Zaterdag 26/11/2022
Bart Eeckhout Beeld dm
Bart EeckhoutBeeld dm

De gedachteBart Eeckhout

Wie meent dat ‘overwinsten’ niet te definiëren vallen, moet eens opnieuw naar de energiemarkt kijken

Bart Eeckhout is hoofdcommentator van De Morgen.

Bart Eeckhout

In het tweede kwartaal van dit jaar boekte het Franse energiebedrijf TotalEnergies een winst van 5,7 miljard. Dat is niet eens een uitzondering. Engie mocht over de eerste jaarhelft een winst van 3,2 miljard in de boeken schrijven. Bij Shell zal de winst in het tweede kwartaal zelfs uitkomen op bijna 11,5 miljard. Dat is vooral goed nieuws voor de aandeelhouders. Zij zien de waarde van hun investering stijgen en mogen rekenen op een aardig dividend.

De hoeraberichten over de duizelingwekkende winstcijfers bij de grote energieproducenten staan in bijzonder schril contrast met de stemming in de rest van de samenleving. De hoge energieprijzen ontwrichten maatschappij, beleid én economie. Ze duwen huishoudens naar of over de rand van de armoede, wekken woede en onbegrip op tegenover onmachtige politici en brengen de welvaart tot stilstand. Dat laatste is vrij letterlijk te nemen, nu meer en meer energie-intensieve bedrijven hier en elders tijdelijk de poorten moeten sluiten, omdat de energiefacturen niet meer te betalen zijn. Hier staat het industriële weefsel van Europa op het spel.

Die situatie is niet langer houdbaar, zo zou nu toch ook de meest liberale verdediger van de vrije markt moeten kunnen toegeven. De uitzonderlijke winsten zijn geen gevolg van geniale innovatie of versterkte productiviteit. Ze zijn een gevolg van marktfalen. Omdat de Europese energiemarkt zich aanpast aan de exploderende gasprijs, krijgen de producenten van kernenergie, hernieuwbare energie of vloeibaar gas de uitzonderlijke winst amper verschept.

Wie nog altijd meent dat ‘overwinsten’ niet te definiëren vallen, moet nog maar eens opnieuw naar de huidige energiemarkt kijken. De steile winststijgingen zijn uitsluitend het gevolg van de oorlog in Oekraïne, waarbij energiebevoorrading als wapen wordt ingezet. De ene zijn dood, is de andere zijn brood. Ook dat mag u alweer bijna letterlijk nemen, helaas.

Dit is een aberratie die om overheidsingrijpen vraagt. Dat de Europese Unie er dan stilaan toch uit lijkt te zijn dat ze die overwinsten ook effectief wil gaan belasten, is dan ook een goede zaak. Critici kunnen mopperen dat de maatregel laat en traag komt, maar het idee is correct, net als de internationale, Europese schaal waarop het zal worden doorgevoerd. En ja, dat betekent dat ook de uitzonderlijke winst van grote producenten van groene, hernieuwbare energie tijdelijk extra belast moet worden. Dat hoeft niet te beletten dat er nog ruim voldoende winst overblijft om toekomstgerichte investering voort te zetten.

Deze maatregel heeft, als hij kundig wordt uitgevoerd, een groot belang. Hij toont dat politici, als vertegenwoordigers van het volk, misschien niet over een mirakeloplossing beschikken, maar daarom ook niet machteloos hoeven te staan. Dit is meer dan symboolpolitiek. Met de opbrengsten kunnen overheden mensen onder meer helpen om huizen te isoleren en van de gasverwarming los te komen. Dat is geen overbodige luxe, nu het er meer en meer naar uitziet dat dit geen verhaal wordt van één winter op de tanden bijten.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234