Vrijdag 06/12/2019
Hugo Camps. Beeld Stephan Vanfleteren

Tegenwind

Ze zijn er nog steeds, de vetpotten van de democratie

Dissidentie mag ook. Onder die vlag vaart Hugo Camps elke donderdag.

Ze zijn er nog steeds, de vetpotten van de democratie. Intercommunales en allerlei adviesorganen, zelfs een openbare holding zijn ideale vangnetten om lokale mandatarissen en partijtijgers te compenseren voor een gemiste sjerp of schepenambt. Soms zijn ze er ook voor de knowhow, maar dat is een minderheid. Altijd weer zie je dat randfiguren een democratie doen ontsporen.

In Wallonië is veel ophef ontstaan rond de Luikse intercommunale Publifin, die een twintigtal lokale mandatarissen royaal verloonde voor adviesraden waar ze niet eens altijd aanwezig waren. De vicekabinetschef van Waals minister Lokale Besturen Paul Furlan (PS) moest ontslag nemen, en de minister zelf wordt geadviseerd hetzelfde te doen. De gunstelingen zouden tot 2.800 euro per maand hebben opgestreken in de vorm van zitpenningen. Andermaal is de PS van Elio Di Rupo betrokken in een schandaal. Al smulden ook mandatarissen van cdH en MR dapper mee van de snoepjes.

De superholding Publifin, die toeziet op een telecombedrijf, een reeks mediabedrijven en netwerkbeheerder Rosa, kwam als het vroegere Tecteo reeds in aanmerking voor verdenkingen van belangenvermenging. De Luikse PS is altijd een staat in de staat geweest.

Intercommunales en aanverwante broederschappen zijn een gezwel van de lokale democratie. Ze functioneren als pakhuizen voor troostprijzen, en transparantie is er uiterst relatief. Sommige mandatarissen stapelen de cumuls op tot een dubbel salaris. Volgestouwd met partijpolitieke gunstelingen hoeven deze adviesraden niet te vrezen voor een heksenjacht. Het systeem ‘ons kent ons’ is behoorlijk waterdicht. Tot een klokkenluider opstaat die spijt en schuld bekent.

Ik hoor de kritiek in de Vlaamse onderbuik al aanzwellen: het is weer Wallonië, het is weer de PS, het is weer affairisme als schandaal. Vergeten wordt dat Vlaamse lokale besturen ook zwanger zijn van intercommunales en dubieuze adviesorganen. Voorlopig zonder schandaal, maar qua transparantie ziet het in Vlaamse gemeenten even zwart als in Waalse. Met deze nuance dat in Wallonië alles wat het cachet overheid draagt, bij voorbaat wordt vereerd. Er zit meer mystiek achter het begrip overheid dan in Vlaanderen. De legitimiteit is quasi onbetwist.

Ook in Vlaanderen opereren intercommunales in het halfduister, met bestuurders die niet staan te dringen om hun werkzaamheden toe te lichten. Ik wil niet zeggen dat het een kaste van postjespakkers is, maar er zitten wel behoorlijk wat beroepscumulards in het pluche, inclusief burgemeesters en schepenen. De vraag of het systeem nog van deze tijd is, wordt zelden gesteld. In ieder geval is het toezicht op intercommunales te weinig structureel en niet erg fanatiek.

Meer dan in het parlement heb je met de gemeentelijke democratie nog de roes van de meerderheid. Een gevoel van onschendbaarheid in het bekleden van publieke mandaten. Er hangt altijd wel iets van scandalitis in dorp en stad.

Oosterweel is als proces van besluitvorming nooit helemaal uit het labyrint getreden. Een jungle van studies en rapporten werd ingezet om de belastingbetaler te masseren, maar het bleven Chinese schermen. Veel licht werd niet in de tunnel geworpen. Openbare werken worden door parlementen, regeringen en gemeentebesturen het liefst uitgedragen als silhouetten. Tot de betonmolen draait.

Schandalen als dat van Publifin stijgen boven miserabel gescharrel uit. Ze zetten het hele politieke apparaat neer als een bende graaiers. Het ontslag van een minister wordt dan een doekje voor het bloeden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234