Zaterdag 19/10/2019
Minister van Werk Peeters en premier Michel bij de voorstelling van het akkoord over de begroting. Beeld BELGA

Carl Devos

Wie minder heeft, krijgt niet het gevoel er met deze begroting op vooruit te gaan. Integendeel

De politieke actualiteit volgens Carl Devos.

Neen, een failed state slaagt er niet in om zo snel de daders van 22/3 op te sporen. Dat vermindert geenszins het belang van de parlementaire onderzoekscommissie over terreur, maar het heeft er wat schijn van dat die minstens evenzeer een politieke afrekening kan worden: een gemediatiseerd forum voor naming and shaming.

Vorige week werd enige slag geleverd over de breedte van het blikveld. De doelstelling om 'de oorzaken te onderzoeken die, sinds een aantal jaren, geleid hebben tot een toename van het radicalisme' werd nadrukkelijker naar voren geschoven. Ook 'de inworteling van het radicalisme, de toenemende gettovorming in sommige wijken van onze steden en de manier waarop verschillende bevoegde overheden met die ontwikkelingen omgaan' behoren tot de opdracht. Kortom: de socialisten, en hoe ze in Brussel werken. De MR kreeg daarvoor de steun van haar Vlaamse coalitiepartners. Volgens de oppositie moet dat de vis verdrinken: het gaat over veiligheidsdiensten en de politieke verantwoordelijkheden.

De terreurcommissie is zo belangrijk dat politici ze kunnen verkwanselen. Jammer dat de Wetstraat geen twee onderzoekscommissies tegelijk aankan: er zou er ook een mogen starten over de vraag hoe het in godsnaam mogelijk is dat Dexia, onder de neus van onder meer politici en Arco-vertegenwoordigers, na haar redding door de belastingbetaler nog offshoreconstructies tegen die belastingbetaler kon opzetten. Fiscaal is België wel een failed state.

Voor een goede verstandhouding binnen de meerderheid in de terreurcommissie was een zachte begrotingslanding aangewezen. Ze zullen elkaar daar nodig hebben. De fractieleiders - verbindingsofficieren met de partijtop - en hun onderling overleg zullen er een voorname rol spelen.

Carl Devos. Beeld Photo News

Hoofdschotel

Dat begrotingsakkoord is typisch Belgisch oplapwerk, overgoten met structurele hervormingssaus. Die hervormingen duwen ook wat vervelende punten uit beeld. Zoals de door Europa gesteunde opsmuk, waardoor gedane uitgaven niet in de structurele rekeningen opgenomen moeten worden, die daardoor stilaan een valser beeld geven dan de nominale cijfers. Of de reguliere begrotingsmaatregelen, waaronder een reeks belastingverhogingen (kansspelen, tabak en diesel, nieuwe deeleconomie), besparingen in de gezondheidszorg, bij langdurig zieken, tijdskrediet en de werkloosheid. Uiteraard is er weer een flinke scheut strijd tegen fraude, een forse hap besparingen op de departementen en nog een doos rente- en dividendenmeevallers.

Dat er nog geen reeks Panama-maatregelen klaarligt, is begrijpelijk, dat worden ongetwijfeld inkomsten voor de opmaak van de begroting 2017. Maar het is onverstandig daarover veel illusies te hebben: de speculatietaks zorgde er door ontwijkingsgedrag voor dat de overheid voorlopig minder inkomsten (dus ook minder beurstaks) uit die beursverhandelingen haalt. Grote vermogens laten zich nog moeilijker klissen dan terroristen. En wie minder heeft, krijgt niet het gevoel er met deze begroting op vooruit te gaan. Integendeel.

De hervormingen zijn er niet naast. Overheidspensioenen zijn een evident en makkelijk doelwit: nogal wat volk geniet ervan, maar dat pensioen heeft een slecht imago bij wie het niet krijgt. Er is daar heel wat geld te vinden, dus komen ze logischerwijs in beeld. Alleen: waarom is dit geen deel van de befaamde grote pensioenhervorming van de onzichtbare Bacquelaine, waar sociale partners bij betrokken zijn? En sluit dat aan bij het loopbaanpact dat de Vlaamse regering voor leerkrachten zoekt?

CD&V, die eerder verklaarde dat de begrotingscontrole niet het moment is voor structurele hervormingen - terwijl N-VA, die wel een becijferd, budgetneutraal hervormingsvoorstel over de vennootschapsbelasting had aangekondigd maar dat niet deed - pakt uit met de hervorming van de 38 urenweek. Hoewel de organisatie van de arbeidstijd toch traditioneel een thema voor het sociaal overleg is en CD&V dat overleg altijd zo hoog inschat. Niet verwonderlijk dat vooral vakbonden steigeren bij wat nu al flexibiliteit op maat van de werkgever lijkt. Of zal ook de werknemer pieken en dalen mogen inroepen? De 'soepele' uitbetaling van de overuren is raken aan een kernpunt van het sociaal-economisch weefsel, bizar dat dat in de schaduw van een begrotingscontrole moest passeren.

Sociale partners mogen nog veel overleggen, zoals Kris Peeters terecht zijn modernisering van het sociaal overleg en de arbeidsmarkt verdedigt, maar dan binnen het menu dat de regering opstelt. De hoofdschotel is al onherroepelijk beslist. Overgangs- of uitvoeringsmodaliteiten kunnen verschil maken, maar vakbonden moeten binnen de strategische lijntjes van de regering kleuren. Bij Michel I denken ze overduidelijk dat die modernisering er met vakbonden toch niet komt. De formele geloofsbelijdenis in het sociaal overleg klinkt zo wat zuur.

Als Michel I met de vakbonden over sociaaleconomische hervormingen en met socialisten in de terreurcommissie ruzie kan maken, is de normalisering na 22/3 inderdaad ingezet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234