Donderdag 20/01/2022
Vincent Stuer. Beeld DM
Vincent Stuer.Beeld DM

ColumnVincent Stuer

Woke is al lang een karikatuur van zichzelf, maar ook niet meer dan dat

Vincent Stuer is schrijver en werkt in het Europees Parlement. Hij schrijft in eigen naam. Stuer is de auteur van Hoogmoed – Van Verdinaso tot verzet.

Vincent Stuer

Ik heb geen last van woke. Natuurlijk zijn er een paar favoriete scheldwoorden die ik in gezelschap van mijn puberdochters achterwege laat, platen die achteraan in de kast blijven als er bezoek komt, auteurs en acteurs die ik met andere ogen zie nu ik hun persoonlijk verhaal ken. Uiteraard erger ik me wel eens aan het overspannen rechtvaardigheidsgevoel van enkele publieke stemmen. Ze doen me denken aan Stan uit Monty Python’s Life of Brian, die maar blijft drammen dat hij recht heeft op een baby, ook al zal hij die nooit kunnen krijgen. (“Symbolisch voor onze strijd tegen onderdrukking!”, geeft een woke medestrijder toe, waarop John Cleese: “Symbolisch voor zijn strijd tegen de werkelijkheid, zal je bedoelen.”) Maar of ik me beperkt, zelfs bedreigd voel in mijn sociale, professionele of intellectuele leven? Geen minuut.

Het zal aan mij liggen. Want hoeveel erger is het gesteld met een vrije geest als Mia Doornaert, wier cruise door Portugal helemaal om zeep was bij het besef dat het ‘ontzag’ voor de voortrekkers van het kolonialisme verdwenen is en schoolkinderen uit “collectief ‘wit’ schuldgevoel” niet meer varen met Magellaan (De Standaard, 2/9). Of een Bart De Wever (N-VA) die, aan zijn Twitter-tijdlijn te zien, aan geen van zijn drie jobs toekomt omdat er telkens wel weer ergens in het noordwesten van Zuidoost-Canada een school een boek verboden heeft of Latijn wil afschaffen. Of een Sammy Mahdi (CD&V), die zich in Dag Allemaal luidop afvraagt: “Wie mag straks nog beginnen bij het schaken, zwart of wit? Het gaat ver, hè.”

Valse analogie

Woke is al lang een karikatuur van zichzelf, maar ook niet meer dan dat. We hebben heus geen schroom om over ons koloniale verleden te spreken. Het levert de jongste jaren enkele van de beste en best verkochte boeken op, van David Van Reybroucks prachtige Congo en Revolusi tot mijn favoriet William Dalrymple, die het ene na het andere meesterwerk schrijft over Brits koloniaal Indië. Met zowel zin voor avontuur als voor historische nuance, zonder de minste wokeness maar ook — toegegeven — zonder ‘ontzag’, want kritiekloze bewondering voor machthebbers is nooit een teken van wijsheid geweest. Hetzelfde geldt voor racisme, slavernij of de islam. De zelfverklaarde monddood gemaakten, zitten dagelijks in alle media. Het echte debat woedt intussen volop, zonder taboes, en terecht.

Ik heb er geen enkel probleem mee als Mia Doornaert dat verhaal desondanks om de andere dag op De afspraak mag brengen. Het helpt haar de lange weekavonden door, het helpt de VRT allerlei quota te halen, en er zit een knop op mijn tv waarmee ik mezelf uit de miserie kan helpen.

Iets anders wordt het als politici dat riedeltje ernstig gaan nemen. Politiek gaat om het aansturen en bijsturen van macht. Hun inzicht in de bestaande machtsverhoudingen en hoe die te wijzigen doét ertoe. Als zij ervoor kiezen hun aandacht te richten op ingebeelde vijanden, als ze geïmporteerde anekdotiek tot een existentieel probleem uitroepen, is dat veelbetekenend.

Voor De Wever is het een gerichte zoektocht naar valse analogie, waarbij Anuna De Wever een even ernstige bedreiging vormt als Dries Van Langenhove en hijzelf dus rustig de kerk in het midden mag houden. Voor Mahdi is het een poging om — evenzeer strategisch grootmeester als zijn voorganger — staatssecretaris voor rechtse recuperatie te worden.

Het is altijd opletten met mensen die tegen karikaturen vechten, zeker als ze macht hebben.

Macht vraagt om gezag

Want achter die karikatuur zitten terechte vragen.

Wij zijn immers zelf erfgenamen van een ‘wakker’ verleden — van Ons Volk Ontwaakt, de voorloper van de krant waarin Doornaert haar ding doet, tot de Drie Kraaiende Hanen die een eeuw geleden de Vlaamse beweging aanvoerden om hun volk ‘wakker te maken’. Elke emanciperende beweging begint met menselijke onvrede, om van daaruit te gaan inzien dat er fundamentelere machtsverhoudingen op het spel staan, waarna ook de officiële geschiedenis met nieuwe ogen herbekeken wordt. Alle politieke verandering begint met brute symboliek, waarbij letterlijke en figuurlijke monumenten sneuvelen, en stopt als ontzag voor machthebbers de overhand haalt.

Woke, voor zover het er echt toe doet, roept vragen op die een antwoord verdienen. Wie zijn macht (‘of haar macht!’, zou Stan toevoegen) niet ter discussie laat stellen of het gezag mist haar te legitimeren, heeft inderdaad veel om wakker van te liggen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234