Woensdag 15/07/2020

OpinieWouter Beke

Wouter Beke: ‘De burgers die respect tonen voor elkaar zijn ook helden’

Minister Wouter Beke.Beeld Bas Bogaerts

Wouter Beke (CD&V) is minister van Welzijn, Volksgezondheid, Gezin en Armoedebestrijding.

Je weet dat je Googleaccount ingesteld staat op zoekradius Vlaanderen als je de woorden ‘burgerlijke gehoorzaamheid’ intikt. Dan krijg je meteen als resultaat: ‘bedoelde je: burgerlijke ongehoorzaamheid’? Burgerlijke ongehoorzaamheid: het roept meteen romantische beelden op van iconen als Gandhi of Martin Luther King, die lak hadden aan de regels en het overtreden ervan als symbool van hun verzet uitriepen. Ook onze eigen Vlaamse cultuur is doordrongen van die rebelse geest. We waarschuwen elkaar voor flitscamera’s, vragen bij een verbouwing om een stukje in cash, kijken ’s nachts of er politie in de buurt is om snel door het rode licht te fietsen.

En het lijkt wel alsof we vanuit die logica ook telkens de maatregelen van de veiligheidsraad onder de loep nemen. Althans, dat gevoel krijg ik als ik Twitter of de kranten lees. Alsof mensen naar de persconferentie luisteren om daarna meteen de mazen in het net te vinden. Alsof elk regeltje waaraan een draadje los hangt, volledig ontrafeld zal worden tot er niets van overblijft. Alsof mensen niet beseffen waarom deze maatregelen belangrijk zijn. Het lijkt wel of de geest van Lenin rondwaart in de wandelgangen: ‘vertrouwen is goed, controle is beter’.

En natuurlijk, je hoort ze wel, de opmerkingen. ‘Vier mensen? Dat zullen ze nooit kunnen controleren’. ‘Als ze ons tegenhouden, heb ik al een excuus klaar’. Ik denk dat we dat allemaal al wel eens gedacht hebben. Maar in de praktijk zijn de foertzeggers in de minderheid. Want misschien wel voor het eerst beseft Vlaming dat het in zijn eigen belang is om het algemeen belang te dienen. Nooit eerder was het fragiele evenwicht tussen vrijheid en verantwoordelijkheid, en de gevolgen als dit al dan niet aanvaard wordt, zo fysiek tastbaar. Getuige daarvan de cijfers rond nieuwe besmettingen, die al een hele tijd in dalende lijn zitten. Met dank aan de burgerlijke gehoorzaamheid.

Ik begrijp dat mensen zich bij nieuwe aankondigingen soms vragen stellen. Want ja, sommige regels zijn voor interpretatie vatbaar. En nee, je kan ze niet altijd controleren. Ze zijn fragiel en krachtig tegelijk. Omdat ze beroep doen op onze burgerzin en ons gezond verstand. Dat maakt ze makkelijk voor misbruik, maar wanneer gedragen ook duurzaam en sterk. Met deze regels toont de overheid bovendien aan dat ze de burger hoog inschat. Als mensen die in staat zijn zich te gedragen als goede huisvaders: ‘zorgvuldige’ en ‘vooruitziende’ personen. Die zelf nadenken over de gevolgen van hun handelen, en op basis daarvan een inschatting maken. En dat doen ze goed.

Wat is het alternatief voor dit model? Ofwel een complete vrijheid, waarin het virus ontploft en de meest kwetsbare mensen als eerste sneuvelen. Ofwel een totale controle, met zware straffen en rigide regels die geen enkele ruimte laten voor gezond verstand. Dat eerste zou de dood van velen betekenen. Dat tweede het morele failliet van onze democratische waarden. Want de essentie van onze samenleving is precies dat we veel vrijheid hebben, maar dat die nooit absoluut is. Naast je eigen vrijheid draag je als mens ook nog een verantwoordelijkheid. Tegenover jezelf, tegenover de ander, en tegenover de gemeenschap. Onze vrijheid is een vrijheid in verantwoordelijkheid.

De eerste helden vandaag, zijn de mensen in de zorg. Maar op de tweede rij staan alle burgers die respect tonen voor elkaar, door het simpelste en tegelijk moeilijkste te doen. Namelijk op onze tanden bijten en de richtlijnen volgen. Of zoals Bob Dylan het zo mooi verwoordde: A hero is someone who understands the responsibility that comes with his freedom. De dag dat we voor het eerst om 20u buiten stonden te applaudisseren in plaats van de televisie aan te zetten voor Familie of Thuis, werd de verandering ingezet. Ik ben dan ook voorzichtig hoopvol voor de tijd die hierna komt, als we van ons eigenbelang naar het gemeenschapsbelang evolueren. Scepticisme is goed, vertrouwen is beter.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234