Donderdag 23/03/2023
null Beeld DM
Beeld DM

ColumnMarnix Peeters

Wij stellen ons een kantoor voor met twee ernstige, rustige bedienden

Op zijn berg in de Oostkantons schrijft Marnix Peeters over vrijheid, zijn vogels en zijn vrouw.

Marnix Peeters

Mijn vrouw en ik maken geregeld gebruik van de diensten van de Taaltelefoon. Ofschoon hij zo heet, kun je de Taaltelefoon ook mailen. Je stelt een vraag en een dag later krijg je een riant gestoffeerd antwoord. Wij stellen ons een kantoor voor met twee ernstige, rustige bedienden.

Toen Boef tijdens onze ochtendwandeling met een van de handschoenen van mijn vrouw aan de haal ging, een van zijn favoriete schelmerijen, zei zij lachend: ‘Er is iemand met mijn handschoen vandoor’.

Je mist hier volgens mij een ‘er’, zei ik. ‘Ervandoor’ schrijf je in één woord, en als je je zin vormt met ‘Er is iemand...’ moet je de ‘er’ van ‘ervandoor’ elders kwijtraken. ‘Er is iemand er met mijn handschoen vandoor’, of ‘Er is iemand met mijn handschoen ervandoor’.

Dat was een kluif voor de Taaltelefoon!

Het duurde twee volle dagen vooraleer wij antwoord kregen. Wij stelden ons een kantoor in gecontroleerde hoogspanning voor.

Het antwoord begon met “Dit is een moeilijke kwestie”.

En zo ging het verder: “’Er’ in ‘er is iemand’ is een ‘presentatief er’, die we gebruiken omdat het onderwerp ‘iemand’ (of een ander zinsdeel) niet op de eerste zinsplaats staat. In ‘ervandoor zijn met’ gebruiken we ook het woord ‘er’. Deze ‘er’ maakt deel uit van het voornaamwoordelijk bijwoord ‘ervandoor’ en is dus een ‘prepositioneel er’. In de zin ‘Er is iemand met mijn handschoen (er)vandoor’ is het volgens ons het gewoonst om die twee ‘er’’s met elkaar te laten samenvallen. Het volstaat dan om maar één ‘er’ te gebruiken: ‘Er is iemand met mijn handschoen vandoor’. Vergelijk met voorbeeld 7a/24a op E-ANS: ‘Er staat vandaag een artikel over in de krant’.

“In sommige gevallen kan ‘er’ in zulke zinnen twee keer gebruikt worden. Zie voorbeeld 24b: ‘Er staat vandaag een artikel erover in de krant’. Het is ons niet helemaal duidelijk hoe we de uitleg van de E-ANS moeten toepassen op combinaties met een ‘loos’ voornamelijk bijwoord, zoals ‘ervandoor zijn’, maar wij gaan ervan uit dat ook bij zulke combinaties beide mogelijkheden correct zijn. Vergelijkbare gevallen zijn bijvoorbeeld: Er is iemand (er)in gebleven. Er is iemand (er)in getrapt. Er is iemand (er)bij neergevallen.”

Heerlijk toch, zei mijn vrouw. De opsteller van dit antwoord moet hebben geglunderd tijdens het opzoekwerk. Heeft er zijn collega over geconsulteerd. Mogelijk zijn vrouw erover verteld. En wat voor een schitterend kluwen is die Nederlandse taal toch — eeuwenlang gerijpt en aangevuld en verjongd, vol met valstrikken en afwijkingen en interpretaties. Het is heerlijk om te weten dat er mensen zijn die daar hun levenswerk van maken: om zich tot in de haarvaatjes van die levende materie te begeven.

Zopas nog lazen wij dat de Taaltelefoon politiek ter discussie staat wegens te duur.

Ze kunnen gerust wat afromen bij de Vlaamse literatuur, zei mijn vrouw. Geef de karamellenschrijvers die elk jaar om hun werkbeurs gaan bedelen wat minder om hun volgende ongewenste flop in elkaar te floppen, en je kunt zelfs een extra rustige bediende aan het team toevoegen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234