Dinsdag 22/10/2019
'De val van Icarus' van Pieter Breughel de Oude. Beeld rv

Wie helpt de moderne Icarus op zijn hoogtepunt naar beneden?

Schrijvende medemens Guillaume Van der Stighelen en marktonderzoeker Jan Callebaut schrijven om beurten de column op vrijdag. Vandaag is Van der Stighelen aan de beurt.

Ik heb al eerder geschreven over de état de grâce waarin we ons vandaag allemaal bevinden. Met het eigen gelijk als nieuwe godsdienst en de sociale media als kerk waarvan we zelf de paus zijn en beslissen wie erbij hoort en wie niet. Waardoor we ons afsluiten van die mensen die ons het meest kunnen bijbrengen: zij die met andere gedachten zijn opgegroeid.

Het opzoeken van gelijkgestemden is op zich niet nieuw. Ook vroeger bezochten we cafés waar we niet te veel werden tegengesproken, op wat dronken praat na. Maar het internet lijkt een plek waar de wereld samenkomt en dat schept ten onrechte het gevoel dat de hele wereld - op wat dronken praat na - het met ons eens is als we een bemerking plaatsen of een gedachte delen.

Dat gevoel, dat wij het bij het rechte eind hebben en dat heel veel mensen het daar mee eens zijn, dat maakt van ons allen een soort politieke helden in het klein. Bewonderd en geliefd door onze volgers op Facebook, Twitter en andere draadloze verbindingen.

Nu, stelt u zich die kleine gelijksbubbel waarin u leeft voor op megaformaat. Het geeft u een idee van hoe een politieke volksheld zich voelt. Het applaus. De likes. De collectieve verontwaardiging als er iemand een kritische noot zet bij een uitspraak. Het gejuich als het aantal volgers nieuwe recordhoogten bereikt. Dat, en de groeiende aandacht van het andere geslacht. Het verandert een mens. Ook u zou stilaan beginnen denken dat uw aanbidders gelijk hebben en dat u een geschenk van de goden bent. Dat u op de wereld werd gezet om die te redden van het kwade. Van het domme. Dat zij die niet meegaan in uw verhaal alleen maar jaloers zijn en het slecht met u voor hebben. En vooral, dat ze in de minderheid zijn. Want net zoals iemand met vijf vrienden op Facebook en tien volgers op Twitter kan rekenen op meer dan 80 procent goedkeuring van zijn of haar mening, zo krijgt een politiek leider in zijn of haar omgeving meer dan 80 procent steunberichten als er even tegenwind komt. Commentatoren worden afgedaan als eenzame lapzwanzen en hun mening is niets waard, want ze klopt van geen kanten met de publieke opinie. Ze worden 'ontvriend' en 'geblokkeerd'. Opgelost.

Tot de volgers plots afhaken. Omdat ook aanbidden saai wordt. Alles verandert. Als een zwerm spreeuwen die plots een andere richting uitgaat. Niets van wat je zegt heeft nog zin. Alles wat je vroeger deed was verkeerd. Het enige wat blijft is de dronken praat.

Verschillende journalisten hebben zich recent de vraag gesteld welke verantwoordelijkheid ze zelf dragen in dit soort 'Icarusverhalen'. Geen enkele. Integendeel. Als een volksheld zich op het hoogtepunt van zo'n état de grâce bevindt, zijn het vaak nog enkel journalisten die durven tegenspreken, ook al wordt het hen op dat moment niet in dank afgenomen. Het zijn net zij die de politicus-volksheld een hand kunnen reiken om voorzichtig van het podium te stappen. Zodat er niet gesprongen hoeft te worden. Maar niet bijten in die hand is moeilijk. Je weet dat de zaal wild wordt als je het doet.

Guillaume Van der Stighelen. Beeld Karoly Effenberger
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234