Vrijdag 17/09/2021
Bart Eeckhout. Beeld DM
Bart Eeckhout.Beeld DM

StandpuntBart Eeckhout

Wie helden creëert, hoopt op navolging. Zo werkt het bij jihadisme, zo zou het ook bij Conings kunnen werken

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen.

Met de ontdekking van het levenloze lichaam van Jürgen Conings is een dramatisch einde gekomen aan een van de meest vreemde en meest verontrustende verhalen van de afgelopen tijd in dit land. De potentiële slachtoffers van de geradicaliseerde militair kunnen de draad van hun leven weer oppikken, de nabestaanden krijgen tijd om hun verlies te verwerken.

Met dit einde zijn wel nog lang niet alle vragen beantwoord. De vraag waarom het zolang geduurd heeft vooraleer de spoorloos verdwenen man teruggevonden kon worden, is daarbij bijlange niet de meest interessante of relevante.

Veel belangwekkender blijft de vraag hoe een geradicaliseerde en potentieel gevaarlijke militair zo lang onder de radar kon blijven van zijn eigen hiërarchie en van de militaire inlichtingendienst. Dat moeten we even herformuleren: Conings stond op de radar, via de terreurdatabank van OCAD, alleen was er niemand beschikbaar om een blik op de radar te werpen.

Nog altijd is er een probleem met de onderlinge samenwerking tussen militaire diensten en veiligheidsdiensten, nog altijd is er een neiging om het extreemrechtse terreurgevaar, met name vanwege enkele groepjes binnen het leger, te onderschatten. Die problemen zijn niet weg, nu er een lichaam gevonden is. Het acute terreurgevaar mag dan verdwenen zijn, het risico op herhaling is dat niet, zolang de nu opnieuw blootgelegde systeemfouten niet gecorrigeerd worden. De minister van Defensie en de legerleiding zullen er nog een flinke klus aan hebben om dat recht te trekken. Dat karwei vervalt niet plots.

De belangrijkste en moeilijkste vraag is evenwel de maatschappelijke. Een kleine maar niet marginale groep mensen vereert deze militair als een held, een man die het durfde op te nemen tegen het Systeem. Wat meer is: de volgens peilingen potentieel grootste partij van het land wakkert die verering van een terreurverdachte nog verder aan. Alsof er geen doodsbedreigingen zijn geweest, alsof er geen zware legerwapens zijn gestolen, alsof er geen moskee is bedreigd. Probeert u zich even voor te stellen wat er zou gebeuren als bij de arrestatie van verdachte moslimfundamentalisten een politicus een steunbetuiging zou uiten. Inderdaad, het is niet eens voor te stellen.

Neen, mensen mogen niet bestraft worden omwille van een (schokkende) mening. Maar denken dat de ontwrichting zal verdwijnen als we goedkeurend knikken naar wie onrust stookt, is ook een illusie. Wie helden creëert, hoopt op navolging. Zo werkt het bij het jihadisme, zo zou het ook in dit geval kunnen werken. Er is al een leeg asielcentrum in brand gestoken, er zijn al wapens gestolen uit een munitiedepot. Het buitenland leert: de stap naar extreemrechtse terreur die ook slachtoffers maakt, wordt steeds kleiner. Wie dat niet durft te benoemen, kijkt weg van het gevaar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234