Zaterdag 06/06/2020
Carl Devos.Beeld DM

ColumnDe passie van Devos

Wie dit land wil houden, moet het veranderen. Maar kan ons politiek systeem een modernisering aan?

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Er zijn vele redenen om snel een nieuwe regering te vormen. Een ervan: omdat het cynisme in de Wetstraat door het dak gaat. Dat blijft allicht niet zonder gevolgen in de volgende peiling, die er zo aankomt. En de formatie danig kan beïnvloeden.

De nieuwste poging werd als ‘noodregering’ verkocht. Lopende zaken uitbreiden met PS, Ecolo en Groen om de hoognodigheid aan te pakken die zich onder andere als een virus presenteert. Al is net die nood niet overtuigend: lopende zaken volstaat om die ‘crisis’ het hoofd te bieden. Uiteraard blijven vele noden liggen, maar geen die via een acute spoedformatie opgelost wordt. Om er een te noemen: na de vernietiging door het Grondwettelijk Hof van de wet die de levensduur van de kernreactoren Doel 1 en 2 tot 2025 verlengt, stevenen we af op een energiecrisis. De topman van hoogspanningsnetbeheerder Elia waarschuwt dat het niet vijf maar één voor twaalf is om de steunregeling voor de vervanging van kernenergie uit te werken. Dat kan niet in lopende zaken.

De recente poging om een noodregering te maken is, hoe welgemeend ook, cynisch omdat ze enkel ging over de vraag wie met wie zou besturen. Een probeersel om Vivaldi te reanimeren. Deze keer zonder programma. Blijkbaar duurt de formatie zo lang dat sommigen een regering willen om er een te hebben. Uit schrik voor iets anders. Wat ze moet doen is dan bijzaak. Bovendien was de noodregering er geen, want niet beperkt in opdracht en tijd. Een volwaardige die anders verkocht werd. Met een ethisch en staatkundig hoofdstuk werd naar CD&V gelonkt. CdH en Défi zijn geen alternatief, dan dreigt ongezien Vlaams verzet.

Omdat iedereen de goocheltruc doorzag, werd toch een kadertekst geschreven, een Reader’s Digest van voorbije formatienota’s. De omsingeling van CD&V was te doorzichtig. Als Wilmès I aangevuld wordt met PS en de groenen, blijft CD&V zitten, aldus de paars-groene (minus sp.a) redenering. Sp.a doet niet mee. Voorzitter Conner Rousseau, die niet enkel binnen zijn partij gedragen wordt maar steeds meer respect opbouwt bij collega’s, blijft op zijn lijn: sp.a moet nodig zijn en er moet een programma zijn. Rousseau heeft wat nodig is om een sterke te worden.

Bij CD&V zijn ze evenmin onder de indruk. Al sinds 26 mei 2019 klinkt er dat de partij niet langer geofferd wordt voor het landsbelang en dat het profiel versterkt moet worden. CD&V stelt geen veto’s, wil een inhoudelijk debat en een stabiele regering middels een meerderheid in beide landsdelen. In de West-Vlaamse driehoek Bredene (Leterme), Damme (Coens) en – het cruciale punt – Torhout (Crevits) blijft de positie onveranderd. De partij vraagt haar leden om zich daarover uit te spreken. De druk op CD&V groeit. De steun van de basis is daarom cruciaal. De timing, er is geen deadline voor de enquête, geeft aan dat CD&V zich vandaag niet onder druk laat zetten door koninklijke onderhandelaars.

Als de PS (met 9,5 procent derde op federaal niveau) en Ecolo (negende met 6,1 procent) weigeren om met de eerste (N-VA, 16 procent) en de tweede (VB, 12 procent) partij rond de tafel te zitten, waarom zou de vierde partij van België (CD&V, 8,9 procent) dan wel een formule moeten slikken? CD&V schakelde een versnelling hoger door een staatshervorming naar voor te trekken. In de campagne klonk dat die in de komende jaren voorbereid moest worden, richting 2024, nu moet de staatshervorming in het regeerakkoord. Geen zaak van enkel het parlement, maar van de regering. Hallo, MR? Een staatshervorming vraagt een Vlaamse meerderheid. Zelfs Koen Geens, die na het bruuske einde van zijn opdracht de toenadering tussen PS en N-VA finaal uitsloot, laat daar weer een kier verschijnen.

Het verwijt dat CD&V daarmee aan N-VA kleeft, maakt er ook geen indruk: de staatshervormende geschiedenis en prestaties van CD&V zijn veel groter dan die van N-VA. Zo’n hervorming van de staat is nodig. Wie dit land wil houden, moet het veranderen. Even belangrijk voor België is een politieke modernisering. Ook dat kan in het signaal van de kiezer gelezen worden. Hervormingen van het kies- en partijstelsel en het formatieproces. Van de parlementaire democratie.  Van de verhouding tussen parlement en regering. Enzovoort. Maar kan ons politiek systeem, dat voor veel dwingende problemen geen beleid vindt, dat aan? De formatiekar is nu al overladen. Het zijn nochtans geen luxeproblemen: het is niet omdat bewoners er niet van wakker liggen, dat de architecten zich vergissen als ze opmerken dat de steunmuren aangepakt moeten worden.

Een nood-, corona-, experten- of afspiegelingsregering zijn te vermijden surrogaatmiddeltjes. Enkel een échte regering telt. Dat is een kwestie van willen. Zoals bekend kan het geloof bergen verzetten. Maar er staat makkelijk iets in de weg. Misschien een peiling. Of misschien niet. Misschien een ledenbevraging. Misschien niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234