Donderdag 02/07/2020

Opinie

Wie wil dat de Arabische wereld verandert, moet feministen de ruimte geven

Een Marokkaanse vrouw in het Atlasgebergte.Beeld AFP

Hasna El Maroudi (30) is redacteur bij Joop.nl en columnist voor het feministische maandblad Opzij.

In mijn Facebooktimeline zag ik onlangs een foto voorbijkomen van de hoofdstad van Marokko, Rabat, van ergens in de jaren 70. Een man en een vrouw lopen hand in hand over straat. Hij strak in pak, zij in een korte fleurige jurk, flanerend over wat nu avenue Mohammed V is. Het beeld kwam me bekend voor: het had zo uit één van de albums van mijn ouders kunnen komen. Afgelopen zomer spitte ik die albums door. Wat ik tegenkwam was foto's van mijn ouders als über-mocro-hipsters, in tegenstellig tot de streng religieuzen die ze nu zijn.

Als jongeman werkte mijn vader in diverse kroegen, of zoals hij ze zelf chic noemt: 'cabarets'. Hij kan prachtig vertellen over het opgroeien in Marokko onder Franse bezetting, maar ook over de bevrijding en hoe het voelde om als land eindelijk weer volledige zeggenschap te hebben over het eigen gebied. De heersende vrije moraal onder de Franse bezetting doet hij vaak af als 'we wisten niet beter', al verklapt zijn geniepige glimlach dat hij toch ook wel heeft genoten van die tijd. Die vrije moraal ging ook gepaard met een Westerse look. Mannen liepen strak in pak, vrouwen droegen, in ieder geval in de grote steden, de laatste mode, zo overgewaaid uit Parijs.

Hasna El Maroudi.Beeld kos

ijn oude heer heeft altijd veel van zijn driedelige pakken gehouden. Later, als hij er niet meer is, zal ik mijn dochter vertellen over hoe opa iedere zondagmiddag zijn overhemden stond te strijken alsof hij op maandag naar zijn chique kantoorbaan bij een grote bank of verzekeringskantoor zou gaan, in plaats van net als menig gastarbeider naar de fabriek. 'Er goed en verzorgd uitzien is belangrijk, dan neemt men je serieus' is één van zijn motto's.

Mijn moeder droeg vroeger geen hoofddoek of lange rokken maar broeken met wijde pijpen en blouses met van die grote puntige kragen. Toen zij de huwbare leeftijd van 16 naderde, stond de ene na de andere man aan de deur, maar mijn ma weigerde resoluut en mijn opa stuurde de stakkers genadeloos weer op weg. Ze zou zelf in alle vrijheid bepalen met wie en wanneer ze zou trouwen.

Over wat er in de jaren tussen die vrije moraal en het conservatisme anno nu is gebeurd heb ik zo mijn theorieën. Zo gold 'het Westen' onder het Franse protectoraat in Marokko nog als ideaal. Al voor het afwerpen van de Franse bezetting moest het land op zoek naar een nieuwe gemene deler om die Franse bezetting te kunnen bestrijden en als eenheid sterk uit de strijd te kunnen komen. Als gemene deler deed het Arabische nationalisme zijn intrede, met de daarbij behorende strenge islamitische leer. Let wel: dat nationalisme kwam lang niet altijd vanuit het volk, maar werd vooral van bovenaf gedicteerd. Koning Mohammed V en zijn zoon, de latere koning Hassan II, regeerden en dicteerden met de Koran in de ene hand en de stok in de andere. Het resultaat is een land dat gebukt gaat onder conservatisme en tegelijkertijd worstelt met westerse verleidingen.

Met de invoering van de strenge, op de sharia gebaseerde familiewet, de Mudawana, werd de rol van de vrouw als bezit bekrachtigd. Inmiddels is die wet wat afgezwakt, maar de heersende mentaliteit blijft: de vrouw is eigendom. Alleen zij die reeds onder het gezag van een andere man valt, gaat min of meer vrijuit.

Het is niet de eerste keer dat ik schrijf over de erbarmelijke positie van de vrouw in Marokko of andere Arabische of gearabiseerde landen. Bovendien ben ik verre van de eerste. Om maar wat namen te noemen: Mona Eltahawy, Nawal El Saadawi, maar ook de in november overleden Fatima Mernissi streed jaar in jaar uit voor gelijkwaardigheid voor de vrouw in de islamitische wereld.

De emancipatie van de vrouw in de islamitische wereld is een kwetsbaar onderwerp waar we niet al te lichtvoetig mee om moeten springen. Het thema wordt met het grootste gemak door extreemrechtse lieden gekaapt ter zogenaamde onderbouwing van het eigen gelijk. Wie toegeeft dat er iets mis is met de rol van de vrouw in de Arabische wereld, wordt door extreemrechts ingelijfd. De discussie wordt door conservatieven enerzijds gekaapt, om conservatieven anderzijds de mond te snoeren. Maar zo schieten we niets op. Haat is niet op te lossen met meer haat, conservatisme is niet op te lossen met nog meer conservatisme. Seksisme is niet op te lossen met racisme.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234