Maandag 25/05/2020
Carl DevosBeeld DM

ColumnCarl Devos

Wilmès II is bedrog. Achter de schermen zijn de commentaren vernietigend

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos. Dit is een volledig geactualiseerde versie van zijn column die vandaag in de krant verscheen.

Voor de PS en MR is de coronacrisis geen reden voor een noodregering. Liever geen regering dan een met N-VA. De MR wou geen mandaten lossen, de PS was intern te verdeeld om met N-VA te besturen en behield in afwijzing de eenheid. Als corona, en al wat dit met zich meebrengt, er niet in slaagt om ons uit lopende zaken te bevrijden, wat dan wel? Perfecter dan dit wordt de storm niet. Of er moest nog een vluchtelingencrisis bovenop komen.

De formatie staat nu wellicht zes maanden stil, want er is een ‘echte’ regering. Een nieuw wereldrecord formeren komt daardoor in zicht: op 18 november breken we het record na de verkiezingen van 2010.

Cynischer kan politiek haast niet zijn. Al drie decennia volg ik de Wetstraat van dichtbij, de helft daarvan vanuit de kleinere van de concentrische cirkels aldaar. Zo erg als nu was het nooit. Vergeleken met de huidige was de formatie van 2010 een inhoudelijk festijn. Ondertussen zijn de argumenten ver afgedreven. Om te maskeren dat men liever niet dan met N-VA bestuurt, klonk dat lopende zaken beter is dan een regering om een crisis als deze te beheren. De wereld op zijn kop: er is geen regering nodig om een crisis aan te pakken, tijdens een crisis moet net vermeden worden er een te maken. Wat een zot en uitgeleefd land.

Premier Wilmès moet een regering ‘formeren’ die er geen is. Er komt geen echt regeerakkoord, geen verdeling van de mandaten. Hoewel alle partijen behalve de radicale – al valt dat nog te bezien – deze regering steunen, is het geen regering van nationale eenheid, maar van nationale verdeeldheid. De vorming van deze noodregering moet de diepe verdeeldheid in deze crisistijden maskeren. Wilmès II is bedrog. Niemand kan het on the record bevestigen – het volk heeft in deze crisis alleen hoop en optimisme nodig – maar achter de schermen zijn de commentaren vernietigend.

Lopende zaken wordt kunstmatig gestopt door de vorming van Wilmès II, die een noodregering met uitgebreide bevoegdheden (‘volmachten’) is, maar tegelijk enkel bevoegd is voor coronabestrijding. Ze krijgt de steun van tien partijen, waarvan er maar drie in de regering willen of mogen. Men zou fractieleiders of voorzitters op de kern willen uitnodigen, wat een bijzonder bizar idee is: niet-regeringsleden op een kernkabinet? Die steun van de overige zeven, die ergens in het niemandsland tussen meerderheid en oppositie hangen, bestaat uit een groene knop tijdens de vertrouwensstemming en het goedkeuren van volmachten. Dat laatste valt te verdedigen, zeker als het parlement niet meer kan vergaderen, omdat het aan snelheid wint. Maar het is tegelijk heel handig: er wordt getoond hoe doortastend het bestuur wel is. En men verhindert dat die tien partijen, bij elke vraag aan het parlement, hun verdeeldheid moeten tonen. In crisistijden moet men creatief zijn, maar er zijn grenzen aan het ombuigen van de waarheid.

Ondertussen staat overal te lezen hoe deze bizarre, absurde constructie tot stand is gekomen. Omdat PS, MR en de groenen niet met N-VA in een regering wilden. Ze pakten de andere Vlaamse partijen op snelheid en namen CD&V maar ook Open Vld in de tang. Deze noodoplossing haalt de druk op korte termijn van de ketel. Maar het is van geen kanten een duurzame oplossing. Meer nog, het bijzonder cynisch tafereel van gisteren laat diepe sporen na. Dit verraad zal nog lang nazinderen en op de langere termijn de formatie van een echte regering bemoeilijken. De coronacrisis heeft een schijnregering opgeleverd, maar een fundamentele oplossing enkel moeilijker gemaakt. Terwijl net die crisis tot die fundamentele oplossing kon leiden.

Er zijn inderdaad ook redenen om in deze crisistijden niet te veel tijd met formeren en dus het vormen van een volwaardige regering te verliezen. Maar een kleine driehonderd dagen na de verkiezingen lag er al veel klaar. Er zijn al veel nota’s gemaakt, er is al heel veel gepraat. Bovendien kon lopende zaken gewoon verder lopen tot er witte rook was. Maar gisteren klonk plots dat lopende zaken belangrijker was, dat de instellingen perfect dienden. Bizar, want enkele uren later was lopende zaken alweer weg en kwam er een onvolwaardige volwaardige regering. Bovendien werd dat vals argument, dat er voor een noodregering geen tijd was, pas gisteren uitgevonden, na ruim 72 uur onderhandelen. En nadat de twee koninklijke onderhandelaars al weken aan een noodregering werkten. Er is danig wat afgelogen gisteren. En vandaag.

