Zondag 15/12/2019
Ann De Craemer. Beeld Bob Van Mol

#WoordVanDeWeek

Zet uit die smartphone, bouw af die slaappillen, en word een librocubiculturo

Elke week kiest onze taalcolumniste Ann De Craemer het #WoordVanDeWeek. Dat kan een actueel woord zijn, een hip nieuw woord, een woord dat een snaar raakt, een totaal vergeten woord of een woord dat allang had moeten bestaan. Deze week: librocubiculturo.

In de Dikke Van Dale van drie jaar geleden staan 241.588 woorden. Vandaag zitten we in het online woordenboek al aan ruim 245.000 woorden en 343.000 betekenissen.

Toch heeft het Nederlands niet voor alles een woord. Het is een van mijn favoriete taalkundige bezigheden – als u me nu een taalnerd noemt, zal ik dat compliment in dank aanvaarden  om woorden te verzamelen die een gemoedstoestand, situatie of kenmerk aanduiden dat voor iedereen herkenbaar is, maar waarvoor onze taal geen eigen woord heeft en alleen een omschrijving ons kan helpen. Telkens als ik zo’n woord tegenkom, belandt het in een notitieboekje. Een greep uit de lijst:

Ruinenlust (Duits): het genot van het kijken naar oude, vervallen gebouwen of ruïnes

iktsuarpok (Inuit): het gevoel van verwachting dat je hebt wanneer je op iemand wacht en naar buiten kijkt

gökotta (Zweeds): 's morgens vroeg opstaan om de vogels te horen zingen

gattara (Italiaans): een eenzame oude vrouw die zich met katten bezighoudt

Omdat ik werk aan een essay over de troost van het lezen, kwam ik op internet dit Japanse woord tegen: ‘tsundoku’. Of: boeken kopen en die niet lezen; ongelezen boeken die zich opstapelen op planken, op de vloer op of nachtkastjes.

Hoe herkenbaar voor boekenliefhebbers: je kunt geen boekenwinkel binnengaan zonder je eraan te bezondigen met een aankoop thuis te komen, hoewel je weet dat je al die boeken misschien niet zult lezen. Maar is dat wel een zonde? Welnee. Ik heb ook ongelezen stapels, zowel in als naast de boekenkast als op mijn nachtkastje, maar voel me niet schuldig als ik ernaar kijk. Integendeel: ze houden net de belofte in van ongelezen zinnen die op me wachten. Of ik ze ooit allemaal lees, dat weet ik niet, maar ze bieden hoop op schoonheid.

Die zinnen lees ik het liefst ’s avonds in bed, wanneer de stilte mij als een tweede deken toedekt, en ook de woorden uit mijn boek dat doen. Voor iemand die ’s avonds in bed leest kwam ik tijdens de research voor mijn essay een ander prachtig woord tegen: het Engelse ‘librocubicultarist’. Het staat niet in de Oxford Dictionary maar is wel een soort literair slang om mensen te omschrijven die graag in bed lezen. Het woord is afkomstig van het Latijn voor boek, ‘liber’, en slaapkamer, ‘cubiculum’. Gezien ik ontzettend veel mensen ken die het liefst in bed lezen, wil ik een Nederlandse vertaling van het woord invoeren: een ‘librocubiculturo’. Het wordt even oefenen om het correct uit te spreken, maar het lukt u wel.

Lezen in bed: dokters zouden het moeten voorschrijven als middel om tot rust te komen. Minister van Volksgezondheid Maggie De Block is zopas gestart met haar campagne tegen overmatig gebruik van slaap- en kalmeermiddelen. Spijtig dat in de folder die daarover verspreid wordt niets staat over de heilzaamheid van lezen net voor het slapengaan. ‘Unplug!’, lees ik in de folder. ‘Vermijd het gebruik van digitale toestellen vanaf één tot anderhalf uur voor het slapengaan.’

Daar had het ministerie meteen een alternatief moeten aan toevoegen: lees eens een boek! Ik ken geen activiteit die zozeer de ruis van de voorbije dag kan wegfilteren. Misschien komt het omdat wie leest niet alleen zijn eigen leven leidt, maar ook dat van de personages in het verhaal, en je van die vermenigvuldigde identiteiten zo zalig moe wordt. Dus: zet uit die smartphone; bouw af die slaappillen, en word een librocubiculturo.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234