rond de vergadering, heeft het comité het averechtse resultaat bereikt. Die mislukking is geen goed nieuws voor Vivaldi. Wie hoopte dat de vakantie de spanningen tussen de coalitiepartners zou doen afnemen, komt bedrogen uit. Nog voor het politieke jaar van start ging, werd er weer volop gescholden, vooral tussen de Franstalige partners van de meerderheid. Toch gaat bijna iedereen ervan uit dat het zo tot in 2024 zal blijven duren, omdat iedereen wil vermijden dat er nieuwe verkiezingen komen. Toch zal vroeg of laat de vraag moeten gesteld worden of het gedrag van de meerderheidspartijen de geloofwaardigheid van de instellingen en het vertrouwen van de burgers in het democratische systeem niet ondermijnt.

Deze aanhoudende spanningen worden gezien als een gevolg van de concurrentie tussen de partijen en de persoonlijke rivaliteiten. Maar het wordt steeds duidelijker dat die verklaring onvolledig is. In Frankrijk omschreef president Macron bij het begin van het politieke jaar in de ministerraad de huidige situatie als “een grote omslag of een grote omwenteling”. Hij doelde daarmee op zowel de omvang van de veranderingen die we meemaken als onze perceptie ervan. Ze brengen de zekerheden en de meningen op alle maatschappelijke niveaus aan het wankelen, zoals blijkt uit de recente stellingname van een econoom, Bruno Colmant, een boegbeeld van het liberalisme in het zuiden van het land, die onder meer voorzitter is geweest van de beurs van Brussel, CEO van de bank Degroof Petercam en kabinetschef van Didier Reynders toen die minister van Financiën was. In een opgemerkt opiniestuk met de kop ‘Le capitalisme néolibéral n’est plus compatible avec le défi climatique’ (‘Het neoliberale kapitalisme is niet meer verenigbaar met de uitdagingen van het klimaat’, La Libre 7/8) stelt hij: “We kunnen de economie en de ecologie niet langer los zien van elkaar, wat ik lang ten onrechte heb gedacht, want de zucht naar verrijking leidt tot roofbouw op de natuur”. Hij vindt dat de ecologie nu centraal moet staan in de economie, wat onder meer een versterking van de rol van de staat en van de planning vereist.

Dat soort debatten hebben we vandaag ook in de politiek nodig. Er is nood aan een nieuw beleid in naam van het algemeen belang, in plaats van de dagelijkse politieke scheldpartijen. Als het zo moeilijk is, is het ook omdat de partijen van dit land, die in de 19de of het midden van de 20ste eeuw ontstaan zijn, vastzitten in hun ideologie, hun geschiedenis en hun referentiekader. Om nog te zwijgen van hun structuren en hun financiële middelen, die ze hebben omgevormd in firma’s die niet meer durven innoveren, uit angst hun electorale marktaandeel te verliezen. In crisistijd moeten de partijen, hun leiders en hun leden, in staat zijn om zichzelf in vraag te stellen en nieuwe allianties aan te knopen die noodzakelijk zijn om de uitdagingen aan te pakken. De recepten uit het verleden halen, zoals de Britse conservatieven doen, heeft geen zin. Wat zei Margaret Thatcher nu ook weer over klimaatopwarming?

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234