Dinsdag 30/11/2021

Opinie

Westerse media nemen lustig beelden van verminkte kinderen over, maar o wee als een Amerikaan betrokken is

null Beeld rv
Beeld rv

Pieter Van Ostaeyen is historicus, arabist en islamoloog. Hij volgt de oorlog, de Belgische strijders en de jihadistische groeperingen in Syrië op sinds medio 2012.

Toen op de avond van 19 augustus het zoveelste onthoofdingsfilmpje online werd gezet door Islamitische Staat, voorheen gekend als ISIS, stond de hele Westerse wereld op zijn kop. Niet omdat er weer een soldaat uit het Assad-leger, een Koerd of een Iraaks soldaat onthoofd werd; nee, nu betrof het een Amerikaanse journalist, James Foley.

De video toonde Foley en een vermoedelijk Britse strijder. Foley, gekleed in een oranje pak (zoals de gevangenen in Guantánamo verplicht dragen) sprak zijn familie toe en riep Amerika op te stoppen Islamitische Staat aan te vallen. Het was deze aanval, zei hij, die zijn doodvonnis betekende. De gemaskerde strijder nam het woord; sprak een aantal bedreigingen uit tegen de Verenigde Staten en president Obama en begon vervolgens Foleys hoofd af te snijden.

Mediastrategie

IS censureert de video zelf in zekere zin. De volledige onthoofding wordt nooit getoond. Het beeld fadet uit en vervolgens wordt een foto getoond van het levenloze lichaam van Foley met het bebloede hoofd op de borstkas gelegd.

Dit incident (hoe gruwelijk ook) is geen alleenstaand geval; de voorbije maanden heeft IS verschillende video's en foto's van onthoofdingen, kruisigingen, amputaties ... online gezet. Dit alles speelt een rol in de mediastrategie van Islamitische Staat, die deels gebaseerd is op het boek 'Het Beheer van de Wreedheid' van al-Qaeda-ideoloog Abu Bakr Naji. Het boek beschrijft in detail welke stappen er moeten ondernomen worden vooraleer men erin zou slagen om het kalifaat herop te richten. Wreedheid speelt hier een niet te onderschatten rol.

Naji schrijft bijvoorbeeld dat men de wreedheid en barbarij moet aanwenden om enerzijds steun te werven vanuit de gefrustreerde moslimbevolking in landen als Syrië en Irak en anderzijds om de vijand een dusdanige angst aan te jagen dat hij zich ofwel aansluit bij het kalifaat ofwel de wapens terzijde legt en vlucht voor wat het waard is.

Begin juni is dat exact wat er gebeurde in de regio rond de Iraakse stad Mosoel. De film 'Salil as-Sawarim 4' ('Het Kletteren van de Zwaarden') deed de ronde in Irak. Als men in Twitter de zoekterm Baghdad ingaf, verschenen de video en foto's van onthoofdingen als eerste resultaten.

Deze socialemediastrategie van Islamitische Staat had het verhoopte resultaat. Toen IS zijn blitzkrieg begon in Mosoel verlieten honderden Iraakse soldaten hun post en deserteerden in burgerkleren, honderden werden er toen afgemaakt als beesten. De beelden werden eerst verspreid als foto's door de officiële twitteraccounts van IS en later als film vrijgegeven in 'Ala Minhaj an-Nubuwwa ('Over de Profetische Methode'). Ik heb ze toen vergeleken met de Rode Khmer, onmiddellijk werd er gerefereerd naar 'The Islamic States Killing Fields', en terecht.

Cruciale bronnen
Wat me evenwel verontrust in dit specifieke geval is hoe de internationale media en zelfs de ceo van Twitter reageerden; de beelden mogen niet verspreid worden. Twitter dreigde er zelfs mee om iedereen die de beelden toonde te verwijderen van het socialemediaplatform. Naast de Amerikaanse aanvallen in Irak (op tot dusver een zeventigtal doelwitten) is er dus ook een oorlog losgebroken op en over sociale media. De voorbije vijf dagen ben ik zo maar liefst 42 IS-bronnen kwijtgespeeld; bronnen die cruciaal zijn om een correct beeld te krijgen over de organisatie en acties van Islamitische Staat.

Niettegenstaande het feit dat dergelijke video's gruwelijk zijn en in zekere zin als wervende propaganda kunnen worden gezien, stel ik me in dergelijke situaties vragen over de objectiviteit van onze media. Beelden van kruisigingen, onthoofdingen, verminkte kinderen worden lustig overgenomen door onze mainstream media, maar o wee als er een Amerikaan in betrokken is. Plots staat onze Westerse beschaafde maatschappij op zijn achterpoten.

Opeens, na bijna vier jaar slachting in Syrië, schiet men wakker; de ver-van-mijn-bedshow is gevaarlijk dichtbij gekomen. Als deze censuur van Islamitische Staat niet stopt, dreigen we te vervallen in een totale mediablack-out; zelfs als de berichtgeving doorgaat, zeggen beelden nog steeds duizend keer meer dan woorden. En dat zou betekenen dat het Beheer van de Wreedheid alleen nog zal toenemen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234