Zaterdag 19/10/2019
Hugo Camps. Beeld rv

Column Hugo Camps

Wie herstelt de sérieux van Europa? Johnson met zijn eenzijdig brexitverhaal zal het niet zijn

Dissidentie mag ook. Onder die vlag vaart Hugo Camps op donderdag.

Met Donald Trump in de VS en Boris Johnson in het VK is het ancien régime van de westerse wereld aan zijn einde gekomen. Fluwelen staatsmannen zijn nu figuranten, debat is scheldproza geworden, grote leiders denken in het verlengde van tv-zenders, niet van kiezers. Ze generen zich niet voor ruige conversaties, platte humor, verdachtmaking en belediging. De politiek moet ruig zijn of zal niet zijn. Hun drive is koketteren met vermeende grappigheid. De politiek als toneelstukje van cabotins.

Zo zien ze er ook uit, met hun aparte haarkleur, slonzige zinnen en dreigende ondertoon van omhooggevallen gluiperds. Ze vertegenwoordigen bevoorrechte media als een soort klerkensyndicaat in de verwachting dat zij hun elitaire zelfbeeld zullen koesteren. Met oeverloos opportunisme.

Hebben wij ook iemand die kan meedraaien op de narcistische carrousel van beëdigde grapjassen met ijzerenheinige agenda? Was Michel Daerden nog maar onder ons. Hij was een vat vol humor, tegen beter weten in. Minder kwaadaardig dan de machtsdenkers Trump en Johnson, maar ook Oost-Indisch doof voor argumenten van een ander. In de Europese Commissie is verlicht leiderschap helemaal zoek. Kaarsrechte technocraten die nog nooit gebruik hebben gemaakt van hun verbeelding rommelen zich de dag door. Elke splinter van zotheid ingeblikt.

Nieuwe mentaliteit

Wie herstelt de inspirerende sérieux van Europa? Johnson met zijn eenzijdig brexitverhaal zal het niet zijn. Het wordt nog moeilijk voor de Britse premier om zijn agressieve strategie voor uittreding waar te maken. Het Lagerhuis is hopeloos verdeeld, de Conservatieven van Johnson voorop. Vervroegde verkiezingen zijn niet uitgesloten.

De promotie van Boris Johnson tot premier vertolkt wel een nieuwe mentaliteit in het politieke denken. Consensus is minder urgent dan profilering. Het is geen schande meer om je als politicus te overvragen. Nederige meelopers hebben nog weinig krediet. Liever een halve gare als Johnson dan een gesteven en gestreken academicus van Oxford. Roem en kleur liggen nu aan het antifront. Het is bijna modieus, een meerderheid die neen zegt tegen de leider.

Boris Johnson komt aan in Downing Street. Beeld EPA

De glorie van Johnson is mede het gevolg van de individualisering van de politiek. Partijdiscipline is nog hooguit een bijproduct van coalitievorming. De backbencher heeft macht veroverd op de fractie. Stilaan ontvouwt zich een democratie van rebelse eenlingen.

Het heeft ook te maken met de ondoordringbaarheid van sommige problemen. Theresa May is er niet in geslaagd haar partijgenoten op een lijn te krijgen over de brexit. En dat terwijl de brexit vooral een technisch dossier is met weinig gevoeligheden, behalve dan Noord-Ierland.

Gekakel

Er zit geen slot meer op de verwaaide meningsvorming van politici. En kadaverdiscipline helpt niet. Hoor het gekakel binnen CD&V of Open Vld. De fragmentarisering van de politiek heeft ruimte geschapen voor individualisten. Het is geen toeval dat een dissident als Johnson gekozen is tot premier van het Verenigd Koninkrijk. Politieke meerderheden zullen steeds vaker uit brokstukken bestaan, ook bij ons. Mede omdat de uitdagingen zo immens groot en complex zijn. Daar past geen roestvrije ideologie meer op.

Europa is uiteengevallen in schurende opvattingen. Boris Johnson is niet de enige controversiële leider. Zie Italië. Toch is het shockerend dat de Britse premier zich in Brussel met de brexit als cavalier seul blijft aanmelden. Voor zo’n ingrijpende operatie is er overleg en wederzijds respect nodig. Geen tromgeroffel van een karaokevazal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234