Donderdag 21/10/2021

OpinieLode Cossaer

Wie sociaal wil zijn in het onderwijs, schaft de maximumfactuur in het onderwijs af

null Beeld Reporters / DPA
Beeld Reporters / DPA

Lode Cossaer is verbonden aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de KULeuven.

De maximumfactuur is een asociale maatregel: ze doet de onderwijskwaliteit dalen en het zijn vooral armere gezinnen die hiervan de dupe zijn. Wat destijds werd ingevoerd als sociale maatregel om de kosten van schoolgaande jeugd onder controle te brengen voor hun ouders, creëert perverse, nadelige effecten.

Het staat buiten kijf dat sommige gezinnen de schoolrekeningen moeilijk konden betalen. Dat is vandaag nog steeds het geval, maar de maximumfactuur is geen goede manier om daarmee om te gaan. Een prijscontrole is namelijk geen mechanisme om kosten onder controle te krijgen, maar eerder een verbod om deze kosten door te rekenen aan consumenten, ook al zijn die bereidwillig. Het gevolg hiervan is een verlies aan aanbod en/of kwaliteit.

Door de maximumfactuur zien scholen een belangrijk inkomstenbron opdrogen: de bijdragen van ouders die bereid waren te betalen voor allerlei extra’s voor hun kinderen. Alternatieve financieringsmethoden (zoals de bijna spreekwoordelijke wafelenbak of kaas- en wijnavond) hebben een veel lagere return on investment, gezien daarbij eerst kosten gemaakt moeten worden. Door de dalende inkomsten zal ook het totale aanbod aan diensten (kwaliteit én kwantiteit) dalen en dat voor iedereen: zowel voor sociaal(-economisch) sterk als sociaal zwakker.

Zorgt dit er dan niet voor dat iedereen meekan? Nee, het werkt een sociale herverdeling net tegen. Een betere oplossing zou prijsdiscriminatie zijn. Hierbij laat je rijke mensen meer betalen en armere minder. Zij die meer willen en kunnen betalen reken je een hogere prijs aan dan zij die deze mogelijkheden niet hebben. Scholen zouden perfect kunnen zeggen: het inschrijvingsgeld is X euro en de schooluitstap is Y euro, maar indien u een bepaald sociaal zwakker statuut hebt, krijgt u Z procent korting. Dit laat scholen, die zelf schaalvoordelen zoals groepskortingen verkrijgen, toe het extra aanbod toch te realiseren. Prijsdiscriminatie laat een herverdeling toe van rijke consumenten naar arme(re) consumenten.

De maximumfactuur maakt het onmogelijk dat mensen die bereid zijn meer te betalen inkomsten genereren voor scholen. De schoolrekening is voor iedereen absoluut begrensd, terwijl vermogende ouders nog altijd bereid zijn om meer te betalen. Dit geld komt nu vaak terecht bij private bijlesleerkrachten, private zwemlessen, etc. Dit is niet alleen duurder per persoon maar de kansarmere kinderen, die ‘beschermd’ worden door de maximumfactuur, vallen nu volledig uit de boot. De vaak gebruikte vorm van private herverdeling wordt onmogelijk gemaakt, waardoor mensen geld vooral aan hun eigen kinderen spenderen in plaats dat het ook ten voordele kan zijn voor derden.

Maar zouden scholen prijsdifferentiatie wel toepassen? Zouden ze niet liever enkel kapitaalkrachtige ouders aantrekken? Aangezien scholen veel meer geld per extra leerling krijgen dan ze ooit kunnen vragen via de schoolrekening, blijft elke extra leerling een meerwaarde. Prijsdiscriminatie zorgt ervoor dat sociaal krachtigere ouders meebetalen voor extra kwaliteit en kwantiteit van de diensten van scholen, die de hele schoolpopulatie ten goede komen. Dit proces zal niet feilloos zijn. Sommige scholen zullen proberen enkel ‘rijke’ leerlingen aan te trekken en andere zullen net veel meer sociaal zwakkeren aantrekken. Maar zelfs dit is te verkiezen boven een algemene nivellering van het publieke onderwijs, waarbij kwalitatieve diensten geprivatiseerd worden. Prijsdifferentiatie verhoogt de kansen op meer kwalitatief onderwijs voor iedereen.

Prijscontroles voor iedereen zijn vaak niet het antwoord op een probleem van te hoge prijzen voor sommigen. Het geld dat mensen willen spenderen aan hun kinderen zal worden uitgegeven. Nu blokkeert de maximumfactuur dat deze middelen naar scholen vloeien: middelen waarmee zij hun budgetten zouden kunnen verhogen voor al hun scholieren. Het komt vandaag terecht bij private partners, waardoor de sociaal zwakkeren nog meer uit de boot vallen.

De enige echte sociale maatregel is om de maximumfactuur af te schaffen. Hiermee zullen niet alle problemen verdwijnen: we gaan actief moeten bewaken dat ouders geen onbetaalbare schoolfacturen voorgeschoteld krijgen. Maar ondertussen helpen we scholen aan broodnodige middelen om voor alle scholieren te zorgen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234