Plots is Wilmès zo cruciaal dat haar vervangen corona erger maakt. De Zestien is maar een van de vele spelers die in dezen belangrijk zijn. Er zijn sterkere politici die snel een ploeg rond zich krijgen. Veel andere kabinetten functioneren gewoon voort, bovendien is er in verschillende doorlopende zaken een leegloop. Maggie De Block (Open Vld) kan gerust blijven. Weinigen in de Wetstraat beweren dat Wilmès, niet eens bij de vorming van de regering-Michel opgenomen, de sterkst mogelijke kapitein is. Maar dat is niet de halszaak. Blijkbaar zijn alle van de huidige ministers nu onmisbaar om het land te redden.

De uitbreiding van lopende zaken tot een noodregering zou enkele kabinetten doen verschuiven, niet de hele regering ondersteboven draaien. Niet alle kabinetten zijn zo belangrijk in de coronacrisis, waar nog veel andere spelers, ook op andere niveaus, van tel zijn. Bovendien mag verwacht worden dat een uitbreiding van de huidige restregering langs een fatsoenlijke en geleidelijke overdracht zou gebeuren. Of is de ‘verantwoordelijkheid’ dan zo beperkt dat bij het verlaten van een kabinet men enkel lege kasten achterlaat?

De stelling dat er geen tijd was voor een echte noodregering, overtuigt in geen geval. Ze is bovendien zeer kortzichtig. De belangrijke noodmaatregelen die nu zijn genomen, en het verstrengen dat misschien nog volgt, vormen slechts een beperkt onderdeel van de coronacrisis. Die grijpt veel verder en dieper in. En dat moet allemaal langs volmachten verlopen? Via een regering zonder echt programma en zonder échte steun. Of denkt iedereen dat alle partijen behalve de radicale nu plots allemaal op dezelfde lijn zitten over de aanpak van al problemen door corona?

Jazeker, een tijdelijke noodregering, met een ingebouwde deadline, die tegelijk ook staatkundige en andere hervormingen agendeert, heeft nadelen en was inderdaad niet evident. Al zeker niet omdat Bart De Wever (N-VA) zei ze zelf te willen leiden, wat eigenlijk niet het geval was. Zo maakte hij het nog moeilijker voor de anderen. Gisterenochtend kon een noodregering met volle bevoegdheden voor een jaar niet, maar een noodregering met beperkte bevoegdheden voor zes maanden wel. Begrijpe wie kan.

Corona kon een uitweg bieden. Ze duwde de vorming van een echte regering weer ver naar achteren. Er zijn diepe wonden geslagen, die door alle zoete woordjes over eenheid verborgen moeten blijven. Er is meer leven na dan met corona. Hoe nu zo snel mogelijk pensioenen, justitie, klimaat, mobiliteit, energie, en zo veel meer moeten worden aangepakt blijft een mysterie. Wilmès II zal overzomeren, de gedachte dat die samenwerking partijen bij elkaar zal brengen is een illusie. Bovendien, welke samenwerking? Via volmachten moet er vooral tussen Open Vld, MR en CD&V worden samengewerkt.

En wat met de begroting? De druk om te saneren is fors verminderd. Maar het tekort van 13,5 miljard of 2,77 procent van het bbp in 2020 van het monitoringscomité is een onderschatting, iemand zal toch op de begroting moeten letten. Wilmès II?

Nieuwe ministers is niet wat de mensen vragen, klinkt het. Er zijn dus politici die denken dat de kiezers geen echte nieuwe regering willen, of die niet nodig vinden. Gisteren werd beslist om lopende zaken te stoppen door een regering in lopende zaken het vertrouwen en volmachten te geven. Zo lijkt die op een noodregering, die voor drie of zes maanden corona moet aanpakken, in naam van de nationale eenheid gesteund door tien partijen die eigenlijk zeer verdeeld zijn, maar die dankzij volmachten, die het parlement een deel buiten werking stellen, die verdeeldheid niet moeten tonen. Ondertussen gaan juichende partijvoorzitters – die zelfs door deze crisis geen echte noodregering konden maken – dicht tegen elkaar vrolijk op de foto, waarmee ze alle adviezen die ze ons geven aan hun laars lappen. Wat een land.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234