Maandag 03/10/2022

Opinie

Wie aanhoort de angst van de Duitse AfD-kiezer?

Frauke Petry, voorzitter van Alternative für Deutschland, maakt het overwinningsteken. Haar partij behaalde met een antiasielprogramma zowat een kwart van de stemmen in Sachsen-Anhalt. Beeld reuters
Frauke Petry, voorzitter van Alternative für Deutschland, maakt het overwinningsteken. Haar partij behaalde met een antiasielprogramma zowat een kwart van de stemmen in Sachsen-Anhalt.Beeld reuters

Geert van Istendael is schrijver van Mijn Duitsland.

GEERT VAN ISTENDAEL

Van nul vertrekken en oprukken naar tien, zelfs naar vijfentwintig procent, welke partij doet het de Alternative für Deutschland na? In 1991 klom het Vlaams Blok van twee Kamerzetels naar twaalf. Politieke paniek alom, men sprak van Zwarte Zondag, het cordon sanitaire werd uitgevonden. Maar de prestatie die de AfD vorige zondag neerzette, dat was andere koek. Ook Marine Le Pen en zelfs Geert Wilders kunnen er niet aan tippen.

U merkt meteen in welk gezelschap ik de plots opdoemende partij situeer: bij wat men gewoonlijk extreemrechts noemt. Maar is dat wel zo?

Één. De Alternative für Deutschland doemt niet plots op. Ze zat al in vijf landsparlementen, van Brandenburg tot Hamburg. Al weken schuiven haar vertegenwoordigers aan bij de grote televisiemoderatoren: Anne Will, Maybrit Illner, Sandra Maischberger.

Twee, het programma. Dat is een mengelmoes van schimpscheuten tegen ecologie, ouderwetse kreten en antisociale hardvochtigheid. De AfD wil de werklozensteun privatiseren. De AfD is voorstander van de moeder aan de haard. Toen ik in de lagere school zat, werd dat idee in België alleen nog door aartsconservatieve katholieken verdedigd. De AfD is tegen abortus en het homohuwelijk. Volgens de AfD warmt de aarde niet op. De AfD wil de kerncentrales openhouden. Én ze wil volksraadplegingen, maar dat standpunt vind je in zowat het hele politieke spectrum, bijvoorbeeld bij D'66 in Nederland.

In het programma van het Vlaams Belang voor de jongste verkiezingen komen woorden als homohuwelijk en abortus niet eens meer voor. Dat is een gepasseerd station. Het sociale programma van het Vlaams Belang is, haha, veel linkser dan dat van de AfD.

null Beeld rv
Beeld rv

Maar, drie, bij de verkiezingen van vorige zondag ging het natuurlijk in de eerste plaats over de toestroom van vluchtelingen. In Sachsen-Anhalt was dat punt één van het plaatselijke verkiezingsprogramma. De affiche kon niet duidelijker zijn: "Asylchaos stoppen". De Alternative für Deutschland vindt dat de Hongaren groot gelijk hadden toen ze hun grenzen sloten. Suggereerde de voorzitster niet dat de Duitse grenswachters wat haar betreft mochten schieten op al wie clandestien het land binnen wilde sluipen? Een citaat uit het verkiezingsprogramma: "De AfD is de enige democratische kracht die zich verzet tegen de onbeperkte immigratiewaan en de welkomstdictatuur van de klassieke partijen."

Voor of tegen het 'Wir schaffen das' van Merkel, ziedaar de kern van de zaak.

De AfD was tegen en behaalde een daverende overwinning. Het Vlaams Belang heeft iets vergelijkbaars gedaan, keer op keer. Komt er nu een cordon sanitaire? Dat zal niet nodig zijn, de voorzitster heeft al laten weten dat ze niet geïnteresseerd is in regeringsdeelname.

Duitsers kunnen ongemeen bits debatteren. Het lijkt vaak of ze liever schelden dan argumenteren. De bange Duitsers die voor de AfD stemden, werden meteen uitgekreten voor smerige nazi's. Maar wat blijkt? De AfD heeft kiezers gehaald bij alle partijen, zelfs bij die Linke. Die kiezers zijn vooral verontruste burgers. Zij vinden dat in deze woelige tijden de politieke elite weigert te luisteren naar hun angsten.

Luisteren, daar is Angela Merkel erg goed in. Wedden dat ze het ook deze keer weer schafft?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234