Vrijdag 04/12/2020

StandpuntBart Eeckhout

Wie de vijand van onze rechtsstaat en beschaving groter maakt dan hij werkelijk is, neemt zelf risico’s

Bart Eeckhout.Beeld DM

Bart Eeckhout is hoofdredacteur.

De jihadistische terreuraanslag in de straten van Wenen roept nare herinneringen op. Niet aan de aanslagen in de binnenstad van Parijs, nu bijna vijf jaar geleden. Daar werd meteen aan gedacht toen de eerste berichten uit Oostenrijk binnenkwamen: willekeurige slachtoffers op terrasjes en op straat, cynisch genoeg ook nog eens op de laatste avond vooraleer de stad weer in coronalockdown zou gaan.  Alweer leek het alsof het onze onbekommerde vrijheid was die in de ziel geraakt werd. 

Parijs blijkt evenwel van een andere orde te zijn. De terreurdaden in Parijs (en een half jaar later ook in Brussel) waren gruwelijker van opzet en gesofisticeerder van organisatie. Als er al enigszins bemoedigend nieuws te halen valt uit de nieuwe terreurgolf in Frankrijk en nu Oostenrijk, dan is het wel dit: voorlopig zijn de islamistische terreurnetwerken die nog in Europa aanwezig zijn niet in staat gebleken om opnieuw grote gruweldaden uit te voeren. Voorlopig... want in deze strijd is er geen zekerheid. 

Toch is wat in Wenen gebeurde niet nieuw. Het profiel en de werkwijze van de dader doen denken aan dat van de Belgische geradicaliseerde jihadist Benjamin Herman. Eind mei 2018 trok Herman schietend door de straten van Luik. Drie slachtoffers overleefden de raid niet. Net als Herman is ook de dader uit Wenen een bekende voor het gerecht in eigen land: Herman was met penintentiair verlof, de dader in Oostenrijk kwam vervroegd vrij. 

Beide dossiers roepen vragen op over de werking van justitie en over de effectiviteit van deradicaliseringsprogramma’s in de cel. Toch moeten we ook daar niet te apocalyptisch over doen: deradicalisering werkt vandaag beter dan vroeger, veiligheidsdiensten hebben de terreurdreiging beter in het vizier. Dat terroristen zich voorlopig moeten beperken tot geïsoleerde actie is daar het gevolg van. Maar het bloedvergieten in Wenen toont ook aan dat elke menselijke vergissing of onoplettendheid zware gevolgen kan hebben. 

De belangrijkste zorg na de opeenvolgende gruweldaden in Frankrijk en Wenen is dan ook: hoe vermijden we copycatgedrag? Hoe vermijden we dat de vrees voor nog meer navolging een voorspelling wordt die zichzelf in vervulling doet gaan? 

De toon in het publieke debat is daarbij van groot belang. Natuurlijk moeten we onverstoord onze vrijheden en rechten verdedigen, wanneer die worden aangevallen. Natuurlijk moeten we waakzaam blijven voor de grens tussen extreme ideeën en extreme gewelddaden. Maar dat lukt ook zonder de barbaarse aanvallers en de risico’s te verabsoluteren tot een oorlog tussen beschavingen. Dan gaan we op het terrein van de terroristen spelen.  

Want wie de vijand van onze rechtsstaat en beschaving groter maakt dan hij werkelijk is, riskeert dat die vijand ook van zichzelf gaat denken dat hij groot en sterk is. En dat juist die illusie van heroïek het ultieme zetje geeft om in actie te komen. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234