Zaterdag 25/06/2022

OpinieProf. dr. Ann Buysse, Sara Coster e.a.

Wij waren als experten bij ‘Ik wil een kind’ betrokken. Het debat hierover blijft nodig, weg van vooroordelen en buiten het heteronormatieve kader

In oktober zond VTM een oproepaflevering uit van ‘Ik wil een kind’. Beeld VTM
In oktober zond VTM een oproepaflevering uit van ‘Ik wil een kind’.Beeld VTM

Prof. dr. Ann Buysse (onderzoeksgroep Relatie- en gezinsstudies (Family Lab) UGent), Sara Coster (counselor andere gezinsvormen), prof. dr. Frederik Swennen (onderzoeksgroep Persoon & Vermogen UAntwerpen en advocaat) en prof. dr. Herman Tournaye (Brussels IVF, het centrum voor reproductieve geneeskunde in UZ Brussel van de VUB).

Prof. dr. Ann Buysse en Sara Coster e.a.

VTM zal het aangekondigde tv-programma Ik wil een kind, over bewust co-ouderschap, niet maken. Wij waren als experten bij de voorbereiding van de oproepaflevering betrokken. Met het format en de titel van het programma moeiden wij ons niet. Wel vonden we het belangrijk dat het thema bespreekbaar zou worden, en in het voorgestelde format konden wij ons vinden.

De keuze om af te zien van het programma dwingt respect af. De soms felle politieke reacties ertegen tonen wel aan dat nieuwe vormen van ouderschap ter sprake moeten komen. Die politieke reacties stonden ook in contrast met die van de mensen ‘in de straat’. We vinden het jammer dat het spreekwoordelijke kind nu met het badwater wordt weggegooid, en bewust co-ouderschap alvast dit forum niet zal krijgen.

Wij vinden dat eerst en vooral jammer voor alle wensouders voor wie bewust co-ouderschap tot de kern van hun levensplan behoort en voor wie dit programma de start van een concreet ouderschapsproject had kunnen zijn. Hun verhalen zijn aan ons blijven kleven. Zij missen nu de kans om zich te laten horen en zien. Om te zeggen en te tonen dat ook in hun project liefde en het belang van het kind de eerste overwegingen waren. Het siert VTM dat zij mogelijke deelnemers beschermt tegen de vooroordelen door af te zien van het programma. Nog voor de oproepaflevering was uitgezonden, werden potentiële deelnemers letterlijk en figuurlijk ‘uitgekotst’ – de politici wier ‘maag omkeerde’, struikelden omzeggens over elkaar. Na de oproepaflevering bleef het aan die zijde stil.

Als experten blijven wij het wegens de vooroordelen ook belangrijk vinden dat bewust co-ouderschap op de maatschappelijke en juridische agenda komt. Het thema maakt al jaren deel uit van de maatschappelijke realiteit, onze praktijk en ons onderzoek: het leeft volop. Bewust co-ouderschap zijn, ter herinnering, die situaties waarin twee of meer personen met elkaar een ouderschapsproject hebben zonder dat zij met elkaar (allemaal) een romantische relatie hebben.

Er zijn legio voorbeelden. Soms gaat het om een single heterovrouw die liever een kind wil samen met een wensvader of wensvaderstel die/dat de vaderrol vervult, eerder dan een onbekende donor. Maar ook twee bevriende singles kiezen soms om samen een kind te verwekken en op te voeden. En er zijn ook heel wat holebi’s die samen voor een kind kiezen. Al die constellaties hebben met elkaar gemeen dat de kinderwens niet is ingebed in een romantische relatie als koppel. Daardoor bestaat die kinderwens officieel niet: de medische begeleiding en juridische omkadering ervan hoort en ziet eigenlijk enkel de kinderwens van het romantische koppel – dat noemt men heteronormativiteit.

Veilige hechting

Maar de normatieve opvatting dat het klassieke gezin de enige of beste omgeving is voor een kind, strookt al lang niet meer met de grote diversiteit aan gezinsvormen waarin hechting, liefde, en het belang van het kind evenzeer worden gewaarborgd. Door enkel de ouderschapsprojecten van romantische koppels te horen en te zien, verwijzen de beleidsmaker en regelgever alle andere wensouders naar de schaduwkant van beleid en recht.

Dat is onterecht. Onze ervaring en onderzoek tonen aan dat deze wensouders niet over één nacht ijs gaan en hun ouderschapsproject samen van A tot Z onder de loep nemen. Hierbij komen naast de visie op ouderschap aspecten aan bod zoals de opvoedingswaarden en -normen, de rolverdeling en verantwoordelijkheden als ouder, de tijdsverdeling en een hele rist aan logistieke afspraken. Dit alles gebeurt met maar één gemeenschappelijk doel voor ogen: het bieden van een veilige hechting en de beste kansen voor een harmonieuze ontwikkeling van het kind.

Wat er echt toe doet, is niet de vorm van het gezin, maar dat gezinsleden het gevoel hebben er voor elkaar toe te doen en elkaar en het kind veiligheid te bieden. Daarom pleiten wij ervoor alle gezinsvormen te horen en te zien in een flexibel beleids- en wetgevend kader.

Vanuit queer studies bekeken is de veroordeling van het programma door parlementsleden heel tekenend: de ‘eerste macht’ sluit al wie zich niet houdt aan het heteronormatieve kader uit van het publieke domein. Voor de goede orde: ouderschapsprojecten van homokoppels bevinden zich binnen datzelfde normatieve kader, niet erbuiten. Ons beleid en onze wetgeving kunnen en moeten inclusiever dan dat.

VTM heeft ingeschat dat het voorgestelde tv-programma niet het beste format is voor het gewenste debat. Het debat blijft niettemin nodig, weg van vooroordelen en buiten het heteronormatieve kader. Wij hopen dat ook de moed daartoe bestaat, in plaats van enkel de moed van de kritiek. Afspraak in het parlement?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234