Maandag 29/11/2021

Opinie

Wie blij is met wat er nu in Turkije gebeurt, zal in zijn nopjes zijn met Trumps Amerika

Donald Trump omringt zich met tweederangsfiguren, zoals zijn running mate Mike Pence, vindt Thomas L. Friedman. Beeld ap
Donald Trump omringt zich met tweederangsfiguren, zoals zijn running mate Mike Pence, vindt Thomas L. Friedman.Beeld ap

Thomas L. Friedman is columnist van The New York Times.

Amerika is Turkije niet, maar in termen van persoonlijkheid en politieke strategie lijken Recep Tayyip Erdogan en Donald Trump als twee druppels water op elkaar. En het drama dat zich nu in Turkije afspeelt, toont wat er met een land gebeurt wanneer een leider al zijn rivalen demoniseert, complottheorieën rondstrooit en ervan overtuigd is dat hij als enige zijn land weer groot kan maken.

Laten we met Erdogan beginnen, die van 2003 tot 2014 premier was, daarna president werd en dat aanvankelijk ceremoniële ambt in een heuse machtsbasis veranderde. Iedereen die de afgelopen jaren de gebeurtenissen in Turkije heeft gevolgd, weet dat Erdogan de democratie beetje bij beetje heeft ondermijnd: journalisten verdwenen achter de tralies, politieke rivalen kregen monumentale belastingaanslagen in de bus, de interne oorlog tegen de Koerden werd nieuw leven ingeblazen om de nationalistische hartstochten aan te stoken en de president alsmaar meer macht te geven, tot hij heel sterk op een moderne sultan begon te lijken.

Thomas Friedman. Beeld kos
Thomas Friedman.Beeld kos

Ik ben blij dat de coup mislukt is, vooral omdat de mensen, onder wie veel tegenstanders van Erdogan, op straat kwamen om hun democratie te verdedigen. Maar daarna is het fout gegaan. De dag na de couppoging ontsloeg Erdogan duizenden rechters en openbaar aanklagers. Lagen de lijsten van de vijanden al klaar? Hij heeft inmiddels 1.500 universiteitsdecanen ontslagen, 21.000 leerkrachten de deur gewezen en bijna 35.000 militairen en leden van de veiligheidsdiensten en het gerecht weggezuiverd.

De echte tragedie is dat Erdogan in zijn eerste vijf jaren een uitstekende leider was. Hij heeft de Turkse economie en de middenklasse echt vooruitgeholpen. Maar het succes is hem naar het hoofd gestegen, en niemand heeft hem een halt toegeroepen toen hij zijn religieuze volgelingen tegen de seculiere Turkse gemeenschap begon op te zetten. In de ogen van zijn aanhangers kan Erdogan niets fout doen. Maar voor Turkije is dit geen goede zaak.

Klinkt dat vertrouwd?

Donald Trump gebruikt dezelfde tactieken. Hij verzint feiten en cijfers op industriële schaal, pakt regelmatig uit met complottheorieën en kan rekenen op een aanhang die al zijn blunders door de vingers ziet. Hij deelt Erdogans arrogantie en gebruikt Twitter om de conventionele media te omzeilen en nonsens te spuien (Erdogan heeft Twitter niet nodig, hij controleert de media). En de meeste mensen met wie Trump zich heeft omringd, zijn ofwel familie, ofwel tweederangsfiguren die hun kans zien om aan de bak te komen, zoals zijn running mate of de persoon die de conventiespeech van Trumps echtgenote schreef en daarbij duidelijk plagiaat pleegde. Het ruikt allemaal naar geknoei en zwendel.

We zullen geen militaire coup krijgen als Trump de verkiezing wint, maar ik kan u verzekeren dat de voorspelling van Jeb Bush zal uitkomen: Trump zal een 'chaospresident' worden, net zoals hij nu een 'chaoskandidaat' is. De Amerikanen zullen vaak de straat op komen, want ze zullen nooit - als het om echt belangrijke dingen gaat - een man volgen die liegt alsof het gedrukt staat, die nooit de moeite heeft genomen om zich op de baan voor te bereiden en die voor zijn steun afhankelijk is van complottheorieën en het aanstoken van angst voor de toekomst en voor elkaar.

Wie blij is met wat er nu in Turkije gebeurt, zal in zijn nopjes zijn met Trumps Amerika.

© The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234